Katalog źródeł

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje burmistrzowi, radzie i miastu Lwów prawo wieczystego poboru mostowego w wysokości jednego grosza polskiego od każdego obładowanego wozu wjeżdżającego do miasta. Uzyskane dochody mieszczanie zobowiązani są w całości przeznaczać na naprawę okolicznych dróg publicznych oraz miejskich fortyfikacji.

Król Zygmunt I Stary nadaje Stanisławowi z Chodcza, marszałkowi Królestwa Polskiego, działy we wsiach Żydatycze i Maleczkowice, skonfiskowane kanonikom lwowskim za niewypełnienie obowiązku wyprawy wojennej przeciw hospodarowi wołoskiemu. Nadanie stanowi nagrodę za zasługi wojskowe marszałka wyświadczone w tejże wyprawie.

Król Zygmunt I zezwala kapitule katedralnej we Lwowie na zakup na prawie wyderkafu rocznego czynszu o wartości do czterystu grzywien z dóbr ziemskich lub miejskich na wsparcie duchowieństwa. Nabyty w ten sposób majątek zostaje wieczyście zwolniony z obowiązku wszelkich wypraw wojennych.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór między radą miejską Lwowa a starostą Stanisławem z Chodcza, zakazując prowadzenia karczem na przedmieściach i ograniczając dozwoloną liczbę rzemieślników na Przedmieściu Krakowskim do dwóch krawców, dwóch szewców, dwóch kowali oraz garbarzy.

Król Zygmunt I zezwala magistrowi Michałowi, notariuszowi lwowskiemu, na wykupienie trzeciej części Młyna Piekarskiego na przedmieściu lwowskim za sumę pięćdziesięciu grzywien. Zapisuje mu tę kwotę oraz prawo pobierania trzeciej części dochodów z młyna z obowiązkiem ponoszenia jednej trzeciej kosztów jego napraw.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1472 roku ustanawiający we Lwowie dwa jarmarki roczne na uroczystości Świętej Trójcy oraz św. Agnieszki. Dokument reguluje szczegółowe uprawnienia handlowe, prawo składu, opłaty celne, wypas bydła kupieckiego oraz jurysdykcję sądową nad kupcami.

Król Zygmunt I na prośbę arcybiskupa lwowskiego Bernarda Wilczka potwierdza wyrok króla Władysława Jagiełły z 1422 roku regulujący wysokość rocznych opłat na stół arcybiskupi, uiszczanych na świętego Marcina przez kmieci i osadników prawa niemieckiego w diecezji lwowskiej. Dokument ustala stały wymiar tego świadczenia na sześć groszy szerokich z każdego posiadanego łanu, z wyjątkiem osadników lwowskich płacących po jednym wiardunku.

Król Zygmunt I Stary przeznacza pierwszą opróżnioną mansjonarię w kościele św. Katarzyny na Zamku Dolnym we Lwowie na uposażenie niemieckiego kaznodziei, którego kandydaturę rajcy miejscy mają przedstawiać królowi celem prezentowania arcybiskupowi lwowskiemu. Dokument nakazuje kaznodziei zachowanie tradycyjnego obowiązku odprawiania służby chórowej osobiście bądź przez zastępcę.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Piotrkowie rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a Żydami, wprowadzając ordynację ograniczającą działalność handlową Żydów lwowskich i przedmiejskich. Dokument zakazuje im m.in. handlu domowego i domokrążnego, zakazuje sprzedaży korzeni oraz jedwabiu, a także ściśle reguluje obrót suknem, woskiem, skórami i wołami.

Król Zygmunt I Stary potwierdza ugodowe orzeczenie komisji królewskiej regulujące wysokość oraz zasady poboru ceł, mostowego, grobelnego i opłat targowych na szlaku ze Lwowa na Wołoszczyznę. Przywilej chroni mieszczan i kupców lwowskich przed samowolnymi i uciążliwymi opłatami, określając taryfy dla poszczególnych miejscowości Rusi i Podola.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy władzami i pospólstwem miasta Lwowa a dziedzicem wsi Zboiska Piotrem Odnowskim, zakazując pobierania od kmieci myta grobelnego z produktów wiezionych na targ lwowski. Właściciel Zboisk zachowuje natomiast prawo pobierania cła grobelnego od furmanów i innych podróżnych zgodnie z przysługującymi mu przywilejami.

Król Zygmunt I Stary reguluje wzajemne relacje jurysdykcyjne między sądem prawa miejskiego we Lwowie a sądownictwem gminy ormiańskiej, w tym dopuszczalność świadków różnych wyznań, właściwość spraw o nieruchomości i przestępstwa kryminalne oraz tryb aresztowań. W pozostałym zakresie monarcha zatwierdza dotychczasowe przywileje obu stron.

Król Zygmunt I zezwala władzom Lwowa na pobieranie opłaty w wysokości pół grosza od każdego wozu uchodźców chroniących się w mieście przed najazdami wroga. Uzyskane środki mają pokryć koszty oczyszczania miasta z błota i nieczystości oraz naprawy murów, wałów i fos miejskich.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza organizację i zwyczaje cechów lwowskich oraz wyjmuje lwowskich mistrzów, czeladników i uczniów spod zwierzchnictwa cechmistrzów krakowskich. Zezwala lwowskim rzemieślnikom na swobodne kształcenie uczniów i nadawanie godności mistrzowskich, gwarantując im pełnię praw w całym Królestwie, a jurysdykcję nad nimi powierza starszym cechowym z prawem apelacji do rady miejskiej Lwowa.

Król Zygmunt I zezwala rajcom lwowskim, opiekunom szpitala św. Ducha, na sprzedaż narażonej na zatargi wsi Malechów i przejście jej pod prawo ziemskie. Pieniądze ze sprzedaży mają zostać przeznaczone na zakup innych nieruchomości lub czynszów dla ubogich, objętych immunitetem kościelnym.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza i nadaje miastu Lwowowi jego dotychczasowy herb przedstawiający bramę o trzech wieżach ze stojącym lwem. Ponadto monarcha przyznaje władzom miejskim zaszczytny przywilej pieczętowania wszelkich dokumentów i pism czerwonym woskiem.

Król Zygmunt I Stary nadaje dożywotnio rajcy lwowskiemu Michałowi oraz jego dzieciom, Michałowi i Annie, wszelkie dochody z pytla zainstalowanego w lwowskim młynie Piekarskim. Wcześniej monarcha zapewnił im dożywotnie czerpanie zysków z trzeciej miarki tegoż młyna.

Król Zygmunt I Stary gwarantuje prełatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie nienaruszalne posiadanie trzeciej części młyna królewskiego na Przedmieściu Halickim przez okres 15 lat. Władca zobowiązuje się, że ani on, ani jego następcy, ani nikt inny nie dokona w tym czasie wykupu owego młyna.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a starostą lwowskim Stanisławem z Chodcza dotyczący poboru opłat celnych i targowych od ryb solonych. Ustanawia procedurę składania przysięgi przez kupców oraz potwierdza prawo mieszczan lwowskich do bezcłowego zakupu ryb w Busku.

Król Zygmunt I kasuje swój wcześniejszy przywilej handlowy wydany Żydom z przedmieść Lwowa i potwierdza wyłączne prawo mieszczan lwowskich do handlu w mieście, zabraniając go mieszkańcom przedmieść. Dla umożliwienia likwidacji towarów i spłaty długów monarcha wyznacza Żydom przedmiejskim dwuletni okres przejściowy z ograniczonym prawem handlu.

Król Zygmunt I Stary zabrania kupcom podróżującym między Turcją i Wołoszczyzną a Litwą i Moskwą omijania lwowskiego prawa składu oraz ceł poprzez przejazd przez Kamieniec i drogi poboczne. Nakazuje starostom oraz władzom miejskim Rusi i Podola bezwzględne aresztowanie naruszających zakaz kupców i udzielanie pomocy wysłannikom miasta Lwowa.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza uchwałę władz miejskich Lwowa podjętą po niedawnym pożarze, zakazującą wznoszenia w mieście domów z podcieniami i nakazuje wszystkim właścicielom posesji stosowanie się do nowych zasad budowlanych.

Król Zygmunt I Stary ustanawia w odbudowującym się po pożarze Lwowie wolny sobotni targ mięsny, zwany sochaczkami, na okres dwudziestu lat. Na ten czas zezwala wszystkim mieszkańcom i przybyszom na swobodną sprzedaż i rozbiór mięsa, zawieszając monopol miejscowego cechu rzeźników, który również objęto zwolnieniem podatkowym.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę kapituły katedralnej lwowskiej dokument komisarzy królewskich z 1463 roku rozgraniczający wieś kapitulną Wierzbiąż oraz królewskie wsie Rożana i Rzeczyczów. Potwierdzenie przyznaje kapitule sporne grunty, lasy, zarośla i dochody wedle usypanych kopców granicznych.

Król Zygmunt I potwierdza kapitułom katedry lwowskiej dokument komisarzy króla Kazimierza Jagiellończyka z 1474 roku. Akt ten ustalał szczegółowy przebieg granic i usypanie kopców granicznych między kapitulną wsią Wierbiż a królewskimi wsiami Drohowyże i Uście.

Król Zygmunt I Stary łączy dawniejsze zapisy dłużne na królewskiej wsi Honiatycze w jedną sumę 220 grzywien i oprawia ją kapitule metropolitalnej we Lwowie. Kapituła ma trzymać i użytkować wieś w zastawie aż do momentu całkowitej spłaty długu przez monarchę lub jego następców.

Król Zygmunt I przenosi należącą do kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Żydatycze z prawa ziemskiego na prawo kościelne. Równocześnie uwalnia tę posiadłość od obowiązku wypraw wojennych, poborów podatkowych oraz wszelkich innych ciężarów prawa świeckiego.

Król Zygmunt I zatwierdza zakup placu we Lwowie dokonany przez lwowską kapitułę metropolitalną od księdza Antoniego Kłopota. Monarcha nadaje nabytej nieruchomości immunitet kościelny i zwalnia ją z wszelkich podatków oraz ciężarów świeckich.

Król Zygmunt I potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1456 roku zabezpieczający kwartalne wypłaty dla arcybiskupa i kapituły lwowskiej z ceł lwowskich i gródeckich oraz z żup drohobyckich. Nakazuje poborcom ceł i żupnikom terminowe uiszczanie tych sum pod rygorem kar i przymusu ze strony starosty lwowskiego.

Król Zygmunt I zezwala podsędkowi lwowskiemu Janowi Dzieduszyckiemu i jego sukcesorom na pobieranie określonych opłat mostowych na siedemnastu przeprawach w dobrach Dzieduszyce i Młynice. W zamian za przywilej poboru myta właściciele zostają zobowiązani do stałego utrzymywania i naprawy dróg oraz mostów.

Król Zygmunt I Stary kasuje dawny zapis króla Władysława na sto grzywien i nadaje Dobrogostowi Pełce czterdzieści grzywien, które ma mu wypłacić tenutariusz królewskiej wsi Kozłów, Maciej wojski żydaczowski. Wypłacona suma czterdziestu grzywien zostaje równocześnie dopisana do sum zastawnych zabezpieczonych Maciejowi na tejże wsi.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę mieszczan lwowskich wyrok króla Aleksandra Jagiellończyka z 1506 roku. Potwierdza on zwolnienie lwowian z opłat cła lubelskiego i zakazuje celnikom lubelskim jego pobierania.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy dzierżawcą ceł Andrzejem z Tęczyna a mieszczanami lwowskimi, zezwalając kupcom lwowskim na podróże przez Kraków i Sandomierz do Lublina i dalej z pominięciem komór w Bełzie, Chełmie i Hrubieszowie, nakazując jednak powrót tą drogą przy rezygnacji z dalszej trasy. Jednocześnie zawiesza zwolnienie celne Lwowa w tych trzech komorach wyłącznie na czas trwania zastawu dóbr Tęczyńskim, zatwierdzając ogólny przywilej celny króla Aleksandra.

Król Zygmunt I Stary zezwala na wcielenie opuszczonego kościoła parafialnego w Semenówce wraz ze wszystkimi dochodami i przynależnościami do kościoła w Szczerzcu w celu poprawy uposażenia tamtejszego plebana. Monarcha zastrzega jednocześnie zachowanie opieki duszpasterskiej i należnych posług religijnych w Semenówce zgodnie z zarządzeniem miejscowego ordynariusza.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza oprawę posagu i wiana w wysokości 200 florenów, dokonaną przez zmarłego Hioba Sokolnickiego na rzecz jego żony Anny z Czernina na połowie dóbr własnych oraz królewskich. Dokument gwarantuje wdowie i jej potomstwu spokojne posiadanie wspomnianych dóbr królewskich aż do całkowitej spłaty zabezpieczonych sum.

Król Zygmunt I Stary ustanawia na nowo cech krawców we Lwowie, zakazując uprawiania tego rzemiosła w mieście i na przedmieściach rzemieślnikom spoza bractwa. Spod obowiązku cechowego wyjęto jedynie dwóch krawców zamkowych wyznaczanych przez starostę lwowskiego.

Król Zygmunt I orzeka, że dobrowolne uiszczanie cła kołomyjskiego przez mieszczan lwowskich na rzecz wojewody Ottona z Chodcza ma charakter tymczasowy i nie narusza ich wcześniejszego zwolnienia z tej opłaty. Po śmierci Ottona lub ustąpieniu przez niego z dzierżawy Kołomyi żaden kolejny tenutariusz nie ma prawa domagać się od lwowian wspomnianego cła.

Król Zygmunt I Stary zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na ustanowienie prawowitego prokuratora do reprezentowania jej oraz jej poddanych przed wszystkimi sądami świeckimi Królestwa Polskiego. Monarcha zapewnia o wieczystej ważności wszelkich czynności prawnych podjętych przez tego pełnomocnika.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Król Zygmunt I Stary nakazuje władzom miejskim Lwowa, aby akta spraw apelacyjnych nie były wydawane stronom, lecz doręczane do sądu królewskiego wyłącznie przez specjalnego posłańca sądowego. Koszt ekspedycji akt ma pokrywać strona apelująca, zgodnie z dawnym zwyczajem prawa magdeburskiego.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miejską Lwowa a starostą Stanisławem Odrowążem, potwierdzając jurysdykcję prawa magdeburskiego nad wszystkimi przybyszami i kupcami przebywającymi w mieście, na przedmieściach oraz pod Zamkiem Wyższym. Kompetencje sądownicze starosty ograniczono wyłącznie do spraw o zabójstwa i najścia na domostwa popełnione w obrębie jurysdykcji zamkowej.

Król Zygmunt I Stary nakazuje urzędnikom koronnym i miejskim udzielanie pomocy mieszczanom lwowskim w zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład towarów. Zabrania nielegalnego transportu wołów, wosku i innych towarów z Rusi i Podola z pominięciem Lwowa i należnych ceł pod groźbą kar majątkowych.

Król Zygmunt I Stary dokonuje pergaminowego poświadczenia aktu z 1533 roku, odraczającego rozstrzygnięcie sporu między Krakowem a Lwowem o prawo składu i wolność tranzytu do najbliższego sejmu walnego. Do czasu ostatecznego rozsądzenia sprawy monarcha nakazuje zachować dotychczasowy stan posiadania i moc prawną przywilejów obu miast.

Król Zygmunt II August potwierdza akt Zygmunta I Starego z 1526 roku, ustanawiający coroczny obowiązek składania przez urzędujących rajców lwowskich sprawozdań z dochodów miejskich przed komisją złożoną z dawnych rajców, ławników i pospólstwa. Uczestnicy kontroli finansowej zostają zobowiązani pod przysięgą do zachowania bezwzględnej tajemnicy w kwestii wyników rachunków.

Król Zygmunt II August potwierdza w formie transsumptu przywilej Zygmunta I Starego z 1535 roku wydany dla Lwowa. Zgodnie z jego treścią akta spraw apelacyjnych mają być doręczane do sądu królewskiego wyłącznie przez specjalnego posłańca miejskiego opłacanego przez stronę apelującą.

Król Stefan Batory potwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Szymonowi Hannelowi wcześniejsze przywileje królów Zygmunta I i Władysława Jagiełły na majątek Hołosko oraz nadania nad rzeką Brzuchowice. Dokument sankcjonuje prawa dziedziczne i własnościowe do wspomnianych dóbr pod Lwowem.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej Stefana Batorego z 1576 roku transumujący dokument Zygmunta I Starego z 1533 roku dla cechu krawców we Lwowie. Akt reguluje ustrój bractwa krawieckiego, kwestie opłat, egzaminów mistrzowskich oraz ochronę przed rzemieślnikami pozacechowymi.