Цифрові джерелаПроєкт оцифрування архівів за допомогою штучного інтелекту

132/1/256 · 256-02

Матеуш Басараб про рухи козаків і татар — переклад із пізнішої копії

[Польською; переклад очікується] Mateusz Basarab, hospodar wołoski [według nagłówka kopii] [Польською; переклад очікується] Jan Kemény [według nagłówka kopii]
[Польською; переклад очікується] 1652-07-27 [data podana w kopii] · [Польською; переклад очікується] Târgoviște (Wołoszczyzna, obecnie Rumunia; w kopii: Tergovista)

Копія, приписана Матеушу Басарабу, передає Яну Кеменю чутки про козаків, татар та польські війська. Відправник розрізняє непевні новини від того, що сам зміг підтвердити, та згадує посла, який прибув від хана.

Опрацювання за допомогою ШІ. Прочитання слід звіряти з оригіналом.

Переклад / сучасний текст

[Польською; переклад очікується] Târgoviște, 27 lipca 1652 roku. Mateusz Basarab do Jana Keményego. Przekazałem Panu wiadomości o licznej armii, jej [sile?] i wiarygodności tych doniesień. Chociaż i do nas docierają pogłoski, nie mamy pewnej wiedzy, bo nie otrzymaliśmy bezpośredniego potwierdzenia. O hetmanie kozackim słyszeliśmy, że wrócił na swoje miejsce wraz z Kozakami. Tatarzy są w Krymie; także oddziały z [Budziaku?] i innych okolic pozostają na swoich miejscach. Mówi się jednak, że Ale Aga, który dowodzi [Tatarami budziackimi?], chce rozłożyć obóz ze swoimi ludźmi pod [niepewna miejscowość]. Przybył do nas człowiek od chana. Chan domaga się, abyśmy schwytali i wydali kilku polskich panów i młodzieńców, którzy przebywali u niego lub pośród Tatarów, a stamtąd uciekli. Podobne żądanie kieruje do [Wasylka?], na którego także jest zagniewany. Autor porównuje to oskarżenie do bajki o wilku i baranku, w której silniejszy znajduje pretekst przeciw słabszemu. Według kopii wśród zbiegów mieli być syn Potockiego i wnuk Kamienieckiego.

Оригінальний текст — транскрипція

Терговіста, 1652. VII. 27. Мате[й] Басараба до Івана Кеменя. Вістки маєте від мене про те безконечне військо, про його [силу?] і певність. Хоча й в нас є чутки про се, вельми нам не відомо, бо нам не дано до відомости. Про козацького гетьмана зачували так, що він посунув ся на своє місце вкупі зі своїми козаками; також і татари сидять у Кримі, а Бу[з?]ацькі та й з других околиць татари сидять також на своїх місцях; але про Але-Ага, що бузацьким розказує, кажуть, що зі своїми татарами хоче під Б[а?]льцем таборувати. Від хана прийшов до нас чоловік, через котрого хан просить нас дуже за те, що в нього або поміж татарами перебували якісь польські пани та паничі, що відти втікли, та так [жадає?] від мене і також від Василька (бо й на нього сердатий), аби ми їх схопили та йому передали. Але се таке, як байка про вовка й барана, де вовк доводить силу, поки [...] зкамкнутав йому води. Сих поляків, що втікли, було щось [шістьох?], самих передних людей, між ними син Потоцького, внук Каменецького і т. д.

Примітки до прочитання

[Польською; переклад очікується] Zachowany skan nie jest oryginałem z XVII w., lecz późniejszą rękopiśmienną kopią przekładu na ukraiński; na okładce i w nagłówku nazwano go kopią. Nie podjęto rekonstrukcji pierwotnego brzmienia. W odczycie niepewne m.in. określenie Tatarów, nazwa miejsca planowanego obozu, imię Wasylko i liczba zbiegów. Przekład ma wartość informacyjną, lecz przy cytowaniu historycznym konieczne jest odnalezienie oryginału lub starszej edycji i kolacja.

Lokalizacja w skanie: 132/1/256, PDF s. 2: późniejsza kopia ukraińskiego przekładu; s. 1: okładka; s. 3: późniejsza adnotacja.

Przekład oryginału: nie

Uwagi do przekładu (przeniesione z tekstu): tak podaje późniejsza kopia. nazwiska i związki rodzinne wymagają kontroli.

Обсяг опрацювання: [Польською; переклад очікується] Przełożono zachowaną ukraińską kopię przekładu, a nie oryginalny list; kilka nazw i fraz niepewnych.

ekstrakcja: 2026-10-14

Повідомити про помилку транскрипції

Наведіть уривок і запропоноване виправлення. Повідомлення стосується цього документа.

Скан оригіналу

132/1/256 · перегляд зі сторінки PDF 2

Якщо попередній перегляд не відображається або замалий на телефоні, відкрийте PDF безпосередньо.