Katalog źródeł

Nakaz przekazania Janowi Tarnowskiemu trzech falkonetów spośród dziesięciu królewskich dział przechowywanych we Lwowie. Działa odkształcone w pożarze mają być rozpoznane przez puszkarzy.

Król Jan Olbracht zezwala kolegium wikariuszy wieczystych katedry lwowskiej na zakupienie domu wraz z parcelą we Lwowie na ich wspólną siedzibę. Równocześnie wyjmuje ową nieruchomość i jej mieszkańców spod jurysdykcji miejskiej oraz wszelkich podatków i ciężarów, przenosząc ją pod jurysdykcję i immunitet kościelny.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie trzecią miarę dochodów z młyna królewskiego przed Bramą Halicką na przedmieściu lwowskim z prawem jej wykupu. Nadane pożytki mają posłużyć uposażeniu nowo fundowanych wikariuszy wieczystych przy katedrze lwowskiej.

Król Aleksander Jagiellończyk zwalnia obywateli i mieszkańców Lwowa ze wszelkich ceł oraz opłat przewozowych, mostowych i grobelnych w całym Królestwie Polskim, zrównując ich uprawnienia z prawami mieszczan krakowskich. Przywilej nadano w nagrodę za ofiarność lwowian przy wznoszeniu miejskich fortyfikacji obronnych chroniących kraj przed najazdami.

Król Aleksander Jagiellończyk eryguje w katedrze lwowskiej kanonikat i prebendę przeznaczoną dla stałego kaznodziei w celu krzewienia wiary i głoszenia słowa Bożego. Prawo patronatu oraz wyboru odpowiedniego kapłana na to stanowisko monarcha przekazuje wieczcancel arcybiskupowi Bernardowi i kapitule lwowskiej.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje burmistrzowi, radzie i miastu Lwów prawo wieczystego poboru mostowego w wysokości jednego grosza polskiego od każdego obładowanego wozu wjeżdżającego do miasta. Uzyskane dochody mieszczanie zobowiązani są w całości przeznaczać na naprawę okolicznych dróg publicznych oraz miejskich fortyfikacji.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek na prośbę altarysty Stanisława Vitelliusa ponawia i zatwierdza erekcję oraz uposażenie ołtarza śś. Mikołaja, Stanisława, Krzysztofa i Jerzego w katedrze lwowskiej, transumując dawniejszy dokument Spytka z Jarosławia, który ufundował czynsz z cła jarosławskiego na mocy zapisu mieszczanina Leonarda. Arcybiskup potwierdza prawo patronatu dziedziców Jarosławia oraz precyzuje obowiązki mszalne każdorazowego altarysty.

Król Zygmunt I zezwala władzom Lwowa na pobieranie opłaty w wysokości pół grosza od każdego wozu uchodźców chroniących się w mieście przed najazdami wroga. Uzyskane środki mają pokryć koszty oczyszczania miasta z błota i nieczystości oraz naprawy murów, wałów i fos miejskich.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza i nadaje miastu Lwowowi jego dotychczasowy herb przedstawiający bramę o trzech wieżach ze stojącym lwem. Ponadto monarcha przyznaje władzom miejskim zaszczytny przywilej pieczętowania wszelkich dokumentów i pism czerwonym woskiem.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Król Zygmunt I przenosi należącą do kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Żydatycze z prawa ziemskiego na prawo kościelne. Równocześnie uwalnia tę posiadłość od obowiązku wypraw wojennych, poborów podatkowych oraz wszelkich innych ciężarów prawa świeckiego.

Król Zygmunt I zezwala podsędkowi lwowskiemu Janowi Dzieduszyckiemu i jego sukcesorom na pobieranie określonych opłat mostowych na siedemnastu przeprawach w dobrach Dzieduszyce i Młynice. W zamian za przywilej poboru myta właściciele zostają zobowiązani do stałego utrzymywania i naprawy dróg oraz mostów.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Król Zygmunt I Stary nadaje na wieczne czasy kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie trzecią miarę z młyna królewskiego przy bramie Halickiej. Dokument określa jednocześnie obowiązki kapituły i starosty w zakresie ponoszenia kosztów naprawy i utrzymania młyna.

Król Zygmunt I nadaje mieszczanom lwowskim wieczyste prawo szynkowania wina palonego (gorzałki) w obrębie miasta i na przedmieściach oraz pobierania z tego tytułu opłat na potrzeby miejskie. Wszelkim innym stanom i mieszkańcom zakazuje się sprzedaży wódki bez zezwolenia rady miejskiej pod karą konfiskaty trunku.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom Lwowa na wzniesienie bielnika na gruntach miejskich z zastrzeżeniem, że dochody z niego będą przeznaczane wyłącznie na umacnianie i naprawę miejskich fortyfikacji. Monarcha gwarantuje miastu wyłączność na prowadzenie tego zakładu w okolicy, zakazując wznoszenia konkurencyjnych bielników.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom Lwowa budynek wagi miejskiej oraz postrzygalnię sukna wraz z wszelkimi dochodami na potrzeby obronności i dobra wspólnego miasta. Przywilej zakazuje tworzenia konkurencyjnych, prywatnych warsztatów tego typu w mieście i na przedmieściach pod rygorem konfiskaty.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywileje wyjmujące mieszczan i mieszkańców Lwowa spod jurysdykcji sądów szlacheckich, ziemskich oraz grodzkich. Wszelkie ich sprawy mają być rozpatrywane wyłącznie przed właściwym miejskim sądem prawa magdeburskiego pod rygorem nieważności innych wyroków.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu przywilej stanowiący, że mieszczanie lwowscy nie mają obowiązku przedkładać i okazywać swoich praw oraz dokumentów przed żadnymi urzędnikami ani komisarzami, lecz wyłącznie osobiście przed obliczem króla i jego następców w granicach Królestwa Polskiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezenty na prepozyturę kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument nakłada na arcybiskupa lwowskiego obowiązek inwestowania kandydatów wskazywanych przez władze miejskie i zastrzega nienaruszalność tego prawa przed ewentualnymi roszczeniami koronnymi.

Król Zygmunt I Stary dokonuje wieczystej darowizny opustoszałej wsi Oleńczyce w ziemi lwowskiej na rzecz arcybiskupa lwowskiego Piotra Starzechowskiego i tamtejszego kościoła metropolitalnego celem powiększenia dochodów stołu arcybiskupiego. Dokument wyjmuje wieś spod jurysdykcji monarszej i włącza ją w obręb immunitetu kościelnego.

Król Zygmunt I Stary kasuje klauzule dawnych przywilejów obciążające łany miejskie czynszami oraz zezwalające różnym nacjom na odrębne sądownictwo, uwalniając mieszczan od opłat i nakazując sądzenie wszystkich mieszkańców wyłącznie prawem magdeburskim przed wójtem lwowskim.

Król Zygmunt I zatwierdza uchwałę rady miejskiej Lwowa nakładającą czynsz na miejscowych i przyjezdnych kupców oraz rzemieślników rozstawiających kramy i budy w rynku podczas jarmarków. Zgromadzone w ten sposób fundusze mają zasilać kasę miejską i służyć potrzebom miasta.

Król Zygmunt I Stary przekazuje burmistrzowi, rajcom i miastu Lwowu na własność wieczystą łaźnię miejską położoną naprzeciw klasztoru franciszkanów wraz z czynszem dotychczas płaconym na zamek królewski. Dochody z łaźni mają wspierać kasę miejską obciążoną wydatkami na naprawę i rozbudowę fortyfikacji.

Król Zygmunt II August zatwierdza i odnawia wszelkie dotychczasowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości nadane miastu Lwowu przez jego poprzedników oraz przez niego samego. Jednocześnie bierze mieszczan i ich dobra pod królewską opiekę, zakazując nakładania nowych ciężarów oraz naruszania granic jurysdykcji miejskiej.

Król Zygmunt II August zatwierdza arcybiskupowi lwowskiemu Piotrowi Starzechowskiemu, kapitule oraz duchowieństwu kościoła metropolitalnego we Lwowie wszelkie prawa, przywileje, wolności i immunitety nadane przez swoich poprzedników. Potwierdzenie to nastąpiło na sejmie walnym w Piotrkowie w wykonaniu monarszej przysięgi koronacyjnej.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1546 roku, nadający burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezentacji prepozyta kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument unieważnia wszelkie sprzeczne z tym nadania i nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu instytucję kandydata przedstawionego przez władze miejskie.

Król Zygmunt II August zatwierdza starszym oraz wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane przez jego poprzedników, w tym przez króla Zygmunta I Starego.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Król Zygmunt II August potwierdza dawny zwyczaj pobierania przez wrotnych miejskich we Lwowie opłaty w postaci jednego polana drewna oraz wiązki siana lub słomy od każdego wozu i sań wjeżdżających do miasta. W zamian strażnicy bram zobowiązani są do utrzymywania czystości przejazdów i zapewniania dogodnego wjazdu do Lwowa.

Król Zygmunt II August zatwierdza wyrok sejmu walnego krakowskiego, który skasował pozew szlachcica Waśka Łahodowskiego wytoczony przeciw władzom Lwowa przed sądem grodzkim. Dokument potwierdza przywilej wyłączający mieszczan lwowskich spod obcej jurysdykcji i nakazuje pozywanie ich wyłącznie przed sąd miejski.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transsumptu cztery wcześniejsze przywileje królewskie dla miasta Lwowa. Dokument gwarantuje wyłączenie mieszczan lwowskich spod obcych jurysdykcji i sądów komisarskich oraz zwalnia lwowskich kupców wszystkich obrządków z opłat celnych m.in. w Chełmie, Bełzie i Hrubieszowie.

Król Zygmunt II August potwierdza i transumuje cztery przywileje królów Kazimierza Jagiellończyka i Zygmunta I dla cechu szewców miasta Lwowa. Dotyczą one ograniczenia liczby szewców na podzamczu do dwóch mistrzów, zakazu uprawiania rzemiosła szewskiego w dworkach szlacheckich poza murami, zasad sprzedaży skór przez garbarzy oraz zakazu wykupywania skór przed bramami miejskimi.

Król Zygmunt II August na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza dokument ławników lwowskich z 1554 roku, poświadczający sprzedaż łanu roli z łąkami i zaroślami we wsi Kleparów na rzecz kmiecia Grzegorza Sołtysa przez Stanisława Kmitowicza oraz Barbarę i Katarzynę Kmitówny. Wystawiony dyplom zapewnia nabywcy i jego spadkobiercom wieczyste i nienaruszalne prawo własności do nabytego gruntu.

Król Zygmunt II August zatwierdza Janowi Krowickiemu oraz mieszkańcom jurydyki kościoła św. Jana Chrzciciela na przedmieściu Lwowa dawne przywileje królów i urzędników dotyczące prawa ormiańskiego i zwolnień od ciężarów grodzkich. Ponadto monarcha zezwala tamtejszym ormiańskim rzemieślnikom na swobodne wykonywanie wszelkich rzemiosł wedle dawnego zwyczaju.

Król Henryk Walezy na sejmie koronacyjnym potwierdza wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz zwyczaje nadane przez swoich poprzedników. Nakazuje urzędnikom królewskim i władzom miejskim Lwowa bezwzględne ich przestrzeganie i ochronę lwowskich Ormian.

Król Stefan Batory potwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Szymonowi Hannelowi wcześniejsze przywileje królów Zygmunta I i Władysława Jagiełły na majątek Hołosko oraz nadania nad rzeką Brzuchowice. Dokument sankcjonuje prawa dziedziczne i własnościowe do wspomnianych dóbr pod Lwowem.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywileje cechu krajaczy sukna we Lwowie, transumując dyplom Stefana Batorego z 1578 r. (zawierający przywilej Zygmunta I z 1541 r. o wyłączności na handel suknem na łokcie) oraz akt rady miejskiej Lwowa z 1594 r. powołujący bractwo sukienników.

Arcybiskup lwowski Jan Dymitr Solikowski przeznacza na wieczne czasy dochody biskupie z Kamionki i Buska na odprawianie przez kapitułę lwowską corocznych nabożeństw żałobnych za spokój jego duszy. Nadanie to zostało w 1606 roku formalnie zatwierdzone przez arcybiskupa Jana Tarnowskiego podczas wizytacji dekanalnej.

Metropolita kijowski Michał Rahoza wraz z biskupami ruskimi ogłaszają przystąpienie do jedności ze Stolicą Apostolską i zawarcie unii Kościoła ruskiego z Kościołem rzymskim w Brześciu. Dokument zawiera podpisy i pieczęcie hierarchów oraz późniejsze wpisy proweniencyjne i oblacyjne.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej Stefana Batorego z 1576 roku transumujący dokument Zygmunta I Starego z 1533 roku dla cechu krawców we Lwowie. Akt reguluje ustrój bractwa krawieckiego, kwestie opłat, egzaminów mistrzowskich oraz ochronę przed rzemieślnikami pozacechowymi.

Dokument króla Zygmunta III Wazy ustala i zatwierdza jednolite stawki opłat pobieranych przez magistrat lwowski od przywożonych win greckich, małmazyjskich, węgierskich, morawskich i dalmatyńskich. Wzorując się na przywilejach krakowskich, monarcha przeznacza te dochody na utrzymanie urzędu miejskiego oraz określa kary za nieprzestrzeganie przepisów.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej króla Zygmunta II Augusta z 1550 roku dotyczący nadania ogrodu z dworem lub folwarkiem oraz łąk we Lwowie na rzecz mansjonarzy katedry lwowskiej.

Papież Innocenty X informuje duchowieństwo i lud diecezji lwowskiej o wyniesieniu Jana Tarnowskiego na urząd arcybiskupa metropolity po śmierci poprzednika. Nakazuje wiernym poddanie się jego władzy pasterskiej oraz okazywanie mu synowskiego szacunku i posłuszeństwa.

Prowincjał dominikanów Jacek Terrarius upoważnia przeora Jacka Rzeczkowskiego do erygowania i objęcia opieką bractwa różańcowego przy kościele w Zubrzy w archidiecezji lwowskiej. Dokument zawiera późniejsze zatwierdzenia arcybiskupów lwowskich Konstantego Lipskiego z 1687 roku oraz Jana Skarbka z 1724 roku.