Katalog źródeł

Książę kurlandzki Ferdynand Kettler zwraca się do wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego z prośbą o poparcie jego listu skierowanego do szlachty i senatorów województwa ruskiego na sejmikach przedsejmowych. Apeluje o użycie autorytetu wojewody na rzecz ratowania i oswobodzenia Kurlandii, Semigalii oraz powiatu piltyńskiego spod okupacji szwedzkiej.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i uznaje za nienaruszalny przywilej nadający miastu Lwowu wsie Zubrza i Sichów. Dokument zabezpiecza posiadanie tych dóbr przez władze miejskie w obliczu egzekucji statutu zabraniającego mieszczanom posiadania dóbr ziemskich.

Król Zygmunt II August zatwierdza transsumpt z lwowskich akt ziemskich, w którym mieszczanin lwowski Sebald Wortzel zastawia wieś Zamarstynów hetmanowi polnemu Mikołajowi Sieniawskiemu w zamian za dług w wysokości 5500 florenów. Dokument sankcjonuje poddanie tej czynności prawu ziemskiemu mimo wcześniejszego sprzeciwu władz miejskich Lwowa.

Dokument transsumuje i zatwierdza wyrok sejmowy króla Stefana Batorego rozstrzygający spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem. Król ogranicza liczbę rzemieślników pod jurysdykcją starościńską, zakazuje prowadzenia szynków i nowego targu na przedmieściu podzamcza oraz potwierdza dawne przywileje mieszczan dotyczące handlu solą i rybami, wolności od ceł i opłat targowych, a także wypasu bydła i korzystania z lasów królewskich.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza dożywotnie nadanie gruntu na Górze Lwa pod Lwowem poczynione przez starostę lwowskiego Mikołaja Herburta na rzecz neofity Stanisława Tatara. Użytkownik zostaje zobowiązany do corocznego uiszczania czynszu w wysokości dziesięciu groszy polskich na zamek lwowski w dzień św. Marcina.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza i transumuje akt komisji rewizorów królewskich z 1592 roku, ustalający przebieg granic i usypanie kopców granicznych między królewską wsią Sokolniki należącą do starostwa lwowskiego a miejskimi dobrami Lwowa zwanymi Kulparków.

Dokument króla Zygmunta III Wazy ustala i zatwierdza jednolite stawki opłat pobieranych przez magistrat lwowski od przywożonych win greckich, małmazyjskich, węgierskich, morawskich i dalmatyńskich. Wzorując się na przywilejach krakowskich, monarcha przeznacza te dochody na utrzymanie urzędu miejskiego oraz określa kary za nieprzestrzeganie przepisów.

Król Zygmunt III Waza zezwala nawróconemu na katolicyzm Stanisławowi Tatarzynowi na odstąpienie posiadanego dożywotnio gruntu pod Górą Lwa na rzecz konwentu benedyktynek we Lwowie. Monarcha zatwierdza tę cesję i uwalnia nadaną klasztorowi ziemię od rocznego czynszu na rzecz zamku lwowskiego.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dawny przywilej króla Kazimierza Jagiellończyka gwarantujący Lwowu coroczny jarmark na dzień św. Agnieszki wraz ze swobodą handlu dla przybywających kupców. Jednocześnie władca kasuje i znosi jarmark na dzień św. Małgorzaty jako uciążliwy i bezużyteczny dla mieszczan.

Król Zygmunt III Waza rozstrzyga spór między władzami miejskimi a gminą ormiańską we Lwowie, ustalając limit dziedzicznych domów ormiańskich na siedemdziesiąt trzy i wyłączając z tego rachunku budynki kościelne oraz szpital. Nakazuje ponadto Ormianom odsprzedanie w ciągu roku domów przy Rynku oraz kramu na rzecz katolików za zwrotem wyłożonych sum, zakazując im dalszych transakcji w obrębie Rynku.

Dokument potwierdza zreformowaną oraz uzupełnioną w 1611 roku przez władze miejskie ordynację cechu chirurgów we Lwowie. Król Zygmunt III Waza aprobuje przedłożone artykuły cechowe regulujące m.in. zasady wykonywania zawodu, egzaminy mistrzowskie oraz funkcjonowanie bractwa.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza braciom Mikuliczom, mieszczanom halickim, prawa do części młyna na rzece Lipie należącego do starostwa halickiego, otrzymanej na mocy wcześniejszego nadania zmarłego wojewody Stanisława Włodka.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza przedłożone mu artykuły cechowe bractwa kotlarzy z Przedmieścia Halickiego we Lwowie, regulujące zasady organizacji cechu, powinności religijne, przyjmowanie uczniów i towarzyszy, prawa wdów, standardy rzemieślnicze oraz kary porządkowe. Zapiski na odwrocie wskazują na oblatę dokumentu w aktach grodzkich lwowskich, a następnie na jego unieważnienie z powodu uzyskania go bez wiedzy magistratu wbrew dekretowi królewskiemu.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza ordynację i artykuły cechu kotlarzy Przedmieścia Halickiego we Lwowie. Dokument normuje m.in. kwestie mszy cechowych, relacji mistrzów z czeladnikami oraz kar za niestawiennictwo na zebraniach rzemieślników.

Król Zygmunt III Waza ustanawia dla miasta Lwowa nowy doroczny jarmark przypadający na święto św. Małgorzaty, trwający przez trzy tygodnie, niezależnie od dawnego jarmarku na św. Agnieszkę. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom wolność handlu oraz bezpieczeństwo pod osłoną królewskiego listu żelaznego.

Król Zygmunt III Waza nadaje miastu Lwowowi całe wójtostwo wraz z przynależnościami oraz dwie trzecie części dochodów z kar sądowych z wielkich spraw, dotąd zastrzeżonych dla monarchy. Przywilej ten zapewnia miastu i jego mieszkańcom wieczyste, niezakłócone posiadanie tych praw.

Król Zygmunt III Waza potwierdza fundację klasztoru dominikanów w Smoleńsku i nadaje mu dobra ziemskie na wieczystą własność.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza ugodę zawartą przed komisarzami królewskimi między magistratem a pospólstwem trzech nacji miasta Lwowa w sprawie spłaty miejskich długów. Dokument ustala podział obciążeń finansowych na kwotę ponad 35 tysięcy florenów oraz terminy płatności poszczególnych rat z dochodów i majątku miasta.

Król Zygmunt III Waza przekazuje magistratowi lwowskiemu pobór dochodów starościńskich w zamian za stałą opłatę roczną 2100 florenów oraz zezwala na pobór opłaty składkowej od kupców na budowę nowych umocnień miejskich. Dokument jednocześnie ogranicza kompetencje starosty lwowskiego na rzecz jurysdykcji miejskiej oraz reguluje kwestię kwaterunków.

Nuncjusz apostolski Giovanni Battista Lancellotti, na mocy upoważnienia papieża Urbana VIII, zatwierdza prawa patronatu, fundację oraz zarząd rajców miasta Lwowa nad szpitalem Świętego Ducha. Potwierdzenie oparto na dawnych przywilejach królewskich, arcybiskupich oraz bullach papieskich.

Król Zygmunt III Waza nadaje miastu Lwowowi na wieczne czasy prawo poboru opłat od towarów (tzw. sztukowego lub węzłowego), a także od zbóż, piwa i miodu. Dochody z tych opłat zostają podzielone: dwie trzecie przeznaczono na potrzeby i fortyfikacje miejskie, a jedną trzecią na wynagrodzenie trudów urzędu radzieckiego.

Król Władysław IV zezwala mieszkańcom Przedmieścia Halickiego we Lwowie na usypanie wałów i wzniesienie szańców według projektu Jana Bletnera oraz określa zasady nadzoru i finansowania prac. Na cel ten przeznacza dobra kadukowe, zezwala na wolny war piwa i miodu oraz zobowiązuje szlachtę i duchownych posiadających posesje na przedmieściu do udziału w kosztach budowy.

Król Władysław IV Waza zatwierdza magistratowi miasta Lwowa prawo do wieczystego pobierania odwiecznej opłaty targowej zwanej półmiarkowym. Dochód z tego podatku przeznaczony jest na naprawę i budowę murów obronnych miasta.

Król Władysław IV zwalnia Ormian mieszkających wewnątrz murów miasta Lwowa z wszelkich opłat celnych od towarów i pieniędzy wwożonych do Królestwa lub wywożonych poza jego granice. Wolność ta ma obowiązywać pod warunkiem spisywania przewożonych dóbr w rejestrach celnych do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy przez sejm walny.

Król Jan Kazimierz zatwierdza artykuły ugody zawartej między mistrzami a towarzyszami cechu cieśli we Lwowie, wpisane do ksiąg i uwierzytelnione przez lwowski urząd radziecki. Dokument reguluje kwestie porządku, wzajemnych obowiązków, kar oraz dyscypliny pracy wewnątrz konfraterni.

Król Jan Kazimierz przyznaje społeczności Ormian lwowskich pełną swobodę prowadzenia handlu wszelkimi towarami, w tym suknem i korzeniami, oraz prawo do warzenia i szynkowania napojów alkoholowych na równi z innymi mieszkańcami miasta. Przywilej ten stanowi wynagrodzenie za wierność i ofiary poniesione przez lwowskich Ormian w czasie niedawnego oblężenia Lwowa przez wojska kozacko-tatarskie.

Król Jan Kazimierz zatwierdza statut lwowskiego cechu iglarzy i nożowników, nadany i opieczętowany przez radę miejską Lwowa w 1649 roku. Przywilej zawiera artykuły regulujące organizację bractwa, wybór cechmistrzów, prawa mistrzów oraz zasady szkolenia czeladników i uczniów.

Król Jan Kazimierz potwierdza przywileje lokacyjne na prawie magdeburskim dla miasteczka Podgrodzie w starostwie rohatyńskim, transumując dyplom króla Władysława IV z 1633 roku.

Król Jan Kazimierz zezwala miastu Lwowowi na ściąganie ciężarów miejskich lub opłat pieniężnych od obcych kupców przebywających z towarami ponad czternaście dni. W wypadku oporu nakłada na winnych karę stu florenów węgierskich, płatną po połowie na rzecz skarbu królewskiego i kasy miejskiej.

Król Jan Kazimierz w uznaniu wierności i ofiarności Lwowa podczas wojen zrównuje miasto oraz jego obywateli w prawach, wolnościach i przywilejach szlacheckich z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy otrzymują prawo udziału w elekcjach królewskich, obecności na sejmach oraz swobodnego nabywania i posiadania dóbr ziemskich.

Król Jan Kazimierz zatwierdza klasztorowi dominikanów we Lwowie prawo do własnego wodociągu, transumując przywilej Zygmunta III z 1628 roku oraz dokument magistratu lwowskiego z 1613 roku. Monarcha podkreśla zasługi zakonników, którzy utrzymali ujęcie wody i zaopatrywali mieszkańców podczas najazdów nieprzyjacielskich.

Król Jan Kazimierz potwierdza mieszkańcom i dworowi wsi Malechów, stanowiącej uposażenie lwowskiego szpitala ubogich, przywilej Zygmunta III Wazy z 1590 roku zezwalający na pozyskiwanie drewna budulcowego i opałowego w lasach rokitniańskich. Wyrąb ma się odbywać bez niszczenia lasu oraz za wiedzą każdorazowego starosty lwowskiego.

Arcybiskup lwowski Jan Tarnowski zatwierdza zapisy fundacyjne braci Marcina i Macieja Rzechowskich oraz uroczyście eryguje i uposaża prebendę przy kościele i szpitalu św. Barbary na przedmieściu Rohatyna. Dokument szczegółowo reguluje obowiązki liturgiczne prebendarza, zarząd funduszami ubogich oraz prawo patronatu przysługujące fundatorom, ich katolickim sukcesorom w dobrach Kutcze i magistratowi rohatyńskiemu.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza Janowi Felicjanowi Kulikowskiemu i jego sukcesorom prawa, przywileje, dekrety oraz granice dotyczące dóbr wsi Skniłówek pod Lwowem, transumując wcześniejsze nadania monarchów polskich.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza ordynację kolegium sądu ławniczego miasta Lwowa, uchwaloną pierwotnie w 1618 roku i zatwierdzoną przez Jana Kazimierza w 1658 roku. Akt ten sankcjonuje wewnętrzne statuty, obowiązki liturgiczne i zwyczaje lwowskich ławników prawa magdeburskiego.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza kapitule katedralnej lwowskiej prawo do poboru czterech wozów soli z żup w Drohobyczu, nadane pierwotnie przez Władysława Jagiełłę i potwierdzone przez króla Aleksandra.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza na prośbę seniorów nacji ormiańskiej przywilej Jana Kazimierza z 1661 roku, który zrównał miasto Lwów oraz jego obywateli obrządków rzymskokatolickiego, ormiańskiego i greckiego w prawach i prerogatywach z Krakowem i Wilnem. Mieszczanie lwowscy uzyskują i zachowują uprawnienia szlacheckie, w tym prawo do udziału w elekcjach królewskich, nabywania dóbr ziemskich oraz reprezentacji sejmowej.

Arcybiskup lwowski Konstanty Lipski potwierdza i ponawia erekcję Bractwa Najświętszego Sakramentu przy katedrze lwowskiej, transumując aprobacyjny dokument nuncjusza apostolskiego Opicjusza Pallaviciniego z 1681 roku. Nadaje bractwu statuty, uprawnienia jurysdykcyjne dla jego spowiedników oraz czterdziestodniowy odpust za wypełnianie określonych praktyk pobożnych.

Król August II Mocny zatwierdza statuty, prawa i dawne przywileje nadane cechowi krawców lwowskich przez magistrat Lwowa oraz kolejnych monarchów polskich od Zygmunta I po Jana III Sobieskiego. Zobowiązuje ponadto władze grodzkie i miejskie Lwowa do ich ścisłego przestrzegania i ochrony.

Król August II potwierdza i ratyfikuje na prośbę starszyzny i cechu piekarzy miasta Lwowa przywileje oraz artykuły cechowe nadane przez poprzednich królów polskich (m.in. Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego, Jana Kazimierza, Władysława IV, Zygmunta III, Stefana Batorego, Zygmunta Augusta, Zygmunta I i Kazimierza Jagiellończyka) wraz z uchwałami rady miejskiej Lwowa, regulującymi m.in. zasady wypieku, skupu zboża i wyłączności sprzedaży chleba.

Król August III zatwierdza i ponawia ogół praw, immunitetów, przywilejów oraz zwyczajów nadanych społeczności ormiańskiej we Lwowie przez dawnych królów polskich. Dokument zawiera transsumpt łańcuchowy potwierdzeń wystawionych kolejno przez Jana III Sobieskiego, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana Kazimierza i Władysława IV.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza ogół dawnych praw, swobód i przywilejów nadanych miastu Kamionka Strumiłowa przez swoich poprzedników. Potwierdza również dawne rozgraniczenie miejskich gruntów z sąsiednimi wsiami Horpin i Monasterz na podstawie wpisu z Metryki Koronnej.

Król Stanisław August Poniatowski zatwierdza i transumuje ordynację konfraterni kupieckiej miasta Lwowa uchwaloną przez lwowski urząd radziecki, obejmującą 37 artykułów regulujących zasady przynależności, handel, organizację władz brackich oraz ochronę praw lwowskich kupców.

J. [T.?] Przezdziecki dziękuje magistratowi lwowskiemu za przekazanie przez miejskich delegatów zaliczki w wysokości 30 czerwonych złotych za reprezentowanie spraw miasta. Wyraża również nadzieję na rychłe uregulowanie pozostałej części obiecanego wynagrodzenia.