Przekład / tekst współczesny
Warszawa, 15 maja 1766 roku.
Szanowny Panie, kolego i wielce poważany patronie!
Zaraz po przybyciu zajęliśmy się przede wszystkim sprawą o [niepewne określenie sumy], podejmowaną już podczas poprzedniej kadencji, aby mogła jak najszybciej wejść na wokandę i zostać zakończona. W tym celu odwiedzaliśmy komisarzy. Starania nie były daremne: [niepewne określenie dnia/posiedzenia] zapadł końcowy dekret, do którego uwzględniono nasze zabiegi, trudności i przedstawione odpisy rejestrów. Mimo braku oryginałów udało się pokonać tę przeszkodę, w czym pomogła [przysięga?] pana St[...]skiego z upoważnienia regentów [odczyt roboczy].
[Niepewna klauzula prawna dekretu.] Wyznaczono dla miasta określoną sumę, wzorując się na sumie już wyliczonej dla Krakowa i po uprzednim zabezpieczeniu. Wysokość sumy nie jest jeszcze określona [niepewna klauzula o komisji i urzędniku]. Pan Strzy[...]ski [nazwisko niepewne] ma na podstawie proporcji dochodów miasta i wyciągu z ich szczegółowych rejestrów zadeklarować konkretną kwotę. Dotąd tego nie zrobił, ale zapewnił nas, że miastu przypadnie kilkadziesiąt tysięcy [waluta w tej klauzuli niepodana].
We wtorek złożyliśmy kanclerzowi koronnemu memoriał zawierający pięć punktów. Co do pierwszego, dotyczącego wspomnianego korzystnego dekretu komisji wojskowej między miastem a garnizonem, poradził, aby miasto uzgodniło z komendantem zapłatę za kwatery dla określonej liczby oficerów lokowanych w mieście. Uzgodnienie należy następnie przedstawić do zatwierdzenia komisji wojskowej. Ma to sprawić, żeby gospodarze nie byli nękani przez oficerów. [Dalsze warunki rozliczenia kwater i relacji z komendantem częściowo nieczytelne.] Na marginesie wzmianka o złożeniu składki bez wyjątku i zaoferowaniu ustalonej sumy. [Niepewna klauzula o pożyczaniu od Żydów i innych sprawach.]
Sprawę pana Czaykowskiego [nazwisko niepewne] kanclerz obiecał polecić kasztelanowi lwowskiemu i cześnikowi koronnemu. W pozostałych punktach również udzielił odpowiedzi.
W sprawie Kocha rozmawialiśmy z panem [...]wiczem, który zganił skierowanie sprawy miasta dotyczącej mieszczanina do sądu grodzkiego [dokładny kierunek pozwu roboczy]. Poradził ponowne wydanie mandatów do sądów asesorskich [niepewna klauzula]. Ponieważ sama Kochowa jedzie do Warszawy, będzie można usilniej prosić kanclerza o wpisanie sprawy do rejestru spraw osób w szczególnej potrzebie.
Pan Lu[...] nie jest zadowolony z honorarium. [Nieczytelne szczegóły żądania jego zwiększenia po zakończeniu sprawy, w związku z powiększeniem dochodu miasta, oraz wzmianka o znacznych wydatkach miasta i potrzebnych dokumentach.]
[Nieczytelny fragment dotyczący przesłania dokumentu i kwerendy w kancelarii skarbowej.] Wspomniana jest kwota odczytana roboczo jako 544269 złotych oraz to, że inni otrzymali ustaloną sumę. Należy odszukać dokument, ile i na jaką sumę miasto otrzymało, i uzyskać poświadczenie, że dostało ze skarbu tyle, a nie więcej, oraz że więcej dokumentów nie znaleziono.
Brakuje nam pieniędzy, a widzimy stałą potrzebę wydatków. [Niepewna klauzula o uzyskaniu pieniędzy] u pana St[...]skiego na patronów i inne koszty. Wziąłem od niego już cztery [jednostka oznaczona znakiem #, nieprzesądzona] na wykupienie dokumentu nadanego miastu przez króla. [Dalsza wzmianka o potrzebnym przywileju i jego wcześniejszym nieprzesłaniu nieczytelna.]
Polecam się Pańskiej pamięci i życzliwości. Z trwałym szacunkiem pozostaję najpokorniejszym sługą,
Ignacy Bartsch [skrót Cons. — rajca].
Dopisek u dołu: Kanclerz pytał o przywilej [dalsza klauzula częściowo nieczytelna]; zalecił przygotować przywileje.
PS. Widzę konieczną potrzebę, aby pan Cyruli pozostał ze mną do pomocy. Nawet trzech ludzi miałoby tu co robić, zwłaszcza w sprawie sum dochodzonych od Rzeczypospolitej: trzeba pisać, chodzić do patronów i panów oraz do kancelarii. Jeden człowiek nie wystarczy. [Dalsza składnia niepewna: rano odwiedzanie panów, po południu niepewne audiencje.] Proszę przedstawić to [nieczytelne określenie] panom.
Oryginalne brzmienie — transkrypcja
Z Warszawy de Die 15 Maj 1766to.
Praenobilis et Spectabilis Domine, Collega et Patrone Observandissime.
Jak tylko stanęliśmy na miejscu, najpierwsze obróciliśmy starania względem sprawy o [wyraz niepewny; zapewne sumę] na przeszłej Kadencyi już praktykowane, aby jak najprędzej przypaść mogła y zakończona była; obchodziliśmy na ten koniec Kommissarzow jakoż starania nasze nie daremne, ponieważ w Szosty [dalsze określenie niepewne] wypadł Finalny Dekret, do ktorego wzięli przyjęte wielkie Zachody, trudności oraz Regestra Excerpta przez nas produkowane, dlaczego Originalia nie posiadamy, przecie ułatwiliśmy to, do czego wiele pomogła przyjęga [wyraz roboczy] JP. St[...]skiego per Auctoritate Regentorum [odczyt roboczy].
Tym Dekretem ex pra[...]ti omnino Difficultatibus Civitatis Satisfactione anterior[... klauzula łacińska częściowo niepewna] Decreto adi[...]enta y nadgradzająca [odczyt roboczy], dla ktorej Summy pewne ad instar Summy Miasta Krakowa już wyliczonej, previa Ejusdem Securitate naznaczono. Nie opisuje się ta Summa z przyczyny, że [... niepewna klauzula o komisji] Imci P. Strzy[...]skiemu [nazwisko niepewne] [...] aby wziąwszy proporcją Prowentow Miasta Excerptem Regestrow Specyfikowanych na Summę pewną zadeklarował, czego albo dotychczas nie uczynił; upewnił nas jednak, iż kilkadziesiąt Tysięcy przyjdzie Miastu.
We wtorek podaliśmy Memoryał JW Kanclerzowi Koronnemu, pięć Punktow mający. Na Pierwszy Punkt względem łaskliwego Dekretu między Miastem a Garnizonem w Kommissyi Wojskowej nadmienionego, radziłże najlepszy sposob, aby Miasto traktowało z Imć P. Komendantem względem płacy za Stancje dla Officyerow, ktorzy w pewnej liczbie mają bydź lokowani w Mieście, a tak utraktowawszy podać pod approbacją Kommissyi Wojskowej; przez takowy sposob to dom wyniknie, iż Gospodarze inkommodowani nie będą od Officyerow, iż jeżeli najmnie a [...] Stancją Officyer zgadza się z nim [składnia niepewna], musi [niepewna klauzula o reskrypcie i komendantowaniu miasta] alias złożywszy kontrybucją nemine excepto ofiarowane mu certum quantum Summy [dopisek na marginesie].
[...] od Żydow nie zapożyczenia nie będzie, et alia. Interes Imć Pana Czaykowskiego [nazwisko robocze] deklarował rekomendować JW Kasztelanowi Lwows y Cześnikowi Koronnemu. Ad reliqua Puncta dał jeszcze Rezolucją. Względem Kocha mieliśmy Konferencją z JP. [...]wiczem, ktory zganił, że Miasto o Mieszczanina pozwato do grodu [odczyt składni roboczy], dlaczego radził, aby por [...] be[...] znow wysłać Mandaty ad Judicia Assessorialia. A ponieważ sama Kochowa jedzie do Warszawy, tak więcej będzie można uprosić JW Kanclerza, aby Sprawa ta w Regestr Miserabilium wystawiona była.
JP. Lu[...] z danego Honorarium niekontent; po zakończonej sprawie a Prowentu przymnoż[... wyraz niepewny] mu Honorarium [...] prosił, a [...] że teraz wygnało Miasto y promocją Sprawy tak znaczne Summy [... nieczytelne], aby skrypta drugiego jeszcze [...] potrzebne [część zdania nieczytelna].
[...] przesłać niezatwierdzony od [...] instrument a copio [odczyt roboczy] [...] na dyktat kwerendę w Kancellaryi Skarbowej, gdzie jak pamięta przywilej [...] [nieczytelne] Dekreta jako za ratowem Z. 544269 [odczyt kwoty roboczy] o [...] gdyż inni certum quantum wzięli. Dlaczego wyszukawszy Dokumentu, co Miasto wzięło, na ktorą Summę, radził wziąć attestatum, jako tyle a nie więcej wzięło z Skarbu Miasto, y więcej Dokumentow nie znajduje się.
Mało że pieniędzy nie mamy, a necessitatem permanentem widzimy, zmyskałem [odczyt roboczy] [...] u JP. St[...]skiego tak na Patronow jakoż na inne expensy, od ktorego wziąłem już #4 na wykupienie Skryptu przez Króla Miastu Miasta Danego, o ktorego przywileju [...] wspominającego, z ktorym Skryptu [...] [klauzula o uprzednio nieprzesłanym dokumencie częściowo nieczytelna].
Zaleciwszy mnie przy tym Pamięci y łasce mojego Dobrodzieja, jestem perenne Cultu,
Praenobilis ac Spectabilis Domini Humillimus Servus,
Ignatius Bartsch, Cons. [skrót].
[Dopisek u dołu:] Donoszę, że pytał się JW Kanclerz, jaki [...] przywilej; gdym mu [...] odpowiedział, [...] zalecił, żeby [...] wygotowano przywileje [odczyt częściowy].
[PS, odwrócony u góry s.17:] Nieuchybną tu widzę potrzebę, aby Imć P. Cyruli dla pomocy został ze mną, ponieważ y trzech mieliby co do czynienia, osobliwie względem Summ od Rzeczypospolitej pretendowanych, tak do pisania, po Patronach y Panach chodzenia, jako też do Kancellaryi; upraszam aby jeden nie wystarczył, zostawszy z rana u Panow, wyszły pewne, po obiedzie Audjencje niepewne [część składni robocza]. Zatym upraszam WMć Pana Dobrodzieja, aby o to [... nieczytelne] Ich Miłościom opowiedzieć.
Uwagi do odczytu
Obejrzano wszystkie cztery strony tego listu; PS na górze s.17 odwrócony i odczytany po obróceniu. Ręka jest odmienna od poprzednich listów, niektóre szczegóły prawne i nazwiska pozostają nieczytelne. Rok w nagłówku odczytany jako 1766 to, ostatnia cyfra do kontroli. Zachowano informacje o planowanych działaniach i proponowanych rozwiązaniach; nie uznano zapowiedzianej kwoty kilkudziesięciu tysięcy za otrzymaną. Kwota 544269 zł pozostaje robocza, podobnie znak# przy 4, którego nie przekształcono w pewną sumę złotych. Regestr Miserabilium oznacza tu rejestr sądowych spraw osób w szczególnej potrzebie; nie ustalono formalnej podstawy wpisu. Kochowa nie została utożsamiona z inną osobą z kolekcji. Łącznik koło postępowania o mieszczanina nie pozwala pewnie rozstrzygnąć kierunku pozwu. NazwiskaCzaykowski,Strzy[...]ski,St[...]ski iLu[...] pozostawiono niepewne. Mimo objęcia całego przebiegu przekładem ten list wymaga dalszej kontroli luk, bez tytułu pełnego odczytu. Niezależna kontrola potwierdziła nagłówek: 15 May 1766 to; końcówka to należy do liczebnika.
Lokalizacja w skanie: 132/1/254, PDF s. 14, 15, 16, 17: list
Lokalizacja w skanie: 132/1/254, PDF s. 14, 15, 16, 17: list
