Przekład / tekst współczesny
Jaśnie Wielmożny Panie Wojewodo, mój wielce miłościwy panie i bracie,
Znam Pańską szczególną życzliwość, dlatego nikomu nie mogę z większym zaufaniem wyłożyć mego słusznego żalu. Chorągiew najjaśniejszego królewicza Jakuba okazuje mi szczególną zawziętość. Nie poprzestała na ciężkim zrujnowaniu starostwa tucholskiego: chodziła od wsi do wsi, biła i zabijała ludzi, dopuszczała się niewypowiedzianych zdzierstw i ucisku ubogich. Zabrała ponadto kilkanaście tysięcy dobrej monety [jednostka niepodana] ponad zakres wydanego ordynansu. Na wszystko zostaną przedstawione autentyczne dokumenty i zaprzysiężone zeznania o szkodach.
Teraz, zapewne chcąc się od tego wykręcić, wysłali publiczne poselstwo do króla. Nie pochodzi ono od całej chorągwi, gdyż ani namiestnik, ani wielu innych go nie podpisało. Ułożyli instrukcję wymierzoną w moje imię i honor: jakobym z własnej inicjatywy sprowadził przeciw nim do Tucholi ludzi królewskich, gdzie miało dojść do pewnych niewłaściwych zajść. [Szczegół sformułowania zarzutu niepełny.] Z czystym sumieniem mówię, że nic o tym nie wiedziałem i dowiedziałem się dopiero od nich samych po audiencji.
Proszę rozważyć, czy jednej chorągwi, i to nie całej, wolno na wzór sejmiku ustanawiać publiczne poselstwo, pisać instrukcję i udawać się wprost do króla, bez uprzedniego zawiadomienia swojego wodza jako opiekuna całego wojska — z naruszeniem powagi i prerogatywy hetmańskiej. Skoro tak poważnie zniesławili mój honor, proszę o sprawiedliwość i o Pańską pomoc, aby przywrócono go w całości. [Część łacińskiej argumentacji nieodczytana.]
Pańska dawna życzliwość będzie miała w tej sprawie wielkie znaczenie. Za okazaną pomoc będę zobowiązany odwdzięczać się do końca życia. Pozostaję z gorliwością i przywiązaniem Pańskim życzliwym bratem i uniżonym sługą,
Bieliński.
5 lutego 169[0?].
Oryginalne brzmienie — transkrypcja
[s. 2]
Jaśnie Wielmożny Mci Panie Woiewodo, Moy wielce Mci Panie y Bracie.
Jako znam zawsze osobliwą łaskę y affekt WMM Pana ku sobie, tak nie mogę nikomu poufaley iustum dolorem meum explicare, iako kiedy go WMM Panu in vim lamenti donoszę. Osobliwa iakaś zawziętość przeciwko mnie chorągwi Naiiaśnieyszego Krolewicza Jmci Jakuba, niekontentuiąc się tak ciężką Starostwa Tucholskiego ruiną, ktorą znacznie causavit, chodząc ode wsi do wsi, ludzi biiąc y zabiaiąc, y niewymowne zdzierstwa y oppressie ubogim ludziom czyniąc, do tego kilkanaście tysięcy dobrey monety ultra mentem wydanego ordynansu wziąwszy, na wszystko authentica producentur documenta y przysiężone szkody.
[s. 3]
Teraz ato chcąc się podobno z tego wszystkiego wyśliznąć uczynili sobie do Krola Jmci publicam legationem, nie od Całey Chorągwi, bo y tam ani Jmci Pan Namiestnik ani tak wielu Ichmciów nie podpisali, uformowawszy sobie prawdziwie sam na Imię y honor moy Instrukcyą, jakobym Ja ex suggestione mea miał na nich sprowadzić do Tucholi ludzi Krola Jmci, y tam niektore Inconvenientia stać się miały, iako Ichmc per [...] maią to wszystko wyrażone w Instrukcyi opisali, o czym recta conscientia mówię, anim wiem y dopierom się tego od samychże Ichmciów po tey Audiencyi dowiedział. Zaczym
[s. 4]
racz to WMM Pan naprzod uważyć, ieżeli się godzi od iedney Chorągwi y to nie całey trybem seymikowym publicam instituere legationem, Instrukcyą pisać y nie opowiedziawszy się wprzód Wodzowi Swemu, iako Protektorowi Woyska Całego, zaraz prosto do Krola Jmci udawać się et querulam przeciwko powadze y Prerogatywie Hetmańskiey Imci Dobrodzieia; kiedy zaś tak enormiter Ichmc traduxerunt honor moy, Ja aliam [...] viam tylko Imci Dob. proszę o Sprawiedliwość, czym [...] do Jus [...] umyślnie y samego WMM Pana upraszaiąc, aby łaskę swoią, ktorey się zawsze szczycę, dopodź teraz mi raczył
[s. 5]
ażeby honor moy in integritate był przywrocony. Do czego dawny WMM Pana affekt, o ktory się cunctis actionibus życia mego starać chcę, plurimum addet momentum, gdy Justitia serio uznaną. Za w tey mierze łaskę WMM Pana dożywotnie odwdzięczać powinien będę, iako ten ktory iestem omni zelo et affectu
WMM Pana uprzeymie Życzliwy Brat y uniżony Sługa
Bieliński [skrót urzędu].
d. 5ta Febr. 169[0?].
[Adnotacja na marginesie: do Jabłonowskiego.]
Uwagi do odczytu
Sprawdzono ponownie s. 1–5. Wcześniejszy przekład pomijał zasadniczą część sporu: wysłane przez część chorągwi poselstwo, oskarżenie autora o sprowadzenie ludzi królewskich i argument naruszenia prerogatywy hetmańskiej. Dodano odczytane przemoc, zabójstwa, zdzierstwa i kilkanaście tysięcy ponad ordynans; są to zarzuty autora, nie niezależne ustalenia. Jednostki pieniężnej przy kwocie nie uzupełniono. Część łacińskich fraz nadal ma luki. Kontrola główna: końcowa cyfra datownika wygląda na 0, podczas gdy okładka podaje 1698. Zachowano obie wersje zamiast uzgadniać oryginał z opisem. Adnotacja „do Jabłonowskiego” jest odrębną notą, nie nagłówkiem listu.
Lokalizacja w skanie: 132/1/283, PDF s. 2–5: jeden list; s. 1: późniejsza okładka archiwalna.
Kontrola jakości: date: 2026-10-14; scope: Kolacja źródła i kontrola poprawionego zapisu; niepewności zachowano. Status kontroli nie oznacza pełnej transkrypcji.
Lokalizacja w skanie: 132/1/283, PDF s. 2–5: jeden list; s. 1: późniejsza okładka archiwalna.
Kontrola jakości: date: 2026-10-14; scope: Kolacja źródła i kontrola poprawionego zapisu; niepewności zachowano. Status kontroli nie oznacza pełnej transkrypcji.
