Przekład / tekst współczesny
Paryż, 16 marca 1701. Mój drogi synu [zięciu], otrzymałam Twój list i z wielką radością dowiedziałam się o Waszym szczęśliwym przybyciu do Polski i pomyślnym porodzie mojej córki. To dla mnie wielka pociecha, która łagodzi smutek, jaki odczułam, patrząc na jej wyjazd w tamtym stanie, oraz niepokój, jaki wzbudziło jej milczenie przez całą podróż. Otrzymałam od niej wiadomości dopiero po jej przybyciu do Lwowa. Wieści, które teraz przekazujesz, wynagradzają to wszystko i sprawiają mi niewysłowioną radość. Mam nadzieję, że znów Was oboje zobaczę, jak obiecaliście, w dogodniejszej porze, kiedy moja córka nie będzie w ciąży. Będzie wtedy mogła pozostać tu z Tobą nieco dłużej, spokojniej i przyjemniej, bez podobnych obaw o powrót.
Z przyjemnością przyjmuję i przybieram sobie tę małą bohaterkę, którą mi poświęcacie, a która tak wiele podróżowała przed urodzeniem. Musi być szczęśliwa, skoro Bóg ocalił ją wśród tylu niebezpieczeństw. Zajmuję się nią jeszcze szczególniej niż innymi, choć Was wszystkich kocham tak czule, jak to tylko możliwe. Nigdy nie pominę okazji, by dać Wam tego dowody.
Piszesz, że widziałeś swoich braci w Pradze. Powiem Ci, że mój najstarszy syn nie tylko jeszcze tu nie przyjechał, lecz nie mam od niego żadnych wiadomości. Osądź, czy w obecnych okolicznościach jest to dla niego korzystne, a dla mnie przyjemne. Pokazałam [Caillot? — nazwisko niepewne] przeznaczony dla niego fragment Twojego listu. Ceni Twoje uczucia jako godne człowieka Twojego pochodzenia i dobroci serca. Jest nimi zachwycony, nigdy nie miał obaw co do Twojego słowa i ponownie ofiarowuje swoje usługi oraz wszystko, co od niego zależy.
Co do portretów: zapewne otrzymałeś list pana de Troye, który Ci przesłałam. Tłumaczy w nim, dlaczego nie mógł wcześniej ich oddać. Będą całkowicie ukończone w tym tygodniu. Nie widziałam nic lepszego. Przy pierwszej sposobności prześlę je wraz z pozostałymi i z pozostawioną tu przez Was odzieżą. Wysłałam Ci duży pakiet listów [szczegóły wysyłki po skreśleniach niepewne; wzmianka o księciu de Beauvilliers]. Przesyłam tu list króla do wielkiego generała; nie mogłam uzyskać go wcześniej z powodu natłoku wszystkich tutejszych spraw.
Zaklinam Cię, by wielki generał i Ty czuwali, aby nie działo się nic korzystnego dla cesarza przeciw interesom Francji. Piszcie mi o tym od czasu do czasu listy, które pomogłyby Wam zyskać przychylność dworu i które mogłabym pokazać. Piszę to z własnej inicjatywy. Dziwi mnie, że nic nie napisałeś o tym, co królowa mogła Ci powiedzieć na mój temat i jakiego pretekstu używa, by postępować wobec mnie tak, jak wiesz, że postępowała. Nie jest to zaufanie, jakiego powinnam oczekiwać od zięcia, którego kocham równie czule jak Ciebie i którego ściskam całym sercem jako Twoja dobra i czuła matka. Markiza de Béthune.
Wszyscy moi szwagrowie i szwagierki, cały dom de Charots [Charost?], książę de Beauvilliers, pani de Moussy oraz dalsze bliskie osoby [część określeń niepewna], pani i panna de Montjeu, nazywana przez nas Bratona [?], przesyłają Tobie i mojej córce wiele serdeczności i pozdrowień. Dziwię się, że nic dla nich nie zamieściłeś w swoich listach. Nie postępuj tak w przyszłości, gdyż jestem zakłopotana, kiedy pytają mnie o Ciebie. Adres: hrabiemu Jabłonowskiemu, wojewodzie wołyńskiemu, w Polsce.
Oryginalne brzmienie — transkrypcja
[s. 19] à Paris le 16e Mars 1701. J'ay receue vostre lettre mon cher fils et j'ay appris avec une sensible joye vostre heureuse arrivée en Pologne et l'heureux accouchement de ma fille. C'est une grande consolation pour moy qui adoucit bien les chagrins que j'ay eüe de la voir partir en l'estat ou elle estoit et les Inquietudes que j'ay eüe et qu'elle m'a donnée par son silence pendant tout son voyage car je n'ay receüe de ses nouvelles que lorsqu'elle a esté arrivée à Leopol. Mais enfin mon cher fils celles que vous me donnez reparent tout cela et me donne une joye que je ne puis vous l'exprimer. Il faut Esperer que je vous reverray [s. 20] l'un et l'autre comme vous me l'avés promis dans un temps plus favorable et ou ma fille n'estant point grosse pourra rester avec vous icy un peu plus qu'elle n'a fait avec plus de tranquillité et de plaisir et sans de pareilles Inquietudes pour son retour. J'accepte et j'adopte avec plaisir mon cher fils cette petite heroine que vous me consacrés qui a fait tant de voyages avant sa naissance. Elle ne peut estre qu'heureuse puisque Dieu l'a preservée au milieu de tant de dangers. Je m'y Interesse encore plus particulierement qu'aux autres quoy que je vous ayme tous aussy tendrement qu'on le peut faire et je vous assure que je ne negligeray jamais aucune occasion de vous en donner des marques. Vous me mandés mon cher fils que vous [s. 21] avés veu vos freres à Prague et je vous diray que non seulement mon fils aisné n'est point encore icy mais que je n'en ay eüe nulle nouvelles. Jugés dans la conjoncture presente si cela est bien avantageux pour luy et bien agreable pour moy. J'ay fait voir à [Caillot ?] l'article de vostre lettre pour luy. Il honore vos sentiments dignes d'un homme de vostre naissance et de la bonté de vostre coeur. Il en est charmé et n'a jamais eu d'Inquietude sur vostre parole et vous offre encore ses services et tout ce qui peut dependre de luy. A l'egard de vos Portraits vous aurés receu une lettre de Mr de Troye que je vous ay envoyée par laquelle il se justiffie sur l'impossibilité ou il a esté de les rendre plutost. Ils seront entierement finis cette semaine. Je n'ay rien veu au dessus de cela et je profitteray de la premiere occasion qui se presentera de vous les envoyer ainsy que [s. 22] des autres et des hardes que vous avés laissé icy. Je vous ay envoyé un gros paquet de lettres pour vous [skreślenia i nadpisania: ou Mr ... de Mr Le Duc de Beauvilliers; pełna składnia niepewna]. Je vous envoye icy celle du Roy à Mr Le grand general que je n'ay pu avoir plutost par l'embarras ou l'on a esté dans toutes les affaires icy. Je vous conjure mon cher fils que Mr Le grand general et vous soyez attentifs a ce qu'il ne se passe rien qui soit favorable a l'Empereur contre les Interests de la france et de m'escrire de temps en temps des lettres là dessus qui fassent vostre cour et que je puisse montrer. Je vous escris cecy de mon propre mouvement. Je suis surprise que vous ne m'ayés rien mandé de tout ce que la Reyne vous aura pu dire sur mon sujet et quel est le pretexte qu'elle prend pour en user a mon egard comme vous scavez qu'elle a fait. Ce n'est pas en agir avec la confiance que je dois attendre d'un gendre [s. 23] que j'ayme aussy Tendrement que vous et que j'embrasse de tout mon coeur comme vostre bonne et tendre Mere. La marquise de bethune.
Tous mes Beaux freres et Belles Soeurs, tout l'hostel de charots [Charost ?], Mr Le Duc de Beauvilliers, Madame de Moussy, la chere [aman ?] et la chere Enfant que vous scavés qui est Mad[ame] et Mad[emoise]lle de montjeu que nous appellons Bratona [?], tous vous font et a ma fille mille amitiés et leurs compliments. Je suis surprise que vous n'ayés rien marqué pour Eux dans vos lettres. N'en usés pas de mesme a l'avenir car je suis embarrassée quand ils me demandent de vos Nouvelles. [s. 24] A Monsieur Monsieur Le Comte Jablonosky Palatin de Volhinie En Pologne.
Uwagi do odczytu
Obejrzano s. 19–24. Rozwinięto ustęp o braciach w Pradze: nie pytanie adresata, lecz wiadomość, że ich widział; najstarszego syna autorki nie ma jeszcze w Paryżu i nie przysłał wieści. S. 21 Caillot [?] wymaga dalszej kontroli; de Troye odczyt bez identyfikacji malarza. S. 22 skreślenia w informacji o pakiecie nie są całkowicie rozwiązane. Końcowe nazwiska i przezwisko wymagają kontroli. S. 19 dopisane à Leopol = Lwów. S. 22 gendre jednoznacznie określa adresata jako zięcia. Profrancuskie postulaty i skarga na królową są stanowiskiem autorki, nie dowodem wykonanych działań. Grand général pozostawiono jako tytuł, bez identyfikacji osoby.
Lokalizacja w skanie: 132/1/278, PDF s. 19–24; tekst rozpoczyna się na s. 19.
Kontrola jakości: date: 2026-10-14; scope: Kolacja źródła i kontrola poprawionego zapisu; niepewności zachowano. Status kontroli nie oznacza pełnej transkrypcji.
Lokalizacja w skanie: 132/1/278, PDF s. 19–24; tekst rozpoczyna się na s. 19.
Kontrola jakości: date: 2026-10-14; scope: Kolacja źródła i kontrola poprawionego zapisu; niepewności zachowano. Status kontroli nie oznacza pełnej transkrypcji.
