Pokój z Turkami nie uspokoi nastrojów — obawy arcybiskupa

Warszawa, 19 lutego 1699 r. Panie, Miałbym bardzo niewiele do napisania Waszej Ekscelencji, oprócz podziękowania za zaszczyt, jaki mi czyni, pamiętając o moim szacunku. Maski nie należą do mojej dziedziny, a o sprawach rady powiadomią Pana znawcy zręczniejsi ode mnie. Obecnie rozumiem się na sprawach Polski mniej niż dawniej; bardziej niż kiedykolwiek dostrzegam, jak bardzo ograniczone jest ludzkie spojrzenie, kiedy chce zgłębić przyszłość. Chciałbym widzieć wszystko, co dzieje się przed moimi oczami, przez lunety długości dziesięciu lub dwunastu stóp — to znaczy chciałbym znajdować się co najmniej dwieście mil stąd. Pokój zawarty z Turkami, o ile widzę, w niczym nie przyczyni się do pojednania umysłów; nasze biedne Włochy być może ucierpią z tego powodu bardziej niż Polska. Tutaj nie pozostaje już nic, czego należałoby się obawiać, poza zagrożeniem od strony Prus. Ponieważ Wasza Ekscelencja zapewne otrzyma skądinąd znacznie dokładniejsze wiadomości, kończę, zapewniając o największym przywiązaniu. Pozostaję Pańskim najpokorniejszym i najposłuszniejszym sługą. Arcybiskup Rimini. [Adres na s.9:] Jego Ekscelencji wojewodzie ruskiemu, we Lwowie. [Dodatkowy adres na s.10:] Jego Ekscelencji hrabiemu Jabłonowskiemu, wojewodzie ruskiemu, we Lwowie.

Vars. ce19e Febr.1699. Monsieur, J'aurois fort peu à escrire à V.Ex. si ce n'est que je la remercie de l'honneur qu'elle me fait en se souvenant de mon respect. Les masques ne sont pas de mon ressort, et les affaires du conseil luy seront mandées par des connoisseurs plus adroits de moy. Je me connois moins à cette heure que par le passé aux affaires de Pologne; et je m'aperçois plus que jamais que la veuë de l'homme est bien bornée quand elle veut approfondir le futur. [s.7] Je voudrois voir tout ce qui passe sous mes yeux avec des lunettes d'approche de dix ou douze pieds; c'est à dire je voudrois estre pour le moins à deux cent milles d'icy. La paix qu'on a accordé avec les Turcs ne contribuera rien, à ce que je vois, à raccommoder les esprits; et nostre pauvre Italie en souffrira peut estre plus que la Pologne. Pour icy il n'y a plus rien à craindre que du costé de la Prusse; mais comme V.Ex. sera sans doute [s.8] informée d'ailleurs avec beaucoup plus de distinction je finis en l'asseurant que je suis avec le dernier attachement, Monsieur, de Vostre Excellence tres humble et tres obeissant serviteur, L'Archevêque d'Rimino. [s.9, adres:] A Son Excellence Monsieur le Palatin de Russie, à Lemberg. [s.10, dodatkowy adres:] A Son Excellence Monsieur le Comte Jablonowski Palatin de Russie, à Leopol. [s.11: pieczęć i notatka rachunkowa17×8=136; +4=140.]