A widow asks a creditor to have mercy on her and her children

Most esteemed Mr Forbes, my Lord and Benefactor! I reply so late because of the troubles and afflictions I innocently endure from my late husband’s creditors. Although they see my innocence, they pay it no regard. I would rather deal with “Manistami” [?; unidentified word] or other people than with such merciless and pitiless persons. For a long time they delayed settling the poor widow’s affairs and thereby ruined me. I do not see that they themselves have gained much or can gain much, even if they continue to destroy me and expose me to unnecessary expenses. I have no hope other than my God, who will not abandon me with my little children. I therefore implore you and fall at your feet: as a decent man of good conscience, please have regard for me and the poor fatherless children my husband left me. Please consider my wretched condition. I call God, before whom all things are known, to witness that you gentlemen suffer this great loss not through me, but through hard times and wicked people. I swear on my conscience before the divine majesty: I have nothing left with which to pay. I paid as long as I could and thereby brought myself to ruin. I surrendered even all the small possessions and jewels my husband gave me during his lifetime, although they belonged neither to the trading assets nor to the creditors [the writer’s claim about rights to these objects]. I submit this to your judgment and ask you to consider my grievous widowhood. God alone knows how I live in this world. Truly there is no mercy among our gentlemen. I pray to God that they may be satisfied with my death as soon as possible, for it seems to me that my life is nearing its end: such torments cannot be endured. A hundred times I beg you, my Lord and Benefactor, for mercy and release from this burden, so that I may have some means of supporting myself and the orphans. I now have to live on my remaining resources and will eventually be utterly ruined. Please persuade the other creditors too to have regard for my innocence. Where there is nothing to take, even the emperor loses his right [a proverbial expression]: they will take nothing from a person stripped of everything or from defenceless children. In the name of Almighty God I entrust myself to you. To the end of my life I shall be obliged to pray for you. I commit you to the protection of the Most High God, and commend myself to His unchanging grace, remaining your sincerely well-disposed friend and servant, Elżbieta Gordonowa. Lublin, 31 May 1692. Address: to Arthur Forbes; through the kindness of Wilhelm Hardland [?; the intermediary’s surname is uncertain].

Mnie wielce mosci Panie Forbess, a moy MM Panie y Dobrodzieiu. Że tak nierychło mie przychodzi odpisać WM Dobrodziejowi moiemu, przyczyna iest moich kłopotach y turbacjach ktore ia ponosić muszę niewinnie od Ichmosciow PP Credytorow nieboszczykowskich, że chociaż na oczy widzą moią niewinność, na to respektu nie masz. Bodaj bym miała sprawę z Manistami [?] albo z inszemi ludźmi sprawę, a nie z takimi niemiłosiernymi y nielitościwymi ludźmi. Przez tak długi czas mnie ubogą sierotę od czasu do czasu zwłoczyli, przez co mnie zruynowali y sami siebie niewiele widzę wskurali albo wskuraią, chociaż mnie y daley będą ruynować y wniwecz obracać y do niepotrzebnych ekspensow wyciągać. Ale ia nie mam nikogo inszego na dzieię, tylko do Boga moiego, ktory mnie nigdy nie opuści z tymi drobnemi dziatek. Zaczym ia do samego WMM P suplikuię y do nog upadam, abyś iako grzeczny y sumienia dobrego człowiek miał respekt na mnie y na ubogie pozostałe sieroty moie, ktore mie zostawił, y uważyć raczył mizerną kondycią moią na tym świecie, bo biorę Boga mego na świadectwo, przed ktorym iest wszystko wiadomo, że nie przeze mnie WMM Państwo tę wielką szkodę ponosicie, tylko przez ciężkie czasy y przez złych ludzi. Zaczym na sumienie moie to przysięgam przed maiestatem Bożym: nie mam skąd co dać. Pokim mogła, wypłacałem, przez co y sama siebie wniwecz obracałem się, bo mnie wszystkie drobiazgi, to iest co bymkolwiekim miała kleynocikow, wszystko mnie za żywota swego podarował, chociaż to cale do handlu nie należało ani do panow credytorow. Na wysoki rozsądek dawam WMM P, abyś to z łaski swoiey chciałeś konsiderować y mieć też miłosierdzie na moię ciężkie sieroctwo, co iedno Bogu samemu wiadomo moie życie na tym świecie, bo zaprawdę nie masz [s. 5] miłosierdzia między naszemi panami y życzę to sobie od Boga mego aby się śmiercią moią iako nayprędzey ukontentowali, bo iako się miarkować mogę że bliski iest kres życia mego, bo na takie katusze iako ia ponosić muszę niepodobno wytrwać. Zaczym proszę po stokrotnie WMM Pana y Dobrodzieia mego, chciey z łaski swoiey mieć miłosierdzie nade mną y uwolnić mnie od ciężaru mego, żebym mogła mieć iaki iakukolwiek sposob do życia mego z tymi sierotami, bo tak z gotowego żyć muszę, do ostatka się wniwecz obrocić. Chciey moy Dobrodzieiu y inszych Ichmosciow PP Credytorow do tego pobudzić, aby uważali niewinność moię, bo gdzie nie masz co wziąć tam prawo cesarz stracił, bo z żadnego nagiego y z dziecięciu bezbronnych nic nie wezmą. Zaczym na Boga wszechmogącego na samego WMM Pana y Dobrodzieia mego się zdawam, za ktorego do zgonu życia mego powinnam Pana Boga prosić w niegodnych modlitwach moich. Do ktorego opieki naywyższego Boga WMM Pana oddawszy się, sama zaś w nieodmienną łaskę iako naypilniey rekomendowawszy się zostawaiem WMM Pana y Dobrodzieia mego cale życzliwa przyiaciołka y sługa, Elżbieta Gordonowa. Data w Lublinie d. 31 Maia A° 1692. [Adres odwrócony:] Memu wielce mci Panu y Dobrodziejowi memu Jmci Panu Arth[u]r Forbes[s]owi […] za faworem Jmci Pana Wilhelma Hardlanda [nazwisko?] […] pilno proszę.