Katalog źródeł

Arcybiskup lwowski Jan Zamoyski zatwierdza nową fundację prebendy szóstego mansjonarza przy katedrze lwowskiej, ustanowioną przez aptekarza Macieja Jaslikowskiego i jego żonę Martę z Pajączków. Uposażenie mansjonarza zabezpieczono na połowie kamienicy Pajączkowskiej we Lwowie kwotą 400 złotych polskich z rocznym czynszem wyderkafowym w wysokości 24 złotych.

Król Zygmunt III Waza wciela prepozyturę w Busku do odnowionego przy katedrze lwowskiej urzędu archidiakona w celu zapewnienia mu należytego uposażenia. Jednocześnie monarcha zrzeka się królewskiego prawa patronatu nad tą prepozyturą na rzecz arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Nuncjusz apostolski Claudio Rangoni zatwierdza powagą papieską akt arcybiskupa Jana Zamoyskiego powołujący godność archidiakona przy katedrze lwowskiej i inkorporujący do niej prepozyturę w Busku. Potwierdza również powołanie na ten urząd pierwszego archidiakona, doktora teologii Tomasza Pirawskiego.

Biskup krakowski Franciszek Krasiński odpowiada rajcom lwowskim na prośbę o wstawiennictwo w obliczu naruszania ich przywilejów przez sądy szlacheckie województwa ruskiego. Informuje o interwencji u wojewody oraz deputatów, a w razie oporu radzi wniesienie uroczystego protestu i odłożenie sprawy do czasu elekcji nowego króla.

Kapituła metropolitalna lwowska zatwierdza wyrok polubowny rozstrzygający spór między kolegium wikariuszy katedralnych a stolarzem Melchiorem Terszowiczem o grunt Stawińskie koło Bramy Krakowskiej we Lwowie. Dokument przyznaje wikariuszom własność zwierzchnią, a Terszowiczowi prawo emfiteuzy w zamian za roczny czynsz oraz zobowiązanie do budowy dwóch domów.

Dokument ustanawia fundację stypendialną kanonika lwowskiego Adama Wawrzyńca Łoieckiego, ufundowaną na rocznym czynszu wyderkafowym 119 florenów zabezpieczonym na dochodach miasta Lwowa, z przeznaczeniem na kształcenie w Akademii Krakowskiej dwóch ubogich młodzieńców pochodzących ze Lwowa. Określa ona wysokość wypłat dla studentów i ich uniwersyteckiego preceptora, nakłada na stypendystów obowiązki modlitewne oraz wyznacza prowizorów czuwających nad wieczystym funkcjonowaniem zapisu.

Rajca lwowski Jerzy Boim wraz z żoną Jadwigą i rodziną przeznacza sumę 2100 florenów ulokowaną na kamienicach lwowskich na uposażenie ufundowanej przez siebie kaplicy Trójcy Świętej i Męki Pańskiej przy cmentarzu katedralnym we Lwowie. Dokument określa prawo patronatu, zasady zarządzania funduszem, obowiązki czterech kapłanów z seniorem na czele, porządek nabożeństw oraz prawo pochówku.

Król Zygmunt III Waza potwierdza fundację klasztoru dominikanów w Smoleńsku i nadaje mu dobra ziemskie na wieczystą własność.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej króla Zygmunta II Augusta z 1550 roku dotyczący nadania ogrodu z dworem lub folwarkiem oraz łąk we Lwowie na rzecz mansjonarzy katedry lwowskiej.

Ks. Jan Baranowski, archidiakon lwowski, sprzedaje połowę swojego nowo wybudowanego domu we Lwowie Fabianowi Gryglewiczowi i jego żonie za 150 złotych polskich. Dokument określa warunki korzystania z parceli oraz nakłada na nabywców obowiązek corocznego uiszczania 5 złotych czynszu na nabożeństwo rocznicowe za duszę wystawcy.

Kanonik i kaznodzieja lwowski Wojciech Belczyński sprzedaje mieszczaninowi Wojciechowi Madeszowiczowi i jego żonie Annie sklep oraz dwa place na gruncie kaznodziejskim z prawem zabudowy i szynku. Nabywcy zostają zobowiązani do uiszczania corocznego czynszu w wysokości dziesięciu złotych polskich na św. Marcina i podlegają jurysdykcji kaznodziei.

Dokument zatwierdza fundację nowego kapłana-mansjonarza oraz legaty czynszów wyderkafowych na kamienicach lwowskich ufundowane przez ks. Krzysztofa Sikorskiego na rzecz kolegium mansjonarzy katedry lwowskiej. Precyzuje zarazem obowiązki liturgiczne beneficjentów, a prawo patronatu nad ufundowaną prebendą powierza magistratowi lwowskiemu.

Rajcy miasta Lwowa wpisują do swoich akt miejskich dokument prepozyta szpitala bełskiego ks. Marcina Strykowskiego ustanawiający prebendę przy kościele szpitalnym w Bełzie, uposażoną m.in. na lwowskich kamienicach i dobrach pod Bełzem. Fundator przekazuje prawo patronatu nad tą prebendą po swojej śmierci magistratowi lwowskiemu.

Ksiądz Wacław Kupiński interweniuje u burmistrza Lwowa w obronie swojego czynszownika, szewca Wojciecha Gryglewicza, który wraz z żoną został pobity i ograbiony przez cechmistrza Lipkiewicza. Autor listu domaga się ukarania winnych, zwrotu zagrabionych zastawów oraz ukrócenia bezprawnych praktyk cechu.

Papież Urban VIII zleca oficjałom krakowskiemu, kamienieckiemu i laodycejskiemu rozpatrzenie apelacji promotora fiskalnego kurii lwowskiej od wyroku nuncjusza apostolskiego w sporze z rajcami i pospólstwem Lwowa. Sędziowie delegowani otrzymują pełnomocnictwo do zbadania sprawy, wydania ostatecznego wyroku i stosowania sankcji kanonicznych.

Ksieni lwowskich benedyktynek Magdalena Kuropatnicka skarży się kanclerzowi Janowi Małachowskiemu na magistrat lwowski, który gwałci przywileje jurysdykcji klasztornej, bezprawnie pozywa, najeżdża i więzi podległych jej rzemieślników. Prosi kanclerza o pisemną interwencję u władz miejskich, aby powstrzymać dalsze krzywdy i naruszenia do czasu rozstrzygnięcia sporu przez powołaną komisję.

Ks. Andrzej Kuropatnicki zwraca się do prezydenta Lwowa z prośbą o uregulowanie należności za odbudowę kamienicy proboszczowskiej po pożarze miasta. Proponuje zaspokojenie swoich roszczeń częściowo w gotówce, a częściowo poprzez nadanie sąsiednich gruntów miejskich.

Kapituła metropolitalna lwowska oraz władze miejskie Lwowa zatwierdzają sprzedaż dotychczasowej siedziby prepozyta szpitala św. Ducha jezuitom pod budowę kolegium i nabycie nowej kamienicy od Kosmy Salwago przy ulicy Szewskiej za kwotę 10 800 florenów polskich. Nowo zakupiony budynek przeniesiono pod immunitet kościelny, zastrzegając nienaruszalność praw patronackich miasta i kapituły oraz zakaz prowadzenia w nim szynku i rzemiosła.

Dokument potwierdza ugodę pomiędzy kapitułą metropolitalną a radą miasta Lwowa dotyczącą zakupu kamienicy Kosmy Salvago na mieszkanie prepozyta szpitala Świętego Ducha w zamian za dom sprzedany jezuitom, wraz z wyłączeniem nowej posesji spod jurysdykcji miejskiej i objęciem jej immunitetem kościelnym. Akt precyzuje warunki dysponowania tą nieruchomością oraz zasady zachowania praw patronackich i ewentualnej przyszłej zamiany budynku.

Papież Urban VIII nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu odebranie uroczystego wyznania wiary katolickiej od biskupa elekta nikopolskiego Łukasza przed przyjęciem przez niego sakry konsekracji. Złożona rota wyznania wiary ma zostać w ciągu sześciu miesięcy przesłana do Stolicy Apostolskiej.

Papież Urban VIII zwalnia Łukasza, biskupa elekta nikopolskiego, z obowiązku rezydencji w stolicy tytularnej i zezwala mu na pobyt w archidiecezji lwowskiej. Nadaje mu prawo do pełnienia funkcji sufragana, asystowania arcybiskupowi lwowskiemu oraz sprawowania pontyfikaliów i wizytacji pasterskich.

Papież Urban VIII poleca nuncjuszowi apostolskiemu w Polsce zatwierdzić i nadać moc wieczystej trwałości fundacji, uposażeniu oraz miejskiemu zarządowi nad szpitalem św. Elżbiety we Lwowie z uwagi na spór toczący się z arcybiskupem lwowskim. Zastrzega jednocześnie, że duchowni wyznaczani do udzielania sakramentów chorym w szpitalu muszą każdorazowo uzyskać uprzednią aprobatę ordynariusza.

Nuncjusz apostolski Giovanni Battista Lancellotti, na mocy upoważnienia papieża Urbana VIII, zatwierdza prawa patronatu, fundację oraz zarząd rajców miasta Lwowa nad szpitalem Świętego Ducha. Potwierdzenie oparto na dawnych przywilejach królewskich, arcybiskupich oraz bullach papieskich.

Papież Urban VIII powiadamia arcybiskupa lwowskiego o prowizji Remigiusza Koniecpolskiego na biskupstwo chełmskie, wakujące po translacji Macieja Łubieńskiego do Poznania. Wzywa zarazem metropolitę do otoczenia nowego biskupa sufragana i powierzonego mu kościoła życzliwym wsparciem i opieką.

Prymas Wacław Leszczyński wzywa władze Lwowa do porozumienia się z podstarościm i pilnego, bezpiecznego odesłania uwięzionego Chmielnickiego do Warszawy. Podkreśla przy tym swój prymasowski obowiązek dbania o spokój publiczny pod nieobecność króla w centrum kraju.

Arcybiskup gnieźnieński Wacław Leszczyński wyraża ubolewanie z powodu zajść wywołanych we Lwowie przez czeladź swojego synowca, starosty łuckiego, i deklaruje poparcie dla władz miasta. Informuje, że zaapelował do krewnego o ugodowe załatwienie sporu zamiast wikłania się w niepewny proces sądowy.

Papież Urban VIII powiadamia duchowieństwo i wiernych miasta oraz diecezji lwowskiej o powołaniu Stanisława Grochowskiego na urząd arcybiskupa lwowskiego po zgonie Jana Andrzeja Próchnickiego. Wzywa mieszkańców do przyjęcia nowego pasterza z należną czcią oraz do uległości wobec jego pasterskich poleceń.

Papież Urban VIII zezwala nominatowi Stanisławowi Grochowskiemu na przyjęcie sakry biskupiej z rąk dowolnego biskupa katolickiego w łączności ze Stolicą Apostolską pod warunkiem uprzedniego złożenia przysięgi wierności. Dokument zawiera pełną rotę przysięgi składanej przez nowo mianowanego arcybiskupa lwowskiego.

Kardynał Jan Aleksander Lipski odpowiada władzom Lwowa na prośbę o interwencję przeciwko dekretowi królewskiemu nakazującemu dopuszczenie mieszczan obrządku wschodniego do urzędów miejskich, deklarując wstawiennictwo u podkanclerzego koronnego.

Kardynał Jan Aleksander Lipski informuje magistrat Lwowa o przesłaniu podkanclerzemu koronnemu miejskiego projektu w celu skłonienia króla do odwołania reskryptu dopuszczającego Rusinów do urzędów miejskich, ostrzegając przed upadkiem handlu i zubożeniem miasta.

Król Władysław IV Waza potwierdza i aprobuje dokument erekcji oraz nadania prawa patronatu nad szpitalem św. Łazarza na lwowskim przedmieściu, wystawiony przez prowizorów i starszych Bractwa Różańca Najświętszej Maryi Panny.

Dziekan i prezes kapituły katedralnej lwowskiej Marcin Jan Łosowski zwraca się do magistratu Lwowa o obsadzenie wakującego po śmierci ks. Wileńskiego beneficjum prepozyta Bractwa Bożego Ciała. Prosi, aby wybrano duchownego stale rezydującego na miejscu we Lwowie i wolnego od innych obowiązków duszpasterskich, który osobiście dopilnuje licznych nabożeństw katedralnych.

Stanisław Łubieniecki pisze do pisarza lwowskiego Wojciecha Zimnickiego o rozbieżnościach z archidiakonem co do wyglądu pokojów oraz prosi o dokładne spisanie potrzeb mularzy pracujących na budowie.

Stanisław Łubieniecki informuje Wojciecha Zimnickiego o przesłaniu pieniędzy (2000 zł) oraz zamówieniach na francuskie szkło i meble ze stolarni z herbem arcybiskupa (Baranek / Junosza), żądając również przesłania szczegółowych wymiarów budowanego pałacu (okien, drzwi, pieców, schodów).

Król Władysław IV Waza zatwierdza listy ochronne wystawione przez hetmana Stanisława Koniecpolskiego, kanclerza Tomasza Zamoyskiego i wojewodę Janusza Tyszkiewicza dla ormiańskiego kapłana Krzysztofa Głuszkowicza. Ponadto monarcha przyjmuje go w poczet królewskich serwitorów, nadając mu swobody handlowe oraz wyłączenie spod jurysdykcji miejskiej.

Prymas Maciej Łubieński, reagując na skargę rajców lwowskich, apeluje do sędziów kapturowych powiatu lwowskiego o zaniechanie nakładania wysokich kar na mieszczan lwowskich. Podkreśla, że w obliczu trwającego powstania Chmielnickiego Lwów jest kluczowym schronieniem dla szlachty, a dalszy ucisk miast ściągnie na Rzeczpospolitą kolejny gniew Boży.

Król Władysław IV potwierdza konwentowi dominikanów Bożego Ciała we Lwowie przywilej poboru cła w dziedzicznej wsi Kościejów, ufundowany pierwotnie przez Kazimierza Jagiellończyka w zamian za odprawianie nabożeństw za królów polskich. Dokument podwyższa ponadto dotychczasową stawkę cła o pół grosza.

Arcybiskup lwowski Stanisław Grochowski zatwierdza fundację nowej prałatury scholastyka przy katedrze metropolitalnej we Lwowie, dokonaną przez sekretarza królewskiego Jana Karola Czołhańskiego i uposażoną dobrami Czołhany, Bełejów, Wełdzisz oraz innymi w powiecie żydaczowskim. Akt określa prawo patronatu rodu Czołhańskich herbu Sas, uposażenie scholastyka, obowiązki mszalne oraz fundusze na kapitulnego deputata trybunalskiego i nabożeństwo rocznicowe.

Król Władysław IV Waza zatwierdza fundację konwentu reformatów pod wezwaniem św. Rocha na przedmieściu Lwowa. Monarcha zwalnia posiadane przez zakonników grunty ze wszelkich ciężarów publicznych i miejskich, nadając im immunitet kościelny na wieczność.

Papież Urban VIII zwalnia prezbitera krakowskiego Andrzeja Śrzedzińskiego z wszelkich potencjalnych cenzur i kar kościelnych. Klauzula ta ma zagwarantować pełną ważność kanoniczną jego jednoczesnej nominacji na biskupa nikopolskiego.

Król Władysław IV Waza zatwierdza akt fundacji i uposażenia scholasterii przy katedrze metropolitalnej we Lwowie, dokonanej przez księdza Jana Karola Czołhańskiego z dóbr w powiecie żydaczowskim, oraz potwierdzonej przez arcybiskupa Stanisława Grochowskiego i kapitułę lwowską. Monarcha włącza nadane wsie do immunitetu kościelnego na wieczne czasy.

Papież Urban VIII zleca kantorowi i kustoszowi przemyskiemu wyegzekwowanie prawomocnego wyroku drugiej instancji przyznającego kapitule katedralnej lwowskiej zarząd i prawa do szpitala św. Łazarza we Lwowie w sporze z lwowskimi dominikanami. Nakazuje wyznaczyć stronie przeciwnej ostateczny termin na wykazanie ewentualnej apelacji, a w razie jej braku przeprowadzić egzekucję orzeczenia i oszacować koszty procesowe.

Audytor Pałacu Apostolskiego Krzysztof Widman wydaje dekret w sporze pomiędzy kapitułą katedralną lwowską a zakonem dominikanów o zarząd nad majątkiem szpitala św. Łazarza we Lwowie. Akt formalnie notyfikuje stronom postanowienie o uchyleniu dotychczasowej inhibicji w oparciu o procedurę apelacyjną.

Opat tyniecki Stanisław Józef Lubomirski skarży się wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu na gwałty i zniszczenia czynione w dobrach klasztornych przez regiment podskarbiego koronnego. Prosi adresata o wstawiennictwo i doprowadzenie do wyprowadzenia wojska z opactwa, powołując się na zakaz nuncjatury apostolskiej oraz opłaconą już hibernę.

Dokument nakazuje dominikanom lwowskim i innym zakonom regularnym ścisłe przestrzeganie konstytucji papieża Grzegorza XV z 1621 roku w sprawie wyboru sędziów konserwatorów. Wobec zaniechania prawidłowego wyboru konserwatorów potwierdza pełną jurysdykcję arcybiskupa lwowskiego i jego oficjała nad zakonnikami, zakazując im uchylania się od sądu ordynariusza pod rygorem kar kościelnych i finansowych.

Papież Innocenty X zwalnia biskupa wendeńskiego Mikołaja Krosnowskiego z ewentualnych kar i cenzur kościelnych w związku z jego przeniesieniem na stolicę arcybiskupią we Lwowie. Akt zapewnia pełną ważność kanoniczną nominacji i powiązanych z nią listów apostolskich.

Papież Innocenty X informuje króla Władysława IV o translacji biskupa wendeńskiego Mikołaja na arcybiskupstwo lwowskie, osierocone po śmierci arcybiskupa Stanisława. Wzywa monarchę do otoczenia nowego metropolity oraz powierzonego mu Kościoła lwowskiego królewską życzliwością i opieką.

Papież Innocenty X przesyła nowo mianowanemu arcybiskupowi lwowskiemu Mikołajowi Krosnowskiemu paliusz metropolitalny. Zobowiązuje biskupów poznańskiego i kamienieckiego do uroczystego wręczenia insygnium oraz odebrania od arcybiskupa przysięgi wierności Stolicy Apostolskiej.

Papież Innocenty X poleca biskupom poznańskiemu i kamienieckiemu przekazanie paliusza nowemu arcybiskupowi lwowskiemu Mikołajowi Krosnowskiemu. Nakazuje również odebranie od metropolity przysięgi wierności Stolicy Apostolskiej i odesłanie jej tekstu do Rzymu.

Dokument zawiera tekst roty przysięgi wierności arcybiskupa lwowskiego Mikołaja Krosnowskiego wobec papieża Innocentego X i Stolicy Apostolskiej. Zobowiązuje ona hierarchę do obrony praw Kościoła rzymskiego, odbywania wizyt ad limina oraz zakazuje alienacji majątku arcybiskupstwa bez zgody papieża.