Katalog źródeł

Jan Wojakowski relacjonuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu swoje rozmowy ze szlachtą w Przemyślu dotyczące potrzeby zwołania sejmiku i doradza sprowadzenie uniwersałów. Donosi także o pomyślnym pozyskiwaniu dla swojej frakcji osób skłaniających się dotąd ku obozowi przeciwnemu.

Król Zygmunt I potwierdza, że plac za kościołem franciszkanów udostępniony pod ustawienie królewskich dział wojennych stanowi własność miejską, a nie zamkową. Monarcha zobowiązuje się oddać ten teren rajcom lwowskim natychmiast po przygotowaniu innego miejsca na artylerię.

Kasper Wojakowski wyraża zgodę na zamianę dóbr Laszki zgodnie z wolą Stanisława Jana Jabłonowskiego. Zwraca się z prośbą o nadesłanie deklaracji w tej sprawie, ufając, że wojewoda weźmie pod uwagę wartość majątku i nie dopuści do jego pokrzywdzenia.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a władzami Lwowa, przysądzając sporny dom na Przedmieściu Krakowskim na własność miasta. Dokument potwierdza posadowienie budynku na gruncie miejskim i poddaje go na zawsze jurysdykcji miejskiej.

Król Zygmunt I Stary zwalnia mieszczan i kupców lwowskich z obowiązku uiszczania cła w Kołomyi, które było bezprawnie pobierane w okresie dzierżawy tamtejszych dóbr królewskich przez Ottona z Chodcza. Przywilej zwalnia na zawsze wszelkie przewożone towary, w tym ryby i zboża, w drodze tam i z powrotem.

Król Zygmunt I nadaje mieszczanom lwowskim wieczyste prawo szynkowania wina palonego (gorzałki) w obrębie miasta i na przedmieściach oraz pobierania z tego tytułu opłat na potrzeby miejskie. Wszelkim innym stanom i mieszkańcom zakazuje się sprzedaży wódki bez zezwolenia rady miejskiej pod karą konfiskaty trunku.

Król Zygmunt I nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi i jego następcom pół grzywny rocznego czynszu, wypłacanego na Boże Narodzenie przez starostę gródeckiego, tytułem odszkodowania za łąki zajęte pod pastwisko zamku w Gródku. Świadczenie to zostaje ustanowione jako wieczyste zobowiązanie starostwa gródeckiego.

Mikołaj Hadziewicz donosi doktorowi Kupińskiemu o zabiegach w kancelarii królewskiej, u hetmana oraz podkomorzego łuckiego w celu uzyskania libertacji dla Lwowa, wspominając o poniesionych na ten cel wydatkach. Zwraca się również z prośbą o dopilnowanie jego prywatnych spraw majątkowych i kwestii długów w mieście.

Król Zygmunt I Stary nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie wieś Honiatycze prawem dziedzicznym wraz ze szczegółowym wytyczeniem jej granic. Ponadto zwalnia wieś i jej mieszkańców ze wszelkich ciężarów ziemskich oraz wypraw wojennych, poddając ją immunitetowi kościelnemu.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miejską Lwowa dotyczący procedury powoływania rajców. Dokument ustanawia, że pierwszego rajcę nominuje w imieniu monarchy starosta spośród sześciu rajców urzędujących na dany rok, drugiego wybiera rada, a trzeciego pospólstwo miasta.

Z Lipska Gałecki dziękuje za otrzymany list i życzliwość, wspomina tutejszy dwór oraz królową. Ponawia prośbę o wstawiennictwo i opiekę nad żoną i dziećmi.

Franciszek Gałecki składa Stanisławowi Jabłonowskiemu życzenia noworoczne, prosząc o przywrócenie dawnej przychylności i opiekę nad rodziną przed planowanym wyjazdem za granicę. Porusza również kwestię rozliczeń finansowych za utrzymanie regimentu oraz swoich sporów z margrabią d'Arquien.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek przenosi z prawa świeckiego pod jurysdykcję i immunitet kościelny wsie Honiatycze i Czerkasy, młyn przed bramą halicką oraz kamienicę przy ulicy Szkolnej we Lwowie, stanowiące uposażenie kapituły metropolitalnej lwowskiej nadane jej przez króla Zygmunta I.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają wpis z ksiąg grodzkich z 1510 roku dotyczący wykupienia przez kapitułę metropolitalną lwowską praw do królewskiej wsi Czerkasy od Dmytra i Onyszka za sumę 200 grzywien. Akt potwierdza również zrzeczenie się roszczeń przez dotychczasowych posiadaczy oraz prawną intromisję kapituły w posiadanie tych dóbr dokonaną przez woźnego.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.

Podkomorzy lwowski Wojciech Starzechowski poświadcza usypanie kopców granicznych i prawne ustalenie granic między dobrami kapituły lwowskiej (Żydatycze), Michała Chomątowskiego (Dublany) oraz Zofii Hynkowej (Sroki). Za naruszenie nienaruszalności wytyczonych granic strony ustanowiły wadium w wysokości stu grzywien.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Król Zygmunt I Stary potwierdza miastu Lwowu dwa dawne przywileje celne, zezwalające na pobór mostowego w wysokości jednego grosza od wozu towarowego oraz opłaty w wysokości dwóch denarów od zakupionego wołu. Władca motywuje swoją decyzję potrzebą wzmocnienia i utrzymania obronności przygranicznego miasta wobec zagrożenia nieprzyjacielskiego.

Król Zygmunt I Stary po rozpatrzeniu sporu ze starostą kołomyjskim Mikołajem Sieniawskim potwierdza przysługujące mieszczanom i kupcom lwowskim zwolnienie z opłat celnych w Kołomyi przy przewozie własnych towarów. Zastrzega jednocześnie pod rygorem opłaty zakaz przewożenia pod pretekstem tego przywileju towarów należących do osób obcych.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom Lwowa na wzniesienie bielnika na gruntach miejskich z zastrzeżeniem, że dochody z niego będą przeznaczane wyłącznie na umacnianie i naprawę miejskich fortyfikacji. Monarcha gwarantuje miastu wyłączność na prowadzenie tego zakładu w okolicy, zakazując wznoszenia konkurencyjnych bielników.

Lwowski sąd ziemski dokonuje transumpcji i potwierdzenia przywilejów królów Kazimierza Jagiellończyka oraz Zygmunta I Starego dla cerkwi św. Mikołaja przed miastem Lwowem. Dokument potwierdza zwolnienie tamtejszego prezbitera, jego następców oraz samego monasteru od wszelkich podatków, danin i ciężarów na rzecz korony.

Kasztelan przemyski i starosta lwowski Mikołaj Odnowski poświadcza darowiznę podwojewodziego Stanisława, który na wypadek śmierci przekazał bratu stryjecznemu Maciejowi Hydkowi swój dom, folwark z ogrodem oraz prawa do procesu z żydowskim mincerzem Szlomą. Dokument określa zasady wieczystego posiadania majątku oraz ustanawia wadium pod rygorem prawnym.

Zapowiedź przybycia wojsk cesarskich na zimowe kwatery. Autor nakazuje burmistrzom przygotować prowiant i furaż przed jego przybyciem; końcowa klauzula nie została w pełni odczytana.

Król Zygmunt I Stary zakazuje władzom Lwowa otwierania bram miejskich w porze nocnej na prośby szlachty i możnych z powodu zagrożeń wojennych na pograniczu, dopuszczając wyjątek jedynie w przypadkach nagłej i najwyższej potrzeby państwowej. Jednocześnie zabrania komukolwiek wywierania nacisków na rajców pod groźbą surowych kar królewskich.

Król Zygmunt I potwierdza miastu Lwowowi przywilej księcia Władysława Opolczyka z 1378 roku dotyczący przekazania wójtostwa prawa magdeburskiego wraz z karami sądowymi oraz zasad wyboru wójta przez radę miejską.

Król Zygmunt I Stary potwierdza burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wyłączne prawo do wybierania i ustanawiania miejskich pośredników i tłumaczy (zwanych mejlerzami i tłumaczami) zgodnie ze starodawnym zwyczajem. Monarcha zakazuje urzędnikom królewskim ingerowania w tę miejską prerogatywę pod jakimkolwiek pozorem.

Król Zygmunt I Stary nakazuje poborcom podatkowym ziem ruskich zachowanie duchownych ormiańskich i ruskich we Lwowie w ich dawnym zwyczaju opłacania podatków publicznych oraz pełnienia ciężarów miejskich wspólnie i na równi z pozostałymi mieszczanami lwowskimi.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom Lwowa budynek wagi miejskiej oraz postrzygalnię sukna wraz z wszelkimi dochodami na potrzeby obronności i dobra wspólnego miasta. Przywilej zakazuje tworzenia konkurencyjnych, prywatnych warsztatów tego typu w mieście i na przedmieściach pod rygorem konfiskaty.

Kazimierz Głogowski zwraca się do posła Józefa Potockiego z prośbą o poparcie na sejmie i zatwierdzenie w drodze konstytucji sejmowej praw do spornego majątku ze zrealizowanego testamentu. W zamian za pomoc deklaruje Potockiemu pełną wdzięczność i gotowość do wzajemnych przysług.

Król Zygmunt I nadaje miastu Lwowowi prawo wieczyste i dziedziczne do trzeciej miarki z królewskiego młyna słodowego Zimna Woda za Bramą Krakowską, zachowując dwie miarki dla skarbu królewskiego. Dokument unieważnia wszelkie ewentualne przyszłe próby wykupu młyna przez monarchę lub osoby trzecie oraz zabezpiecza prawa mieszczan.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski dokonuje oblaty i transsumpcji dokumentu prymasa Jana Latalskiego z brewe papieża Pawła III z 1538 roku. Akt potwierdza wyjęcie braci zakonów żebraczych w Królestwie Polskim spod jurysdykcji biskupów diecezjalnych i zakazuje naruszania ich przywilejów.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom i mieszczanom Lwowa na wykupienie młyna słodowego zwanego Zimnowodzkim z rąk Zofii, wdowy po podkomorzym lwowskim Stanisławie Hynku, oraz jej synów. Dochody z młyna mają zostać przeznaczone na wspólne potrzeby i pożytki miejskie.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i ponawia dla burmistrza, rajców i mieszczan Lwowa wszystkie dotychczasowe prawa, przywileje, wolności, immunitety oraz zwyczaje nadane miastu przez poprzednich monarchów oraz przez niego samego.

Sędzia ziemski chełmski Feliks Snopkowski i podsędek Jan Ożarowski poświadczają dokonanie zamiany dóbr między wojewodą ruskim i starostą chełmskim Janem z Tęczyna a biskupem chełmskim. Przedmiotem ugody była wymiana wsi Głowicze na wieś Przeworsk (Przewały).

Mikołaj Odnowski Herburt z Fulsztyna, kasztelan przemyski i starosta generalny ruski, funduje i uposaża kolegium pięciu mansjonarzy przy ołtarzu głównym katedry lwowskiej. Zabezpiecza ich utrzymanie na swoich dobrach Grzęda i Grzybowice oraz nakłada na nich obowiązki liturgiczne, w tym odprawianie oficjum i mszy o Najświętszej Maryi Pannie.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza rezygnację władz Lublina z procesu przeciwko Lwowowi w sprawie zatrzymywania kupców podążających na jarmarki lubelskie. Monarcha uwalnia mieszczan lwowskich od wszelkich roszczeń oraz potwierdza lwowskie prawo składu i inne przywileje handlowe.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu Młyn Piekarski wraz z tzw. trzecią miarką i wszelkimi dochodami za Krakowską Bramą, zwalniając go z możliwości wykupu przez monarchę. Dokument wciela młyn pod wyłączną jurysdykcję miejską prawa magdeburskiego we Lwowie.

Król Zygmunt I odracza na dziesięć lat rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Krakowem a Lwowem dotyczącego prawa składu towarów z uwagi na konieczność dokładnego zbadania przywilejów i przesłuchania świadków. Do tego czasu nakazuje zachowanie warunków ustalonych w dekretach z 1533 i 1537 roku.

Stanisław Gorzewski donosi Janowi Jabłonowskiemu o przesłaniu weksla oraz odpowiedzi od władz Gdańska, a także o popłochu wśród wojsk saskich gromadzących zapasy w Toruniu. Autor prosi o dalsze dyspozycje, nie widząc potrzeby dłuższego pozostawania w Świeciu.

Stanisław Gorzewski zapewnia wojewodę ruskiego Jana Jabłonowskiego o regularnym wysyłaniu listów z każdą pocztą. Oddaje się pod jego protekcję i prosi o przekazanie dalszych pańskich rozkazów.

Przeprawa przez Wisłę opóźnia pocztę. Autor proponuje sposób pożyczenia pieniędzy przez pośrednika z zabezpieczeniem podpisem Winiarskiego; wskazuje także drugi kontakt.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywileje wyjmujące mieszczan i mieszkańców Lwowa spod jurysdykcji sądów szlacheckich, ziemskich oraz grodzkich. Wszelkie ich sprawy mają być rozpatrywane wyłącznie przed właściwym miejskim sądem prawa magdeburskiego pod rygorem nieważności innych wyroków.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski zatwierdza dokument fundacyjny kasztelana przemyskiego i starosty generalnego ruskiego Mikołaja Herburta Odnowskiego, ustanawiający i uposażający kolegium pięciu mansjonarzy przy ołtarzu głównym katedry lwowskiej.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór na korzyść miasta Lwowa, zakazując przedmieszczanom z przedmieścia krakowskiego oraz podzamcza wyszynku trunków i prowadzenia wolnego handlu. Dokument potwierdza dawniejsze dekrety, ogranicza dopuszczalną liczbę rzemieślników na przedmieściu do wyznaczonych limitów i nakłada na przedmieszczan wieczne milczenie.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu przywilej stanowiący, że mieszczanie lwowscy nie mają obowiązku przedkładać i okazywać swoich praw oraz dokumentów przed żadnymi urzędnikami ani komisarzami, lecz wyłącznie osobiście przed obliczem króla i jego następców w granicach Królestwa Polskiego.

Komisarze królewscy wyznaczeni przez króla Zygmunta I dokonali rozgraniczenia i usypania kopców granicznych między wsiami królewskimi w tenucie Mikołaja Dzieduszyckiego i Mikołaja Odnowskiego a posiadłościami kapituły metropolitalnej we Lwowie. Orzeczenie wydano w oparciu o okazany dokument rozgraniczenia z 1463 roku oraz zaprzysiężone zeznania najstarszych świadków.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa potwierdza dawniejsze akty rozgraniczenia z lat 1462 i 1485 pomiędzy gruntami lwowskimi a dziedziczną wsią Zimna Woda. Dokument nadaje wieczystą moc prawną ustalonemu przebiegowi granic oraz nakazowi milczenia nałożonemu na dawnych pretendentów.

Król Zygmunt I Stary dokonuje wieczystej darowizny opustoszałej wsi Oleńczyce w ziemi lwowskiej na rzecz arcybiskupa lwowskiego Piotra Starzechowskiego i tamtejszego kościoła metropolitalnego celem powiększenia dochodów stołu arcybiskupiego. Dokument wyjmuje wieś spod jurysdykcji monarszej i włącza ją w obręb immunitetu kościelnego.

Król Zygmunt I Stary kasuje klauzule dawnych przywilejów obciążające łany miejskie czynszami oraz zezwalające różnym nacjom na odrębne sądownictwo, uwalniając mieszczan od opłat i nakazując sądzenie wszystkich mieszkańców wyłącznie prawem magdeburskim przed wójtem lwowskim.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór między radą miasta Lwowa a Kazimierzem Hynkiem, orzekając, że z racji wcześniejszego przywileju Hynek zachowuje dożywotnie posiadanie młyna zimnowodzkiego. Dopiero po jego śmierci mieszczanie lwowscy będą mogli skorzystać ze swojego prawa dziedzicznego i wykupić młyn od sukcesorów za określoną sumę.