Katalog źródeł

Król Zygmunt I zezwala podsędkowi lwowskiemu Janowi Dzieduszyckiemu i jego sukcesorom na pobieranie określonych opłat mostowych na siedemnastu przeprawach w dobrach Dzieduszyce i Młynice. W zamian za przywilej poboru myta właściciele zostają zobowiązani do stałego utrzymywania i naprawy dróg oraz mostów.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Król Zygmunt I Stary ustanawia na nowo cech krawców we Lwowie, zakazując uprawiania tego rzemiosła w mieście i na przedmieściach rzemieślnikom spoza bractwa. Spod obowiązku cechowego wyjęto jedynie dwóch krawców zamkowych wyznaczanych przez starostę lwowskiego.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Król Zygmunt I Stary nadaje na wieczne czasy kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie trzecią miarę z młyna królewskiego przy bramie Halickiej. Dokument określa jednocześnie obowiązki kapituły i starosty w zakresie ponoszenia kosztów naprawy i utrzymania młyna.

Król Zygmunt I nadaje mieszczanom lwowskim wieczyste prawo szynkowania wina palonego (gorzałki) w obrębie miasta i na przedmieściach oraz pobierania z tego tytułu opłat na potrzeby miejskie. Wszelkim innym stanom i mieszkańcom zakazuje się sprzedaży wódki bez zezwolenia rady miejskiej pod karą konfiskaty trunku.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Król Zygmunt I rozstrzyga sprawę próby wykupu Młyna Piekarskiego na przedmieściu Lwowa przez chirurga Jana Frię. Monarcha orzeka, że rodzeństwo Michał i Anna, dzieci zmarłego mistrza Michała, zachowują dożywotnie prawo do posiadania i dzierżawy owego młyna.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz i pospólstwa Lwowa potwierdza dawny przywilej Kazimierza Jagiellończyka na doroczny wolny jarmark w dniu św. Agnieszki. Jednocześnie monarcha definitywnie kasuje i znosi ustanowiony wcześniej jarmark na dzień św. Małgorzaty jako niekorzystny i bezużyteczny dla miasta.

Król Zygmunt I Stary potwierdza miastu Lwowu dwa dawne przywileje celne, zezwalające na pobór mostowego w wysokości jednego grosza od wozu towarowego oraz opłaty w wysokości dwóch denarów od zakupionego wołu. Władca motywuje swoją decyzję potrzebą wzmocnienia i utrzymania obronności przygranicznego miasta wobec zagrożenia nieprzyjacielskiego.

Król Zygmunt I Stary po rozpatrzeniu sporu ze starostą kołomyjskim Mikołajem Sieniawskim potwierdza przysługujące mieszczanom i kupcom lwowskim zwolnienie z opłat celnych w Kołomyi przy przewozie własnych towarów. Zastrzega jednocześnie pod rygorem opłaty zakaz przewożenia pod pretekstem tego przywileju towarów należących do osób obcych.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom Lwowa na wzniesienie bielnika na gruntach miejskich z zastrzeżeniem, że dochody z niego będą przeznaczane wyłącznie na umacnianie i naprawę miejskich fortyfikacji. Monarcha gwarantuje miastu wyłączność na prowadzenie tego zakładu w okolicy, zakazując wznoszenia konkurencyjnych bielników.

Król Zygmunt I Stary potwierdza burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wyłączne prawo do wybierania i ustanawiania miejskich pośredników i tłumaczy (zwanych mejlerzami i tłumaczami) zgodnie ze starodawnym zwyczajem. Monarcha zakazuje urzędnikom królewskim ingerowania w tę miejską prerogatywę pod jakimkolwiek pozorem.

Król Zygmunt I Stary nakazuje poborcom podatkowym ziem ruskich zachowanie duchownych ormiańskich i ruskich we Lwowie w ich dawnym zwyczaju opłacania podatków publicznych oraz pełnienia ciężarów miejskich wspólnie i na równi z pozostałymi mieszczanami lwowskimi.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom Lwowa budynek wagi miejskiej oraz postrzygalnię sukna wraz z wszelkimi dochodami na potrzeby obronności i dobra wspólnego miasta. Przywilej zakazuje tworzenia konkurencyjnych, prywatnych warsztatów tego typu w mieście i na przedmieściach pod rygorem konfiskaty.

Król Zygmunt I nadaje miastu Lwowowi prawo wieczyste i dziedziczne do trzeciej miarki z królewskiego młyna słodowego Zimna Woda za Bramą Krakowską, zachowując dwie miarki dla skarbu królewskiego. Dokument unieważnia wszelkie ewentualne przyszłe próby wykupu młyna przez monarchę lub osoby trzecie oraz zabezpiecza prawa mieszczan.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom i mieszczanom Lwowa na wykupienie młyna słodowego zwanego Zimnowodzkim z rąk Zofii, wdowy po podkomorzym lwowskim Stanisławie Hynku, oraz jej synów. Dochody z młyna mają zostać przeznaczone na wspólne potrzeby i pożytki miejskie.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i uznaje za nienaruszalny przywilej nadający miastu Lwowu wsie Zubrza i Sichów. Dokument zabezpiecza posiadanie tych dóbr przez władze miejskie w obliczu egzekucji statutu zabraniającego mieszczanom posiadania dóbr ziemskich.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza rezygnację władz Lublina z procesu przeciwko Lwowowi w sprawie zatrzymywania kupców podążających na jarmarki lubelskie. Monarcha uwalnia mieszczan lwowskich od wszelkich roszczeń oraz potwierdza lwowskie prawo składu i inne przywileje handlowe.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu Młyn Piekarski wraz z tzw. trzecią miarką i wszelkimi dochodami za Krakowską Bramą, zwalniając go z możliwości wykupu przez monarchę. Dokument wciela młyn pod wyłączną jurysdykcję miejską prawa magdeburskiego we Lwowie.

Król Zygmunt I Stary dokonuje pergaminowego poświadczenia aktu z 1533 roku, odraczającego rozstrzygnięcie sporu między Krakowem a Lwowem o prawo składu i wolność tranzytu do najbliższego sejmu walnego. Do czasu ostatecznego rozsądzenia sprawy monarcha nakazuje zachować dotychczasowy stan posiadania i moc prawną przywilejów obu miast.

Król Zygmunt I odracza na dziesięć lat rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Krakowem a Lwowem dotyczącego prawa składu towarów z uwagi na konieczność dokładnego zbadania przywilejów i przesłuchania świadków. Do tego czasu nakazuje zachowanie warunków ustalonych w dekretach z 1533 i 1537 roku.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywileje wyjmujące mieszczan i mieszkańców Lwowa spod jurysdykcji sądów szlacheckich, ziemskich oraz grodzkich. Wszelkie ich sprawy mają być rozpatrywane wyłącznie przed właściwym miejskim sądem prawa magdeburskiego pod rygorem nieważności innych wyroków.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór na korzyść miasta Lwowa, zakazując przedmieszczanom z przedmieścia krakowskiego oraz podzamcza wyszynku trunków i prowadzenia wolnego handlu. Dokument potwierdza dawniejsze dekrety, ogranicza dopuszczalną liczbę rzemieślników na przedmieściu do wyznaczonych limitów i nakłada na przedmieszczan wieczne milczenie.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu przywilej stanowiący, że mieszczanie lwowscy nie mają obowiązku przedkładać i okazywać swoich praw oraz dokumentów przed żadnymi urzędnikami ani komisarzami, lecz wyłącznie osobiście przed obliczem króla i jego następców w granicach Królestwa Polskiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezenty na prepozyturę kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument nakłada na arcybiskupa lwowskiego obowiązek inwestowania kandydatów wskazywanych przez władze miejskie i zastrzega nienaruszalność tego prawa przed ewentualnymi roszczeniami koronnymi.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa potwierdza dawniejsze akty rozgraniczenia z lat 1462 i 1485 pomiędzy gruntami lwowskimi a dziedziczną wsią Zimna Woda. Dokument nadaje wieczystą moc prawną ustalonemu przebiegowi granic oraz nakazowi milczenia nałożonemu na dawnych pretendentów.

Król Zygmunt I Stary dokonuje wieczystej darowizny opustoszałej wsi Oleńczyce w ziemi lwowskiej na rzecz arcybiskupa lwowskiego Piotra Starzechowskiego i tamtejszego kościoła metropolitalnego celem powiększenia dochodów stołu arcybiskupiego. Dokument wyjmuje wieś spod jurysdykcji monarszej i włącza ją w obręb immunitetu kościelnego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom Lwowa grunt nad Pełtwią przed Bramą Krakowską pod budowę młyna wodnego na ich prywatny użytek. Dokument przenosi na władze miejskie pełną własność, wszelkie dochody z młyna oraz całkowitą jurysdykcję miejską nad nim i młynarzem, wyłączając ich spod jurysdykcji starosty.

Król Zygmunt I Stary kasuje klauzule dawnych przywilejów obciążające łany miejskie czynszami oraz zezwalające różnym nacjom na odrębne sądownictwo, uwalniając mieszczan od opłat i nakazując sądzenie wszystkich mieszkańców wyłącznie prawem magdeburskim przed wójtem lwowskim.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór między radą miasta Lwowa a Kazimierzem Hynkiem, orzekając, że z racji wcześniejszego przywileju Hynek zachowuje dożywotnie posiadanie młyna zimnowodzkiego. Dopiero po jego śmierci mieszczanie lwowscy będą mogli skorzystać ze swojego prawa dziedzicznego i wykupić młyn od sukcesorów za określoną sumę.

Król Zygmunt I zatwierdza uchwałę rady miejskiej Lwowa nakładającą czynsz na miejscowych i przyjezdnych kupców oraz rzemieślników rozstawiających kramy i budy w rynku podczas jarmarków. Zgromadzone w ten sposób fundusze mają zasilać kasę miejską i służyć potrzebom miasta.

Król Zygmunt I Stary odnawia utracone w pożarze przywileje sukienników lwowskich, potwierdzając ich wyłączne prawo do krajania i sprzedaży sukna na łokcie w mieście Lwowie oraz zakazując tego procederu innym kupcom pod karą konfiskaty towaru. Władca nakazuje staroście oraz władzom miejskim Lwowa udzielanie cechowi sukienników wszelkiej pomocy i ochrony w egzekwowaniu tych praw.

Król Zygmunt I zatwierdza ugodę pomiędzy mieszczanami lwowskimi a starostą halickim Mikołajem z Sieniawy, na mocy której lwowianie zgodzili się tymczasowo uiszczać opłatę celną od wozów w Haliczu na czas sprawowania przez niego urzędu. Dokument gwarantuje, że ustępstwo to nie narusza generalnego zwolnienia Lwowa z ceł w całym Królestwie Polskim, które ma w pełni powrócić po wygaśnięciu zarządu Sieniawskiego.

Król Zygmunt I Stary przekazuje burmistrzowi, rajcom i miastu Lwowu na własność wieczystą łaźnię miejską położoną naprzeciw klasztoru franciszkanów wraz z czynszem dotychczas płaconym na zamek królewski. Dochody z łaźni mają wspierać kasę miejską obciążoną wydatkami na naprawę i rozbudowę fortyfikacji.

Król Zygmunt I Stary uchyla niekorzystny dekret królewskich komisarzy w sporze z przedmiejskim popem Chomą o cerkiew Zwiastowania i potwierdza przywilej władz Lwowa. Dokument stanowi, że burmistrz, rajcy i wójt lwowski w sprawach miejskich podlegają wyłącznie bezpośredniemu sądowi monarchy.

Król Zygmunt I Stary zezwala burmistrzowi i rajcom lwowskim na wykupienie królewskiej wsi Sknilów z rąk szlachetnego Jana Wiszniowskiego za prawnie zapisaną sumę. Władze Lwowa mają trzymać i użytkować tę wieś wraz ze wszystkimi przynależnościami do czasu całkowitej spłaty wyłożonej na wykup kwoty.

Król Zygmunt I Stary inkorporuje dziekanat lwowski po zgonie dotychczasowego posiadacza Jana Krupskiego do wspólnego stołu kapituły katedralnej we Lwowie. Ustala ponadto, że przyszli dziekani mają być wybierani wyłącznie z grona miejscowych kanoników i pobierać rocznie 10 grzywien dodatku z dochodów dziekanatu.

Król Zygmunt II August zatwierdza i odnawia wszelkie dotychczasowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości nadane miastu Lwowu przez jego poprzedników oraz przez niego samego. Jednocześnie bierze mieszczan i ich dobra pod królewską opiekę, zakazując nakładania nowych ciężarów oraz naruszania granic jurysdykcji miejskiej.

Król Zygmunt II August zatwierdza arcybiskupowi lwowskiemu Piotrowi Starzechowskiemu, kapitule oraz duchowieństwu kościoła metropolitalnego we Lwowie wszelkie prawa, przywileje, wolności i immunitety nadane przez swoich poprzedników. Potwierdzenie to nastąpiło na sejmie walnym w Piotrkowie w wykonaniu monarszej przysięgi koronacyjnej.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej swojego ojca Zygmunta I Starego z 1547 roku, wcielający dekanat katedralny do wspólnego stołu kapituły metropolitalnej we Lwowie. Dokument reguluje zasady obsady urzędu dziekana po śmierci Jana Krupskiego oraz kwestie podziału dochodów i wypełniania powinności.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1546 roku, nadający burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezentacji prepozyta kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument unieważnia wszelkie sprzeczne z tym nadania i nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu instytucję kandydata przedstawionego przez władze miejskie.

Król Zygmunt II August zatwierdza starszym oraz wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane przez jego poprzedników, w tym przez króla Zygmunta I Starego.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1545 roku, nadający burmistrzowi i rajcom Lwowa jednorazowe prawo patronatu i prezentacji kandydata na mansjonarię w kościele św. Katarzyny na Zamku Niższym. Dokument zobowiązuje arcybiskupa lwowskiego do bezzwłocznego powołania wskazanego przez władze miejskie duchownego.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Król Zygmunt II August potwierdza akt Zygmunta I Starego z 1526 roku, ustanawiający coroczny obowiązek składania przez urzędujących rajców lwowskich sprawozdań z dochodów miejskich przed komisją złożoną z dawnych rajców, ławników i pospólstwa. Uczestnicy kontroli finansowej zostają zobowiązani pod przysięgą do zachowania bezwzględnej tajemnicy w kwestii wyników rachunków.

Stanisław Borek, działając jako sędzia komisarz biskupa krakowskiego Samuela Maciejowskiego, przyjmuje rezygnację Marcina Słapa i uroczyście wprowadza Stanisława Słomowskiego na urząd proboszcza kościoła parafialnego w Działoszycach. Nakazuje wikariuszom i parafianom uznanie nowego plebana oraz oddawanie mu wszystkich należnych dochodów i posłuszeństwa.

Król Zygmunt II August nadaje mansjonarzom katedry metropolitalnej we Lwowie ogród z dworzyszczem oraz łąkę w obrębie miasta Lwowa. Nadane nieruchomości zostają włączone do immunitetu kościelnego i zwolnione z wszelkich ciężarów oraz podatków grodzkich i miejskich.

Dokument zatwierdza ugodę zawartą między radą miasta Lwowa a cechem rzeźników, określającą dozwolone okresy i formy wolnego handlu mięsem w celu przeciwdziałania drożyźnie. Reguluje również zasady pobierania opłat targowych na rzecz rzeźników oraz zamku lwowskiego.