Katalog źródeł

Król Władysław Jagiełło darowuje miastu Lwowu zniszczoną łaźnię królewską z placem w zamian za coroczny czynsz w wysokości 20 grzywien. Ponadto zezwala rajcom i miastu na wznoszenie kolejnych łaźni na prawie własności bez obowiązku uiszczania z nich żadnych opłat na rzecz monarchy.

Król Władysław Jagiełło nadaje mieszczaninowi lwowskiemu i poborcy podymnego Janszkowi Tołmaczowi oraz jego sukcesorom komorę sukienniczą we Lwowie z prawem handlu i postrzygania sukna. Kram zostaje zwolniony z opłacania corocznego czynszu do skarbu królewskiego.

Król Władysław II Jagiełło zwalnia mieszczan i mieszkańców Lwowa od uciążliwej powinności dostarczania koni i wozów (podwód) na rzecz urzędników królewskich. Jedynym wyjątkiem pozostaje obowiązek dostarczenia wozu kuchennego na czas pobytu pary królewskiej we Lwowie do miejsca pierwszego noclegu w drodze powrotnej.

Król Władysław Jagiełło nadaje swemu celnikowi Wołczkowi Żydowi ze Lwowa dziedziczne sołectwo we wsi Werbiż wraz z dwoma wolnymi łanami, karczmą i młynem. Dokument przenosi ponadto całą wieś z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie (średzkie), wyjmując jej ludność spod jurysdykcji sądów ziemskich.

Król Władysław Jagiełło zwalnia arcybiskupstwo lwowskie, jego dobra i poddanych od wszelkich podatków, danin, podwód oraz posług publicznych i monarszych. Nadaje mu również wszelkie prawa, wolności i przywileje, jakimi cieszy się archidiecezja gnieźnieńska.

Król Władysław III Warneńczyk na sejmie walnym w Piotrkowie uroczyście potwierdza, odnawia i aprobuje wszystkie dotychczasowe prawa, wolności, immunitety i przywileje mieszkańców Królestwa Polskiego stanów duchownego i świeckiego. Władca zobowiązuje się do nienaruszalnego przestrzegania praw nadanych przez swoich poprzedników oraz do ich skutecznego strzeżenia.

Król Władysław Warneńczyk zezwala władzom i pospólstwu miasta Lwowa na wzniesienie nowej szkoły w obrębie murów miejskich przy szpitalu kościoła Świętego Ducha. Ponadto przyznaje rajcom wyłączne prawo obsadzania i odwoływania nauczycieli oraz sprawowania zarządu nad szkołą.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza, że uchwalona przez władze i mieszkańców Lwowa danina (cyza) na pilne potrzeby państwa i wojny pruskiej ma charakter dobrowolny i ograniczony do jednego roku. Władca zobowiązuje się słowem królewskim, że pobór ten nie przekształci się w stałą powinność ani nie naruszy w żaden sposób przywilejów i wolności miasta.

Król Zygmunt I zezwala magistrowi Michałowi, notariuszowi lwowskiemu, na wykupienie trzeciej części Młyna Piekarskiego na przedmieściu lwowskim za sumę pięćdziesięciu grzywien. Zapisuje mu tę kwotę oraz prawo pobierania trzeciej części dochodów z młyna z obowiązkiem ponoszenia jednej trzeciej kosztów jego napraw.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1472 roku ustanawiający we Lwowie dwa jarmarki roczne na uroczystości Świętej Trójcy oraz św. Agnieszki. Dokument reguluje szczegółowe uprawnienia handlowe, prawo składu, opłaty celne, wypas bydła kupieckiego oraz jurysdykcję sądową nad kupcami.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Piotrkowie rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a Żydami, wprowadzając ordynację ograniczającą działalność handlową Żydów lwowskich i przedmiejskich. Dokument zakazuje im m.in. handlu domowego i domokrążnego, zakazuje sprzedaży korzeni oraz jedwabiu, a także ściśle reguluje obrót suknem, woskiem, skórami i wołami.

Król Zygmunt I Stary zabrania kupcom podróżującym między Turcją i Wołoszczyzną a Litwą i Moskwą omijania lwowskiego prawa składu oraz ceł poprzez przejazd przez Kamieniec i drogi poboczne. Nakazuje starostom oraz władzom miejskim Rusi i Podola bezwzględne aresztowanie naruszających zakaz kupców i udzielanie pomocy wysłannikom miasta Lwowa.

M. Wyżycki donosi wojewodzie ruskiemu o zabiegach Augusta II o zażegnanie konfliktu na Litwie, planach zwołania sejmu pacyfikacyjnego oraz poddaniu się Sapiehów i Lubomirskich woli monarchy przy trwającym oporze prymasa Radziejowskiego. Informuje także o nastrojach w wojsku, uciążliwościach związanych z pobytem wojsk saskich oraz bieżących wydarzeniach dworskich i dyplomatycznych.

Michał Wyżycki donosi wojewodzie wołyńskiemu o sytuacji w Warszawie, w tym o naciskach na królową wdowę w sprawie ustąpienia oraz zwrotu majątków i klejnotu. Wspomina także o intrygach prymasa, przybyciu podskarbiego litewskiego i stołecznych pogłoskach.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy dzierżawcą ceł Andrzejem z Tęczyna a mieszczanami lwowskimi, zezwalając kupcom lwowskim na podróże przez Kraków i Sandomierz do Lublina i dalej z pominięciem komór w Bełzie, Chełmie i Hrubieszowie, nakazując jednak powrót tą drogą przy rezygnacji z dalszej trasy. Jednocześnie zawiesza zwolnienie celne Lwowa w tych trzech komorach wyłącznie na czas trwania zastawu dóbr Tęczyńskim, zatwierdzając ogólny przywilej celny króla Aleksandra.

Janusz Antoni Korybut Wiśniowiecki prosi wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o obecność na spotkaniu z księciem w sprawie pacyfikacji sytuacji na Litwie. Zaznacza, że liczy na jego poparcie i ma z nim do omówienia ważne wspólne sprawy.

Anna Dolska informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o planach spotkania z królową Marią Kazimierą oraz o powszechnej sympatii litewskiej szlachty wobec starszego królewicza. Prosi o wieści z dworu i zachowanie dyskrecji w przekazywanych sprawach.

Król Zygmunt II August zatwierdza Janowi Krowickiemu oraz mieszkańcom jurydyki kościoła św. Jana Chrzciciela na przedmieściu Lwowa dawne przywileje królów i urzędników dotyczące prawa ormiańskiego i zwolnień od ciężarów grodzkich. Ponadto monarcha zezwala tamtejszym ormiańskim rzemieślnikom na swobodne wykonywanie wszelkich rzemiosł wedle dawnego zwyczaju.

Andrzej Chryzostom Załuski składa wojewodzie ruskiemu powinszowania rodzinne i wyraża nadzieję na rychłe spotkanie podczas zbliżającego się sejmu. Odnosi się także z niepokojem do zerwania zgody litewskiej, zapowiadając modlitwy w intencji pomyślności ojczyzny.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski uskarża się na bezprawne wyznaczenie zimowych leż dla wojsk skonfederowanych w jego rezydencji oraz obojętność władz. Przytacza również warszawskie kazanie nawołujące do zdecydowanego, siłowego stłumienia buntu żołnierskiego na wzór litewski.

Biskup łucki Andrzej Chryzostom Załuski dziękuje wojewodzie wołyńskiemu za korespondencję oraz donosi o pilnej naradzie z kardynałem Michałem Stefanem Radziejowskim. Rozmowy dotyczyły zabezpieczenia dóbr diecezjalnych na Podlasiu i Mazowszu przed spodziewanym przemarszem litewskich związkowców.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski pisze do wojewody ruskiego, tłumacząc brak świeżych wiadomości regułą zapożyczoną z Cycerona. W dopisku porusza kwestię opóźnionej korespondencji z Litwy i Wielkopolski oraz zawiłe rozliczenia finansowe.

Król Henryk Walezy na sejmie koronacyjnym potwierdza wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz zwyczaje nadane przez swoich poprzedników. Nakazuje urzędnikom królewskim i władzom miejskim Lwowa bezwzględne ich przestrzeganie i ochronę lwowskich Ormian.

Fabian Zywert donosi o przybyciu do Lwowa wysłannika wojewody wileńskiego, który domaga się zwrotu dział spod Kamieńca i relacjonuje wysokie kontrybucje nałożone na Litwie przez wojska saskie. Informuje również o śmierci i pogrzebie łowczego halickiego Kurdwanowskiego.

Król Stefan Batory zatwierdza na prośbę posłów miasta Lwowa dokument króla Władysława Jagiełły z 1 października 1389 roku wcielający Lwów do Korony Królestwa Polskiego. Monarcha zobowiązuje się do nienaruszania przynależności miasta i ziemi lwowskiej do Królestwa.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej Stefana Batorego z 1576 roku transumujący dokument Zygmunta I Starego z 1533 roku dla cechu krawców we Lwowie. Akt reguluje ustrój bractwa krawieckiego, kwestie opłat, egzaminów mistrzowskich oraz ochronę przed rzemieślnikami pozacechowymi.

Król Zygmunt III Waza wciela prepozyturę w Busku do odnowionego przy katedrze lwowskiej urzędu archidiakona w celu zapewnienia mu należytego uposażenia. Jednocześnie monarcha zrzeka się królewskiego prawa patronatu nad tą prepozyturą na rzecz arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Jan Krasiński tłumaczy przerwę w korespondencji ciężką chorobą oraz komentuje agresywne działania wojsk szwedzkich i zniszczenia czynione przez wojska saskie. Donosi również o chorobie podskarbiego wielkiego koronnego, ruchach wojsk i prosi Jabłonowskiego o protekcję nad swoimi zrujnowanymi dobrami na komisji tarnopolskiej.

Wojewoda płocki Jan Krasiński informuje Jana Jabłonowskiego o dramatycznym położeniu Rzeczypospolitej w obliczu ruchów wojsk szwedzkich, moskiewskich oraz brandenburskich. Donosi także o planach zwołania pospolitego ruszenia oraz zjeździe senatorów wyznaczonym w Warszawie przez prymasa.

Jan Krasiński informuje Jana Jabłonowskiego o swojej chorobie oraz ubolewa nad brakiem porozumienia między dworem królewskim a senatorami. Opisuje ruchy wojsk szwedzkich, ucieczkę króla z Torunia oraz zabiegi kardynała Radziejowskiego dążącego do zwołania narady pokojowej.

Jan Krasiński donosi Janowi Jabłonowskiemu o dramatycznej sytuacji w Rzeczypospolitej, spustoszeniach na Rusi i Litwie oraz niepokojącej obecności Szwedów i Sapiehów w Warszawie. Mimo nękających go problemów ze zdrowiem zapewnia wojewodę ruskiego o swej pamięci i oddaniu.

Jan Krasiński opisuje trudne położenie kraju wobec ruchów wojsk szwedzkich i kozackich oraz wspomina o rokowaniach w Toruniu. Zwraca się do Jana Jabłonowskiego z prośbą o wstawiennictwo w sprawie zwolnienia jego zrujnowanych dóbr z ciężarów hiberny.

Jan Krasiński informuje Jana Jabłonowskiego o niepewnych losach królewskiej mediacji w sprawie pacyfikacji litewskiej oraz o chorobie Michała Kociełła. Donosi również o przejeździe nowego króla pruskiego do Berlina oraz o przewidywanym starciu Francji z cesarzem.

Król Władysław IV na sejmie koronacyjnym w Krakowie uroczyście potwierdza ogół praw, przywilejów i posiadłości miasta Lwowa nadanych przez swoich poprzedników, w tym przez księcia Władysława Opolczyka i króla Kazimierza Wielkiego. Władca bierze mieszczan i podległe im dobra pod królewską opiekę oraz gwarantuje nienaruszalność granic miejskich i jurysdykcji.

Król Jan Kazimierz potwierdza ogół praw, wolności, immunitetów i nadań miasta Lwowa, transumując przywilej generalny króla Władysława IV z 1633 roku. Wystawca dokumentu nagradza w ten sposób wierność i poświęcenie mieszczan wykazane podczas niedawnego buntu kozackiego oraz najazdu tatarskiego pod mury miejskie.

Przeor krakowskich karmelitów interweniuje u władz Lwowa z prośbą o zaniechanie wrogich działań i uwięzienia zakonników dążących do osiedlenia się w mieście. Tłumaczy zwłokę prowincjała obowiązkami wizytacyjnymi, powołuje się na dawną przychylność przodków rajców oraz przestrzega przed karami kościelnymi za blokowanie fundacji klasztornych.

Król August II potwierdza Bractwu Strzeleckiemu (Kurkowemu) we Lwowie dawne przywileje monarchów polskich, regulujące dochody bractwa, zwolnienia podatkowe Króla Kurkowego oraz organizację ćwiczeń strzeleckich. Nakazuje także zwrot zajętego przez artylerię koronną terenu strzelnicy (Celstatu) oraz ustanawia coroczny porządek ćwiczeń z rusznic, hakownic i dział.

Hetman wielki litewski Kazimierz Jan Sapieha dziękuje wojewodzie ruskiemu za dotychczasową przychylność i alarmuje o tragicznej sytuacji oraz spustoszeniu Litwy przez wewnętrzną niezgodę. Apeluje o dalszą pomoc i ratunek w obliczu zbliżającego się sejmu warszawskiego oraz przesyła ukłony wojewodzinie ruskiej.

Adam Mikołaj Sieniawski informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o opóźnieniu swojego wyjazdu z powodu powrotu żony z nabożeństwa w Jarosławiu i zapowiada spotkanie we Lwowie. Donosi również o napięciach i sporach grożących zerwaniem zbliżającego się sejmiku, deklarując pomoc w ich załagodzeniu.

Aleksander Jan Jabłonowski informuje brata o manewrach wojsk Augusta II i posiłków cudzoziemskich przeciwko zwolennikom księcia Contiego oraz o trudnościach finansowych wstrzymujących wymarsz wojsk koronnych. Prosi adresata o zachowanie poufności i spalenie listu po przeczytaniu.

Aleksander Jan Jabłonowski donosi bratu o wieściach z Warszawy i Litwy, warszawskich zabawach karnawałowych oraz królewskich zabiegach o śpiewaka operowego od starosty żydaczowskiego. Ostrzega przed doniesieniami o zbliżaniu się ordy tatarskiej, zaprasza brata do zjazdu przed ostatkami i napomyka o problemach ze sprowadzeniem malarza.

Aleksander Jan Jabłonowski opisuje niesłuszne aresztowanie swojej czeladzi w związku ze śmiertelnym postrzeleniem pana Wotałowskiego. Relacjonuje również wieści o grabieżach wojsk saskich na Litwie, nałożonych kontrybucjach oraz nastrojach tamtejszej szlachty.

Delegaci lwowscy w Warszawie donoszą Magistratowi o działaniach w sprawach miejskich przywilejów handlowych, propinacji oraz staraniach o wypłatę należności z Komisji Skarbowej. Informują także o przedłużeniu obrad sejmu, nowym urzędowym kursie monet i zasadach regulowania dawnych długów.

Jan Stanisław Kącki donosi o doniesieniach dotyczących koncentracji wojsk szwedzkich pod Szczecinem oraz krążących w Warszawie plotkach o ich dalszych zamiarach. Informuje również o unieważnieniu postanowień olkienickich na sejmikach litewskich oraz o trwających obradach sejmiku sandomierskiego.