Katalog źródeł

Piotr Barzy, kasztelan przemyski i starosta generalny lwowski, wydaje kapitule metropolitalnej we Lwowie uwierzytelniony wypis z akt grodzkich z 1510 roku. Potwierdza on zbycie podmiejskiego młyna Ważny przez Barbarę młynarkę i jej syna Erazma na rzecz kapituły za sumę 300 grzywien.

Kajetan Zabielski przedstawia wyliczenie podziału czynszu z sum ulokowanych u przemyskich Żydów i prosi o przesłanie należności potrzebnych na prowadzone prace budowlane. Ze względu na obowiązki przy fabryce rezygnuje z wyjazdu do Przemyśla, zalecając podjęcie kroków prawnych przeciwko Żydom w konsystorzu.

Król Zygmunt II August zobowiązuje się pod słowem królewskim, że przez okres dwunastu lat nie wykupi ani nie odbierze kapitule metropolitalnej we Lwowie wsi Honiatycze i Czerkasy w powiecie szczerzeckim. Potwierdza nienaruszalność spokojnego posiadania tych dóbr wraz ze wszystkimi pożytkami aż do upływu tego terminu.

Zabielski pisze do prowizora szpitala św. Ducha we Lwowie o płatności kwartalnej (kwartale) oraz reparacjach. Wspomina termin 12 lipca, należność pozostawioną do odebrania u dyrektora i jego wyjaśnienie, że nie wypłacił pieniędzy z powodu potrzebnych napraw; Zabielski relacjonuje, że zwrócił się o przekazanie kwartału. W drugim wątku pisze, że nie interesuje się drugą „Zdziełką”, nie wie, kto ma kontrakt, i nie ma dotyczących jej kwitów. Kilka słów i relacja między tymi sprawami pozostają niepewne.

Rajcy lwowski, działając jako zarządcy szpitala Świętego Ducha, zapisują młynarzowi Maciejowi Malskiemu i jego żonie Katarzynie sumę 30 grzywien na trzeciej części nowo wybudowanego młyna na rzece Pełtwi we wsi Malechów oraz oddają im tę część w posiadanie i użytkowanie. Dokument zastrzega prawa dożywotnie Wawrzyńca Morawińskiego i jego żony Anny do pozostałych dwóch części młyna oraz nakłada na Macieja Malskiego obowiązek późniejszego utrzymania całego obiektu.

Nuncjusz apostolski Gian Francesco Commendone restytuuje godność dziekana w kapitule metropolitalnej we Lwowie, nakazując wybór dziekana spośród miejscowych kanoników. Ponadto inkorporuje do stołu kapitulnego kościół św. Jana za murami Lwowa wraz ze wszystkimi jego dobrami i dochodami z przeznaczeniem na uposażenie godności.

Filip de Zagly donosi wojewodzie wołyńskiemu o zakończeniu przymusowego pobytu w Erzurum i planowanym wyruszeniu na dwór szacha z poselstwem. Nalega na przysłanie listu królewskiego dla perskiego władcy, ostrzegając zarazem przed powierzaniem misji dyplomatycznych duchownym.

Król Zygmunt II August ponownie inkorporuje wsie Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego miasta Lwowa, potwierdzając ich status po weryfikacji na sejmie egzekucyjnym. Dokument uwalnia te dobra od jurysdykcji i podatków ziemskich oraz powinności wojennych, zobowiązując je jedynie do uiszczania podatku szosu wraz z miastem.

Zahorowska donosi wojewodzie wołyńskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o śmierci swojego męża. Zaprasza go na uroczystości pogrzebowe zaplanowane na 21 marca 1697 roku u ojców dominikanów w Łucku.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich z powszechnego obowiązku dostarczania podwód na potrzeby posłańców królewskich, przenosząc ten ciężar na wsie zamkowe. Nakazuje jednocześnie wpłacanie do skarbu koronnego kwoty 400 florenów z poboru szosu, pozostawiając resztę na potrzeby miasta.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich poszkodowanych w niedawnym pożarze miasta od wszelkich opłat, podatków i kontrybucji na okres ośmiu lat, aby ułatwić im odbudowę domostw i przywrócenie dawnej świetności Lwowa. Jednocześnie nakazuje poborcom ziem ruskich bezwzględne przestrzeganie tej ulgi pod groźbą niełaski królewskiej.

Papież Pius IV powiadamia lud miasta i diecezji lwowskiej o przeniesieniu biskupa Stanisława z Laodycei na urząd arcybiskupa lwowskiego po śmierci Pawła i nakazuje przyjęcie go oraz posłuszeństwo wobec jego pasterskich napomnień.

Maciej Załęski donosi ze stolicy o odroczeniu sprawy sądowej Haydera oraz o nieobecności kanclerza i podkanclerzego. Usilnie prosi również przyjaciela o doglądanie chorej żony i czuwanie nad pozostawionym domem.

Król Zygmunt II August zatwierdza kapitule lwowskiej prawo do pobierania trzeciej miarki z młyna przy bramie Halickiej we Lwowie na okres trzydziestu lat. Po upływie tego czasu i spłaceniu sumy zastawnej młyn ma w pełni powrócić pod zarząd królewski.

Król Zygmunt II August zwalnia budynek lwowskiego ratusza z obowiązku odbywania w nim roków ziemskich, wieców szlacheckich i sądów komisarskich, rezerwując go wyłącznie dla urzędu i sądownictwa prawa miejskiego. Decyzję uzasadniono ciasnotą pomieszczeń ratuszowych oraz koniecznością niezakłóconego sprawowania władzy przez rajców w wielokulturowym i obciążonym obowiązkami mieście.

Król Zygmunt II August surowo nakazuje burmistrzowi i rajcom lwowskim przestrzeganie godzin zamykania bram miejskich pod groźbą kar, zakazując ich otwierania nocą z wyjątkiem wyższej konieczności oraz zapowiadając ukaranie każdego, w tym szlachty, kto wymuszałby wstęp do miasta.

Król Zygmunt II August zatwierdza transsumpt z lwowskich akt ziemskich, w którym mieszczanin lwowski Sebald Wortzel zastawia wieś Zamarstynów hetmanowi polnemu Mikołajowi Sieniawskiemu w zamian za dług w wysokości 5500 florenów. Dokument sankcjonuje poddanie tej czynności prawu ziemskiemu mimo wcześniejszego sprzeciwu władz miejskich Lwowa.

Kapituła metropolitalna lwowska zatwierdza cesję sumy 50 grzywien na młynie Stachierowskim uczynioną przez Dorotę na rzecz jej męża młynarza Stanisława na wypadek jej wcześniejszej śmierci. Jednocześnie oboje małżonkowie zobowiązują się do podwyższenia opłat arendowych i świadczeń w naturze na rzecz kapituły.

Biskup warmiński i kanclerz Andrzej Chryzostom Załuski prosi magistrat lwowski o jak najszybsze rozstrzygnięcie sprawy spadkowej swojego domownika Andrzeja Łabudzińskiego. Tłumaczy swoją prośbę słusznością sprawy oraz potrzebą rychłego powrotu sługi do dworskich obowiązków.

Adam Siemuszowski, surrogat starosty lwowskiego, wydaje kanonikom lwowskim wypis z akt z 1510 roku potwierdzający wykupienie młyna przed bramą Halicką od Małgorzaty Tłustej Marciszowej i jej syna Erazma. W dokumencie Małgorzata z synem kwitują odbiór zapłaty i zobowiązują się do zachowania wiecznego milczenia w sprawie owego młyna.

Sędzia Mikołaj Narajowski i podsędek Jan Brzozdowski poświadczają przebieg postępowania przed sądem ziemskim lwowskim między kapitułą metropolitalną lwowską a sukcesorami zmarłego Mikołaja Leśniowskiego. Sprawa dotyczyła dóbr we wsi Glinna oraz rozgraniczenia z dobrami Hodowica.

Sąd ziemski lwowski potwierdza przebieg wieloletniego procesu i przyznaje pracowitym Stanisławowi i Marcinowi z Basiówki intromisję w dobra szlachetnego Baltazara Leśniowskiego w Glinnej i Zimnej Wodzie za szkody i niestawiennictwo. Wypis zawiera relacje z poszczególnych roczków ziemskich oraz wzmianki o mandatach królewskich Zygmunta Augusta.

Sąd ziemski lwowski przysądza pracowitemu Albertowi z Basówki, poddanemu kapituły lwowskiej, wwiązanie (intromisję) w dobra Zimna Woda i Glinna należące do szlachetnego Baltazara Leśniowskiego w wyniku wygranego procesu o bezprawne zagarnięcie mienia.

Mikołaj Narajowski, sędzia, oraz Jan Brzozdowski, podsędek ziemski lwowski, poświadczają przebieg procesu i przyznanie intromisji w dobra Glinna i Zimna Woda Baltazara Leśniowskiego na rzecz Andrzeja, karczmarza ze wsi Basiówka.

Arcybiskup lwowski Jan Zamoyski wstawia się u władz Lwowa za mieszkańcami ponoszącymi ciężary na rzecz wspólnoty, a doznającymi ucisku i strat materialnych. Wzywa magistrat do niezwłocznego, sprawiedliwego załatwienia sporu i nieprzedkładania własnych korzyści nad dobro uboższych obywateli.

Mikołaj Narajowski, sędzia, i Jan Brzozdowski, podsędek lwowski, poświadczają przebieg procesu granicznego między kapitułą metropolitalną lwowską a sukcesorami zmarłego Mikołaja Leszniowskiego o dobra Glinna. Wobec niestawiennictwa pozwanych i przedłożenia mandatu króla Zygmunta Augusta sąd wydaje orzeczenie na korzyść kapituły.

Biskup Jan Zamoyski odpowiada kanonikowi krasnostawskiemu na list dotyczący interdyktu na ciało zmarłego pana Szemiota, powątpiewając w zasadność i prawną celowość takiego kroku wobec prawdopodobnego wywiezienia zwłok do Podhorzec. Do listu załącza odpowiedź skierowaną do miejscowych wikariuszy z prośbą o pilne jej doręczenie.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy miastem Lwowem a spadkobiercami Kazimierza Hynka, nakazując im zwrot dokumentów i ustąpienie z posiadania trzeciej miarki młyna Zimnowodzkiego przed Bramą Krakowską po wypłaceniu należnej sumy. Władca wyznacza woźnego ziemskiego do dokonania intromisji na rzecz miasta pod zakładem 1000 grzywien i z pomocą starosty lwowskiego.

Jan Zamoyski domaga się od władz Lwowa zwrotu niesłusznie pobranych opłat oraz uwolnienia towarów zamojskiego kupca ormiańskiego Krzysztofa Balejowicza. Ostrzega, że w razie dalszych represji wobec jego poddanych zastosuje odwet i nakaże zatrzymywanie lwowskich kupców oraz ich dóbr w Zamościu.

Król Zygmunt II August zatwierdza dwa wcześniejsze dokumenty z 1417 i 1499 roku dotyczące rozgraniczenia Lwowa z posiadłościami Zubrza i Sychów oraz zasad korzystania z tamtejszych lasów. Akt nadaje wieczystą moc prawną dawniejszym ugodom i wytyczonym kopcom granicznym.

Jan Zamoyski interweniuje u władz Lwowa w sprawie napaści i rabunku mienia dokonanego przez żołnierzy na żydowskich kupcach z jego dóbr. Wzywa magistrat do ukrócenia bezprawia i zapowiada dochodzenie odszkodowań dla poszkodowanych na drodze sądowej.

Król Zygmunt II August potwierdza dawny przywilej króla Władysława Jagiełły uwalniający miasto Lwów od obowiązku dostarczania podwód i opłat z tego tytułu pomimo uchwały sejmu warszawskiego. Jednocześnie król umarza proces wytoczony władzom miejskim przez instygatora koronnego o zaległe kontrybucje.

Marcin Zamoyski ostro sprzeciwia się represjom władz Lwowa wobec kupców zamojskich, w tym bezprawnemu uwięzieniu ich faktorów oraz nakładaniu nielegalnych opłat. Apeluje o poszanowanie dekretu królewskiego i zapowiada obronę swoich poddanych przed sądami monarszymi.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej Zygmunta I z 1543 roku wydany dla władz, kupców, krawców i kuśnierzy lwowskich. Dokument ponawia zakaz szycia i sprzedawania opasznic, odzieży sukiennej oraz futrzanej przez Żydów i pozacechowych partaczy na terenie Lwowa, Rusi i Podola.

Marcin Zamoyski tłumaczy Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu, że z powodu ciężkiej choroby Jejmości Dobrodziejki nie może wraz z braćmi wziąć udziału w koronacji królewskiej. Prosi adresata o wykorzystanie swoich wpływów u monarchy, by usprawiedliwić ich nieobecność i polecić rodzinę królewskiej łasce.

Król Zygmunt II August potwierdza trzy dawne dokumenty komisarskie z lat 1440, 1442 i 1464 dotyczące rozgraniczenia dóbr kapituły metropolitalnej lwowskiej (Wierzbiąż i Kahujów) z królewskimi wsiami Honiatycze i Czerkasy. Wprowadzone akty przysądzają sporne grunty kapitule i nakazują wieczyste milczenie ich dzierżawcom.

Król Zygmunt August przywraca ośmioletnie zwolnienie z podatków publicznych dla mieszczan lwowskich dotkniętych pożarem i zarazą, uchylając wobec nich skutki unieważnienia immunitetów z sejmu lubelskiego. Ponadto deklaruje, że miasto Lwów obowiązane jest płacić poborcom podatkowym wyłącznie szos oraz czopowe według dawnego zwyczaju.

Kanclerz wielki koronny Tomasz Zamoyski wzywa władze Lwowa do zaniechania utrudnień w przejeździe dla kupców zamojskich handlujących na Podolu. W szczególności upomina się o kupca Petera Francka, żądając przepuszczenia go bez przeszkód i wskazując na straty, jakich doznał przez zatrzymanie towarów.