Katalog źródeł

Król Zygmunt I Stary kasuje dawny zapis króla Władysława na sto grzywien i nadaje Dobrogostowi Pełce czterdzieści grzywien, które ma mu wypłacić tenutariusz królewskiej wsi Kozłów, Maciej wojski żydaczowski. Wypłacona suma czterdziestu grzywien zostaje równocześnie dopisana do sum zastawnych zabezpieczonych Maciejowi na tejże wsi.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Winnicki przedstawia spór z metropolitą Załęskim o archimandrie w Walawie, Dermaniu i Dubnie. Prosi wojewodę o wstawiennictwo u nuncjusza po wniesieniu apelacji; praw do beneficjów nie rozstrzyga sam list.

Król Zygmunt I Stary zezwala na wcielenie opuszczonego kościoła parafialnego w Semenówce wraz ze wszystkimi dochodami i przynależnościami do kościoła w Szczerzcu w celu poprawy uposażenia tamtejszego plebana. Monarcha zastrzega jednocześnie zachowanie opieki duszpasterskiej i należnych posług religijnych w Semenówce zgodnie z zarządzeniem miejscowego ordynariusza.

Król Zygmunt I Stary ustanawia na nowo cech krawców we Lwowie, zakazując uprawiania tego rzemiosła w mieście i na przedmieściach rzemieślnikom spoza bractwa. Spod obowiązku cechowego wyjęto jedynie dwóch krawców zamkowych wyznaczanych przez starostę lwowskiego.

Król Zygmunt I orzeka, że dobrowolne uiszczanie cła kołomyjskiego przez mieszczan lwowskich na rzecz wojewody Ottona z Chodcza ma charakter tymczasowy i nie narusza ich wcześniejszego zwolnienia z tej opłaty. Po śmierci Ottona lub ustąpieniu przez niego z dzierżawy Kołomyi żaden kolejny tenutariusz nie ma prawa domagać się od lwowian wspomnianego cła.

Wojewoda ruski Konstanty Wiśniowiecki powiadamia władze miejskie Lwowa o objęciu Żydów swoim patronatem zgodnie ze zwyczajem poprzedników. Zwraca się do burmistrza i rajców z żądaniem, by nie pociągali ludności żydowskiej przed sądy miejskie w sprawach podlegających wyłącznej jurysdykcji wojewody.

Król Zygmunt I Stary zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na ustanowienie prawowitego prokuratora do reprezentowania jej oraz jej poddanych przed wszystkimi sądami świeckimi Królestwa Polskiego. Monarcha zapewnia o wieczystej ważności wszelkich czynności prawnych podjętych przez tego pełnomocnika.

Książę Jeremi Wiśniowiecki prosi władze miejskie Lwowa o zwolnienie Gabriela Moratoniusa z terminu przed sądem radzieckim i okazanie mu wyrozumiałości. Wstawia się za nim uprzedzająco, aby ułatwić mu osobiste zjednanie sobie przychylności rajców.

Zofia, wdowa po Stanisławie Hynku podkomorzym łęczyckim, darowuje swojemu bratu wujecznemu Mikołajowi Gołąbkowi, podsędkowi lwowskiemu, cały swój dziedziczny dział we wsi Zimna Woda, z wyłączeniem części należnej jej synom. Dokument poświadcza nadanie intromisji oraz zobowiązanie darczyni do prawnej obrony obdarowanego przed wszelkimi roszczeniami.

De Villar informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o przesłaniu mu przez zaufanego posłańca listu od pana Duponta. Oferuje również pośrednictwo w odesłaniu odpowiedzi i zapewnia o swojej gotowości do dalszych usług.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miejską Lwowa a starostą Stanisławem Odrowążem, potwierdzając jurysdykcję prawa magdeburskiego nad wszystkimi przybyszami i kupcami przebywającymi w mieście, na przedmieściach oraz pod Zamkiem Wyższym. Kompetencje sądownicze starosty ograniczono wyłącznie do spraw o zabójstwa i najścia na domostwa popełnione w obrębie jurysdykcji zamkowej.

Król Zygmunt I Stary nakazuje urzędnikom koronnym i miejskim udzielanie pomocy mieszczanom lwowskim w zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład towarów. Zabrania nielegalnego transportu wołów, wosku i innych towarów z Rusi i Podola z pominięciem Lwowa i należnych ceł pod groźbą kar majątkowych.

Król Zygmunt I odracza ostateczne rozstrzygnięcie sporu między miastami Lwowem i Lublinem o przejazd kupców ze Wschodu. Do czasu dokładnego zbadania przywilejów obu stron monarcha nakazuje zachować lwowskie prawo składu i zatrzymywać kupców tureckich, tatarskich oraz wołoskich.

Król Zygmunt I odracza na sześć lat rozstrzygnięcie sporu między Krakowem a Lwowem o prawa składu i zatwierdza tymczasową ugodę regulującą zasady handlu kupców obu miast. Dokument nakazuje lwowianom przejeżdżać przez Kraków i ogranicza wywóz wołów, a krakowianom zabrania omijania Lwowa oraz skupowania bydła dalej niż do Glinian.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spory między starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miasta Lwowa, regulując kwestie opłat targowych, myta i mostowego, wypasu pędzonego bydła, liczby rzemieślników podzamkowych oraz przemiału w młynach i wyrębu lasów. Dekret potwierdza dawne przywileje mieszczan lwowskich i zakazuje nakładania na nich bezprawnych ciężarów przez urząd grodzki.

Wolski sprzeciwia się naruszaniu przywilejów Lwowa podczas nieobecności monarchy. Aprobuje protest miasta i odwołanie do przyszłego sejmu; obiecuje obronę jego praw oraz autorytetu kancelarii.

Król Zygmunt I Stary nadaje na wieczne czasy kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie trzecią miarę z młyna królewskiego przy bramie Halickiej. Dokument określa jednocześnie obowiązki kapituły i starosty w zakresie ponoszenia kosztów naprawy i utrzymania młyna.

Król Zygmunt I potwierdza, że plac za kościołem franciszkanów udostępniony pod ustawienie królewskich dział wojennych stanowi własność miejską, a nie zamkową. Monarcha zobowiązuje się oddać ten teren rajcom lwowskim natychmiast po przygotowaniu innego miejsca na artylerię.

Jan Wojakowski relacjonuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu swoje rozmowy ze szlachtą w Przemyślu dotyczące potrzeby zwołania sejmiku i doradza sprowadzenie uniwersałów. Donosi także o pomyślnym pozyskiwaniu dla swojej frakcji osób skłaniających się dotąd ku obozowi przeciwnemu.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a władzami Lwowa, przysądzając sporny dom na Przedmieściu Krakowskim na własność miasta. Dokument potwierdza posadowienie budynku na gruncie miejskim i poddaje go na zawsze jurysdykcji miejskiej.

Kasper Wojakowski wyraża zgodę na zamianę dóbr Laszki zgodnie z wolą Stanisława Jana Jabłonowskiego. Zwraca się z prośbą o nadesłanie deklaracji w tej sprawie, ufając, że wojewoda weźmie pod uwagę wartość majątku i nie dopuści do jego pokrzywdzenia.

Król Zygmunt I Stary zwalnia mieszczan i kupców lwowskich z obowiązku uiszczania cła w Kołomyi, które było bezprawnie pobierane w okresie dzierżawy tamtejszych dóbr królewskich przez Ottona z Chodcza. Przywilej zwalnia na zawsze wszelkie przewożone towary, w tym ryby i zboża, w drodze tam i z powrotem.

Król Zygmunt I nadaje mieszczanom lwowskim wieczyste prawo szynkowania wina palonego (gorzałki) w obrębie miasta i na przedmieściach oraz pobierania z tego tytułu opłat na potrzeby miejskie. Wszelkim innym stanom i mieszkańcom zakazuje się sprzedaży wódki bez zezwolenia rady miejskiej pod karą konfiskaty trunku.

Król Zygmunt I nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi i jego następcom pół grzywny rocznego czynszu, wypłacanego na Boże Narodzenie przez starostę gródeckiego, tytułem odszkodowania za łąki zajęte pod pastwisko zamku w Gródku. Świadczenie to zostaje ustanowione jako wieczyste zobowiązanie starostwa gródeckiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie wieś Honiatycze prawem dziedzicznym wraz ze szczegółowym wytyczeniem jej granic. Ponadto zwalnia wieś i jej mieszkańców ze wszelkich ciężarów ziemskich oraz wypraw wojennych, poddając ją immunitetowi kościelnemu.

Mikołaj Hadziewicz donosi doktorowi Kupińskiemu o zabiegach w kancelarii królewskiej, u hetmana oraz podkomorzego łuckiego w celu uzyskania libertacji dla Lwowa, wspominając o poniesionych na ten cel wydatkach. Zwraca się również z prośbą o dopilnowanie jego prywatnych spraw majątkowych i kwestii długów w mieście.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miejską Lwowa dotyczący procedury powoływania rajców. Dokument ustanawia, że pierwszego rajcę nominuje w imieniu monarchy starosta spośród sześciu rajców urzędujących na dany rok, drugiego wybiera rada, a trzeciego pospólstwo miasta.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek przenosi z prawa świeckiego pod jurysdykcję i immunitet kościelny wsie Honiatycze i Czerkasy, młyn przed bramą halicką oraz kamienicę przy ulicy Szkolnej we Lwowie, stanowiące uposażenie kapituły metropolitalnej lwowskiej nadane jej przez króla Zygmunta I.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają wpis z ksiąg grodzkich z 1510 roku dotyczący wykupienia przez kapitułę metropolitalną lwowską praw do królewskiej wsi Czerkasy od Dmytra i Onyszka za sumę 200 grzywien. Akt potwierdza również zrzeczenie się roszczeń przez dotychczasowych posiadaczy oraz prawną intromisję kapituły w posiadanie tych dóbr dokonaną przez woźnego.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.

Podkomorzy lwowski Wojciech Starzechowski poświadcza usypanie kopców granicznych i prawne ustalenie granic między dobrami kapituły lwowskiej (Żydatycze), Michała Chomątowskiego (Dublany) oraz Zofii Hynkowej (Sroki). Za naruszenie nienaruszalności wytyczonych granic strony ustanowiły wadium w wysokości stu grzywien.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Król Zygmunt I Stary potwierdza miastu Lwowu dwa dawne przywileje celne, zezwalające na pobór mostowego w wysokości jednego grosza od wozu towarowego oraz opłaty w wysokości dwóch denarów od zakupionego wołu. Władca motywuje swoją decyzję potrzebą wzmocnienia i utrzymania obronności przygranicznego miasta wobec zagrożenia nieprzyjacielskiego.

Król Zygmunt I Stary po rozpatrzeniu sporu ze starostą kołomyjskim Mikołajem Sieniawskim potwierdza przysługujące mieszczanom i kupcom lwowskim zwolnienie z opłat celnych w Kołomyi przy przewozie własnych towarów. Zastrzega jednocześnie pod rygorem opłaty zakaz przewożenia pod pretekstem tego przywileju towarów należących do osób obcych.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom Lwowa na wzniesienie bielnika na gruntach miejskich z zastrzeżeniem, że dochody z niego będą przeznaczane wyłącznie na umacnianie i naprawę miejskich fortyfikacji. Monarcha gwarantuje miastu wyłączność na prowadzenie tego zakładu w okolicy, zakazując wznoszenia konkurencyjnych bielników.

Lwowski sąd ziemski dokonuje transumpcji i potwierdzenia przywilejów królów Kazimierza Jagiellończyka oraz Zygmunta I Starego dla cerkwi św. Mikołaja przed miastem Lwowem. Dokument potwierdza zwolnienie tamtejszego prezbitera, jego następców oraz samego monasteru od wszelkich podatków, danin i ciężarów na rzecz korony.

Kasztelan przemyski i starosta lwowski Mikołaj Odnowski poświadcza darowiznę podwojewodziego Stanisława, który na wypadek śmierci przekazał bratu stryjecznemu Maciejowi Hydkowi swój dom, folwark z ogrodem oraz prawa do procesu z żydowskim mincerzem Szlomą. Dokument określa zasady wieczystego posiadania majątku oraz ustanawia wadium pod rygorem prawnym.

Król Zygmunt I Stary zakazuje władzom Lwowa otwierania bram miejskich w porze nocnej na prośby szlachty i możnych z powodu zagrożeń wojennych na pograniczu, dopuszczając wyjątek jedynie w przypadkach nagłej i najwyższej potrzeby państwowej. Jednocześnie zabrania komukolwiek wywierania nacisków na rajców pod groźbą surowych kar królewskich.

Zapowiedź przybycia wojsk cesarskich na zimowe kwatery. Autor nakazuje burmistrzom przygotować prowiant i furaż przed jego przybyciem; końcowa klauzula nie została w pełni odczytana.

Król Zygmunt I potwierdza miastu Lwowowi przywilej księcia Władysława Opolczyka z 1378 roku dotyczący przekazania wójtostwa prawa magdeburskiego wraz z karami sądowymi oraz zasad wyboru wójta przez radę miejską.

Król Zygmunt I Stary potwierdza burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wyłączne prawo do wybierania i ustanawiania miejskich pośredników i tłumaczy (zwanych mejlerzami i tłumaczami) zgodnie ze starodawnym zwyczajem. Monarcha zakazuje urzędnikom królewskim ingerowania w tę miejską prerogatywę pod jakimkolwiek pozorem.