Katalog źródeł

Cech kramarski skarży się na podważanie około stuletniego posiadania własnej kamienicy, żądania arendy i więzienie członków. Król nakazuje przedstawić ewentualne roszczenia komisji, a cech bierze pod ochronę.

Uczniowie szkoły farnej napadli według relacji króla na szkołę ruską, niszczyli książki i atakowali opiekunów. Król nakazuje ochronę szkoły i postępowanie wobec przełożonego, jeśli podlega sądownictwu świeckiemu.

Starosta i podkomorzy haliccy poświadczają przebieg nieudanego rozgraniczenia między wsią arcybiskupstwa lwowskiego Bybeł a posiadłością Andrzeja Świstelnickiego Boków. Wobec rozbieżności dowodów, sprzecznych dokumentów oraz braku zgody Świstelnickiego na powierzenie sprawy arbitrażowi urzędników, granice nie zostały ostatecznie ustalone.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają, że Grzegorz wraz z rodziną sprzedał Janowi Weyszhannesowi, lwowskiemu mieszczaninowi i ławnikowi, dziedziczne sołectwo w podmiejskiej wsi Goldberg. Sprzedaż nastąpiła za zgodą rady miejskiej z pełnym zrzeczeniem się praw przez zbywców.

Nadawca relacjonuje postępowanie przed Rotą w sprawie szpitala św. Łazarza. Po uzyskaniu absolucji przy pomocy breve rozstrzygano, komu przysługuje zarząd szpitalem. Wskazuje na przeora i starszych braci oraz decyzję z15maja. Liczy na zwycięstwo, ale nadal zabiega o zakończenie sprawy i wspomina wydatki procesowe.

Arcybiskup lwowski Andrzej Boryszewski zatwierdza fundację i uposażenie ołtarza Narodzenia Najświętszej Maryi Panny i św. Stanisława w katedrze lwowskiej sumą 20 grzywien rocznego czynszu zabezpieczoną przez Annę z Buczacza na dobrach Litwinów i przyległościach. Dokument określa prawo patronatu Buczackich oraz nakłada na altarystę obowiązek odprawiania trzech mszy tygodniowo.

Rajcy lwowscy poświadczają, że Stanisław Maldzik wraz z żoną Małgorzatą przekazali jej rodzonemu bratu Piotrowi Nymantowi prawa do folwarku Zindrzychowskiego na przedmieściu Lwowa. Transakcję opatrzono klauzulą wzajemnego przeżycia, regulującą ewentualny powrót dóbr do darczyńców lub ich wieczyste przejście na rzecz obdarowanego.

Autor listu prosi Petera Forbesa o odesłanie trzech skrzyń z towarem z ich sklepu do Mościsk oraz o zabezpieczenie jednej z nich powrozem. Zwraca się także o pozostawienie kręgu wosku w sklepie do czasu ich przyjazdu, deklarując wdzięczność wraz ze swoim wspólnikiem.

Dokument sądu ziemskiego lwowskiego poświadcza wieczysty i dobrowolny podział dóbr dziedzicznych oraz zastawnych w Zimnej Wodzie po zmarłym ojcu między rodzonymi siostrami Barbarą a Małgorzatą. Akt szczegółowo rozgranicza przypadające obu siostrom łany kmiece, pustki, dwór, stawy, łąki oraz określa zasady wspólnego użytkowania lasów i pastwisk.

Autor przedstawia dolegliwości wynikające ze sporu z lwowskim magistratem i prosi wiceseniora o użycie wpływu, by sprawę załatwić. Wspomina działania przeciw niemu w Warszawie i we Lwowie oraz opisuje paradoksalnie swój status jako zarazem radcy i ławnika oraz osoby tych funkcji pozbawionej. Prosi o wyraźną odpowiedź magistratu i adresata, zapowiadając, że na podjęcie decyzji pozostało mało czasu. Jeżeli sprawa trafi do sądu, zastrzega znaczenie tego listu. Późniejsza okładka wiąże spór z sekretarzem Czechowiczem; sam tekst listu nie pozwala tu pewnie określić jego roli.

Rektor Biegaczewicz wysyła magistratowi Lwowa profesora Podhajeckiego jako kandydata na syndyka, w odpowiedzi na prośbę miasta. Poleca jego kwalifikacje i oczekuje odpowiedniego traktowania oraz wynagrodzenia.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miasta Lwowa a gminą ormiańską, znosząc urząd odrębnego wójta ormiańskiego i poddając Ormian pod jurysdykcję miejską w sprawach o nieruchomości oraz w czterech artykułach kryminalnych. W pozostałych sprawach ormiańskich sądzić ma wójt miejski wraz z sześcioma starszymi ormiańskimi według ich prawa ojczystego, z prawem apelacji bezpośrednio do majestatu królewskiego.

Władze miasta Lwowa, za zgodą cechów i pospólstwa, sprzedają wspólnocie wikariuszy wieczystych katedry lwowskiej roczny czynsz w wysokości dziesięciu florenów, zabezpieczony na wszelkich dochodach miejskich, za kwotę dwustu florenów z prawem odkupu. Warunkiem wykupienia czynszu przez miasto jest uprzednie powiadomienie kapituły i wikariuszy z co najmniej ośmiomiesięcznym wyprzedzeniem.

Król Zygmunt I Stary reguluje wzajemne relacje jurysdykcyjne między sądem prawa miejskiego we Lwowie a sądownictwem gminy ormiańskiej, w tym dopuszczalność świadków różnych wyznań, właściwość spraw o nieruchomości i przestępstwa kryminalne oraz tryb aresztowań. W pozostałym zakresie monarcha zatwierdza dotychczasowe przywileje obu stron.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza organizację i zwyczaje cechów lwowskich oraz wyjmuje lwowskich mistrzów, czeladników i uczniów spod zwierzchnictwa cechmistrzów krakowskich. Zezwala lwowskim rzemieślnikom na swobodne kształcenie uczniów i nadawanie godności mistrzowskich, gwarantując im pełnię praw w całym Królestwie, a jurysdykcję nad nimi powierza starszym cechowym z prawem apelacji do rady miejskiej Lwowa.

Burmistrz i rajcy miasta Lwowa rozstrzygają spór graniczno-majątkowy, przysądzając sporne łąki na osuszonych stawach w Zamarstynowie Marcinowi Schöngregierowi i sukcesorom Bernarda Tyczki. Wieśniakom z Zamarstynowa nakazano wieczne milczenie wobec braku dokumentów potwierdzających ich prawa do tych gruntów.

Król Zygmunt I Stary ustanawia na nowo cech krawców we Lwowie, zakazując uprawiania tego rzemiosła w mieście i na przedmieściach rzemieślnikom spoza bractwa. Spod obowiązku cechowego wyjęto jedynie dwóch krawców zamkowych wyznaczanych przez starostę lwowskiego.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Prokurator Uniwersytetu Krakowskiego Antoni Wojciechowski odpowiada w imieniu rektora na zapytanie władz Lwowa w sprawie stypendysty fundacji Alembekowskiej, pana Czechuckiego. Informuje, że student ponad rok wcześniej przerwał naukę i wyjechał na posadę prywatną do panów Lubienieckich.

Podkanclerzy koronny Piotr Gembicki zwraca się do wójta i starszych gminy ormiańskiej we Lwowie z prośbą o wstrzymanie wykonania wyroku sądu asesorskiego dotyczącego poręczenia długu biskupa ormiańskiego. Wskazuje, że kwestia ta ma zostać ugodowo rozstrzygnięta na najbliższym sejmie.

Jan Gembicki dziękuje rajcom i magistratowi Lwowa za przysłany na czas postu dar w postaci solonych ryb i wyziny. Zapewnia przy tym o swojej wdzięczności oraz gotowości do stałego wspierania interesów i pomyślności miasta.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Sieniawskim a władzami Lwowa, potwierdzając dawny zwyczaj i porządek elekcji rajców oraz innych urzędników miejskich. Postanawia, że wakaty w radzie miejskiej mogą być uzupełniane wyłącznie spośród ławników bez ingerencji starosty, z zachowaniem prawa monarchy do mianowania jednego z sześciu urzędujących rajców.

Przed sądem ławniczym Lwowa ławnik Andrzej Jelonek, za zgodą władz miejskich, sprzedał kasztelanowi przemyskiemu Mikołajowi Herburtowi Odnowskiemu plac za jatkami rzeźniczymi pod budowę domu dla mansjonarzy katedry lwowskiej za kwotę 130 florenów. Dokument określa warunki immunitetu miejskiego dla nowo powstałego domu duchownego oraz zasady wzniesienia muru granicznego.

Mikołaj Odnowski Herburt z Fulsztyna, kasztelan przemyski i starosta generalny ruski, funduje i uposaża kolegium pięciu mansjonarzy przy ołtarzu głównym katedry lwowskiej. Zabezpiecza ich utrzymanie na swoich dobrach Grzęda i Grzybowice oraz nakłada na nich obowiązki liturgiczne, w tym odprawianie oficjum i mszy o Najświętszej Maryi Pannie.

Król Zygmunt II August zatwierdza starszym oraz wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane przez jego poprzedników, w tym przez króla Zygmunta I Starego.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Król Zygmunt II August zatwierdza transumowany dokument rady miejskiej Lwowa z 1529 roku zawierający statut i artykuły mistrzowskie połączonego cechu kowali, ślusarzy, mieczników, kotlarzy, zbrojarzy i iglarzy. Władca nadaje postanowieniom cechowym moc prawną na prośbę starszych i braci cechowych.

Dokument ustala szczegółowy przebieg granic oraz usypanie kopców granicznych między należącą do franciszkanów wsią Kozielniki a miejskimi gruntami Lwowa oraz wsiami Sichów i Zubrza, kładąc kres dotychczasowym sporom i zranieniom. Ponadto potwierdza przyznane konwentowi przez władze miejskie prawo do ograniczonego wyrębu drewna na opał oraz wypasu bydła na gruntach miejskich pod warunkiem zachowania poprawnych stosunków z miastem.

Król Zygmunt II August nakazuje wszystkim Ormianom zamieszkującym we Lwowie bezwzględne podleganie ormiańskiemu prawu i jurysdykcji oraz równe ponoszenie ciężarów gminnych. Dokument unieważnia wszelkie dotychczasowe i przyszłe listy wyjmujące ich spod tej jurysdykcji.

Dokument rozstrzyga spór kompetencyjny pomiędzy władzami Lwowa a gminą ormiańską, określając zakres właściwości sądu miejskiego i sądu ormiańskiego w sprawach karnych oraz majątkowych. Król potwierdza prawo Ormian do wyboru dwunastu seniorów do orzekania na zmianę z wójtem oraz normuje kwestie porządku miejskiego i składania przysięgi.

Król Zygmunt II August zatwierdza przedłożone artykuły i porządek prawny cechu mydlarzy lwowskich, zaaprobowane wcześniej przez rajców miasta Lwowa w 1561 roku.

Rajcy lwowski, działając jako zarządcy szpitala Świętego Ducha, zapisują młynarzowi Maciejowi Malskiemu i jego żonie Katarzynie sumę 30 grzywien na trzeciej części nowo wybudowanego młyna na rzece Pełtwi we wsi Malechów oraz oddają im tę część w posiadanie i użytkowanie. Dokument zastrzega prawa dożywotnie Wawrzyńca Morawińskiego i jego żony Anny do pozostałych dwóch części młyna oraz nakłada na Macieja Malskiego obowiązek późniejszego utrzymania całego obiektu.

Sędzia Mikołaj Narajowski i podsędek Jan Brzozdowski poświadczają przebieg postępowania przed sądem ziemskim lwowskim między kapitułą metropolitalną lwowską a sukcesorami zmarłego Mikołaja Leśniowskiego. Sprawa dotyczyła dóbr we wsi Glinna oraz rozgraniczenia z dobrami Hodowica.

Wojciech Zimnicki informuje władze Lwowa o przybyciu do Warszawy, stanie miejskich procesów, zwłaszcza sporu ze społecznością ruską, oraz o wstrzymaniu prac sądów z powodu choroby podkanclerzego. Wspomina również o braku perspektyw na zwołanie sejmu i relacjonuje wieści polityczne dotyczące pokoju z Turcją.

Król Stefan Batory potwierdza cechowi szewców miasta Lwowa dwa przywileje króla Kazimierza Jagiellończyka z 1466 i 1469 roku. Akty te ograniczały liczbę rzemieślników mogących mieszkać i szyć buty pod zamkiem do zaledwie dwóch oraz zakazywały uprawiania szewstwa w podmiejskich domach i dworach szlacheckich.

Król Stefan Batory transumuje swój edykt z 20 lutego 1577 roku, w którym kasuje wszelkie komisje powołane do zbadania skarg pospólstwa na magistrat lwowski i rezerwuje sprawę wyłącznie dla sądu królewskiego pod zakładem 15 000 dukatów. Nakazuje obu stronom stawić się z dowodami przed sądem monarszym, zakazując w międzyczasie jakichkolwiek zatargów i naruszania porządku prawnego.

Król Stefan Batory zatwierdza i odnawia dawne artykuły oraz zwyczaje połączonego cechu tokarzy i grzebieniarzy miasta Lwowa. Dokument szczegółowo reguluje zasady składania majstersztyku, przyjmowania uczniów i mistrzów, funkcjonowania władz cechowych oraz kary za naruszenie porządku rzemieślniczego.

Rajcy miasta Lwowa oblatują i poświadczają przywilej króla Stefana Batorego z 1578 roku, zatwierdzający wilkierz lwowskiego cechu tokarzy. Dokument szczegółowo reguluje zasady wyzwolenia na mistrza, wykonywanie majstersztyków, obowiązki religijno-obronne oraz walkę z partaczami.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór pomiędzy gminą ormiańską a magistratem miasta Lwowa, przyznając Ormianom równe z pozostałymi mieszczanami prawa w zakresie handlu, rzemiosła i korzystania z wolności miejskich. Dokument gwarantuje jednocześnie zachowanie odrębnych praw zwyczajowych oraz własnego sądownictwa społeczności ormiańskiej.

Rajcy miasta Lwowa ustanawiają i zatwierdzają statut lwowskiego cechu chirurgów, określając warunki uzyskania mistrzostwa, wymogi dotyczące wykonania sztuk majsterskich oraz zasady nauki rzemiosła. Dokument nakłada również na członków cechu obowiązek wystawienia zbrojnego na ratusz w razie potrzeby oraz bezpłatnego opatrywania rannych strażników miejskich.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza mocą władzy ordynariackiej przywilej króla Stefana Batorego z 1576 roku, włączający prepozyturę lwowskiego szpitala Świętego Ducha wraz z prawem patronatu do kapituły katedralnej lwowskiej.

Dokument stanowi królewskie potwierdzenie wilkierza cechu chirurgów i cyrulików lwowskich, uchwalonego uprzednio przez radę miejską Lwowa. Ustanawia on szczegółowe zasady egzaminów mistrzowskich, nauki rzemiosła, wykonywania zawodu, a także obowiązki cechu w zakresie obronności oraz bezpłatnego leczenia miejskich strażników.