Katalog źródeł

Król Stefan Batory potwierdza akt komisarski ustalający granice między wsiami lwowskiego konwentu dominikanów Bożego Ciała (Zarudce, Kościejów, Zaszków) a dobrami królewskimi i miejskimi. W dokumencie przytoczono ustalenia komisarzy królewskich oraz transumowano królewski list powołujący komisję, powołujący się na dawne rozgraniczenia księcia Władysława Opolczyka.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza mocą władzy ordynariackiej przywilej króla Stefana Batorego z 1576 roku, włączający prepozyturę lwowskiego szpitala Świętego Ducha wraz z prawem patronatu do kapituły katedralnej lwowskiej.

Dokument stanowi królewskie potwierdzenie wilkierza cechu chirurgów i cyrulików lwowskich, uchwalonego uprzednio przez radę miejską Lwowa. Ustanawia on szczegółowe zasady egzaminów mistrzowskich, nauki rzemiosła, wykonywania zawodu, a także obowiązki cechu w zakresie obronności oraz bezpłatnego leczenia miejskich strażników.

Król Stefan Batory zatwierdza na prośbę posłów miasta Lwowa dokument króla Władysława Jagiełły z 1 października 1389 roku wcielający Lwów do Korony Królestwa Polskiego. Monarcha zobowiązuje się do nienaruszania przynależności miasta i ziemi lwowskiej do Królestwa.

Król Stefan Batory potwierdza przywilej króla Zygmunta I z 1547 roku nadany lwowskim krajaczom sukna. Akt gwarantuje im wyłączność na detaliczny handel i postrzyganie sukna we Lwowie pod karą konfiskaty nielegalnego towaru.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór władz i pospólstwa Lwowa ze starostą Mikołajem Herburtem oraz poborcą podatkowym, ustalając, że miasto zobowiązane jest płacić jedynie podwójną stawkę poboru obejmującą także przedmieścia i łany miejskie. Władca zabrania pobierania osobnego podatku od ról miejskich i warsztatów rzemieślniczych, kasując dotychczasowe wyroki starosty.

Biskup kujawski Stanisław Karnkowski odpowiada na skargę władz Lwowa dotyczącą ucisku ze strony miejscowej szlachty, ubolewając nad trudnymi czasami wspólnymi dla mieszczan i duchowieństwa. Tłumacząc się chorobą, odsyła adresatów do ustnej relacji posłańca oraz zapewnia o gotowości obrony praw i wolności miasta, gdy nadarzy się sposobność.

Król Stefan Batory dokonuje transumptu i potwierdzenia szesnastu dekretów z 1578 roku wydanych w sporach między radą i pospólstwem Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem z Fulsztyna. Dokument rozstrzyga m.in. kwestie wyboru rajców, jurysdykcji miejskiej i zamkowej, kluczy do bram, kwaterunku, powinności podatkowych oraz korzystania z młynów.

S. Kwilecki donosi wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu, że wysłany przez pokojowego list do niego nie dotarł, deklarując przy tym pełną gotowość do dalszych posług. Zapowiada również wyjaśnienie biegu poruszonej sprawy oraz przesyła ukłony dla małżonki adresata.

Dokument transsumuje i zatwierdza wyrok sejmowy króla Stefana Batorego rozstrzygający spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem. Król ogranicza liczbę rzemieślników pod jurysdykcją starościńską, zakazuje prowadzenia szynków i nowego targu na przedmieściu podzamcza oraz potwierdza dawne przywileje mieszczan dotyczące handlu solą i rybami, wolności od ceł i opłat targowych, a także wypasu bydła i korzystania z lasów królewskich.

Król Stefan Batory zatwierdza statut cechu stolarzy we Lwowie, nadany w 1562 roku przez radę miejską i obejmujący dwadzieścia trzy artykuły regulujące organizację rzemiosła, naukę zawodu oraz prawa mistrzów i czeladników. Jednocześnie monarcha zrównuje lwowski cech stolarzy w prawach z cechem krakowskim oraz zakazuje partaczom i rzemieślnikom niezrzeszonym uprawiania rzemiosła i sprzedaży wyrobów w mieście i jego obrębie.

Król Zygmunt III Waza potwierdza i ratyfikuje na sejmie koronacyjnym wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane wspólnocie Ormian miasta Lwowa przez swoich poprzedników.

Rajcy lwowscy wymieniają uwagi na temat pilnej potrzeby zwołania ogólnej narady miejskiej w obliczu nagłego zagrożenia i obecności wojska. Dyskutują o konieczności odroczenia rozmów lub obradowania mimo trwającego święta.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dokument starosty lwowskiego Mikołaja Herburta z Fulsztyna z 1586 roku, nadający szlachcicowi Zygmuntowi Poradowskiemu bagnisty grunt na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Nadanie obejmuje prawo własności i dziedziczenia z sześcioletnią wolnizną, po której upływie posiadacz zobowiązany jest do uiszczania rocznego czynszu w wysokości 30 groszy.

Król Zygmunt III Waza potwierdza zapis z ksiąg ziemskich lwowskich, na mocy którego Anna z Molfków Rosnowska darowała Mikołajowi, dawnemu słudze Kazimierza Hynka, i jego żonie Annie dom na lwowskim Podzamczu oraz łąki. Monarcha nadaje tej wieczystej darowiźnie wieczystą moc prawną.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dziesięć artykułów statutu lwowskiego cechu chirurgów, określających m.in. zasady uzyskiwania mistrzostwa, wykonywania zawodu, prawa wdów oraz obowiązki obronne i medyczne wobec miasta. Ponadto nakazuje władzom Lwowa dopuszczanie chirurgów do posiedzeń i narad miejskich pod rygorem wysokiej kary pieniężnej.

Król Zygmunt III Waza potwierdza i nakazuje wpisać na trwały pergamin siedem ugód zawartych pomiędzy mieszczanami i rajcami lwowskimi a okoliczną szlachtą, dotyczących poboru ceł, myt i opłat za wypas bydła (spasnego). Na mocy tych porozumień szlachta zobowiązała się do respektowania królewskich immunitetów handlowych Lwowa i niepobierania nienależnych opłat.

Proboszcz rudzki Stanisław Kłoziński odpiera przed wojewodą ruskim zarzuty dotyczące rzekomego zastraszania i wymuszania zeznań na Żydzie Szrajerze. Prosi adresata o pomoc w wyegzekwowaniu korzystnego dekretu sądu grodzkiego przemyskiego.

Biskup kamieniecki Franciszek Antoni Kobielski deklaruje wsparcie dla magistratu Lwowa w obronie miejskich praw i przywilejów, zapowiadając podjęcie interwencji po lipcowej kapitule. Doradza władzom miasta uzyskanie korzystnych dekretów w sprawach jurydyk szlacheckich oraz czerpanie z rozwiązań wywalczonych przez wielkie miasta pruskie.

Komisarze królewscy Zygmunta III Wazy dokonali odnowienia i usypania kopców granicznych rozdzielających wsie kapituły lwowskiej Basiówkę i Hodowicę od królewskich wsi Sknilów i Sokolniki. Dokument ustala przebieg granic według dawnych przywilejów oraz zapewnia poddanym obu stron prawo do wolnego wypasu bydła.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza dożywotnie nadanie gruntu na Górze Lwa pod Lwowem poczynione przez starostę lwowskiego Mikołaja Herburta na rzecz neofity Stanisława Tatara. Użytkownik zostaje zobowiązany do corocznego uiszczania czynszu w wysokości dziesięciu groszy polskich na zamek lwowski w dzień św. Marcina.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dokument starosty lwowskiego Mikołaja Herborta z Fulsztyna wydany dla Jakuba Czarnowskiego i jego żony Doroty Todkowieckiej, zezwalający na usypanie grobli, założenie stawu rybnego oraz wzniesienie młyna na rzece Rokitnej wraz z nadaniem przyległych ról i łąk. Przywilej precyzuje wysokość opłacanego do zamku lwowskiego czynszu, podział zysków ze spuszczenia stawu oraz pomoc okolicznych poddanych przy naprawach.

Król Zygmunt III Waza, zatwierdzając ugodę kapituły lwowskiej z władzami miasta, przenosi na burmistrza i radnych Lwowa królewskie prawo patronatu i prezentacji uczonego duchownego na kanonię metropolitalną lwowską. Nakazuje jednocześnie arcybiskupowi Janowi Dymitrowi Solikowskiemu inwestowanie kandydatów przedstawianych przez magistrat.

Król Zygmunt III Waza potwierdza wyrok arcybiskupa Jana Dymitra Solikowskiego oraz ugodę zawartą między kapitułą metropolitalną lwowską a magistratem miasta Lwowa w sporze o patronat nad prepozyturą szpitala św. Ducha. Na mocy zatwierdzonego układu rajcy lwowscy zachowują prawo prezenty na prepozyturę, wybierając kandydata z grona kanoników, a kapituła zobowiązuje się poprzeć nadanie magistratowi prawa prezenty na drugą kanonię dla wykształconego duchownego.

Król Zygmunt III Waza zatwierdza i transumuje akt komisji rewizorów królewskich z 1592 roku, ustalający przebieg granic i usypanie kopców granicznych między królewską wsią Sokolniki należącą do starostwa lwowskiego a miejskimi dobrami Lwowa zwanymi Kulparków.

Król Zygmunt III Waza przywraca i zatwierdza na prośbę Lwowa doroczny jarmark w dzień św. Małgorzaty, zachowując bez uszczerbku dotychczasowy jarmark na św. Agnieszkę. Przybywającym kupcom i handlarzom władca gwarantuje wolność handlu oraz królewską opiekę i bezpieczeństwo w podróży.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywileje cechu krajaczy sukna we Lwowie, transumując dyplom Stefana Batorego z 1578 r. (zawierający przywilej Zygmunta I z 1541 r. o wyłączności na handel suknem na łokcie) oraz akt rady miejskiej Lwowa z 1594 r. powołujący bractwo sukienników.

Stanisław Koniecpolski informuje rajców lwowskich o ustanowieniu przez króla nowego jarmarku w Jazłowcu na święto św. Wasyla. Zwraca się z prośbą o ogłoszenie tego faktu kupcom lwowskim oraz zapewnia o zagwarantowaniu bezpieczeństwa na traktach handlowych przez hetmanów.

Marcin Kątski prosi wojewodę wołyńskiego o roztoczenie opieki nad oficerami i doprowadzenie na komisji do złączenia obu części swojego regimentu. Swą nieobecność na Rusi tłumaczy problemami domowymi oraz chorobą żony.

Metropolita kijowski Michał Rahoza wraz z biskupami ruskimi ogłaszają przystąpienie do jedności ze Stolicą Apostolską i zawarcie unii Kościoła ruskiego z Kościołem rzymskim w Brześciu. Dokument zawiera podpisy i pieczęcie hierarchów oraz późniejsze wpisy proweniencyjne i oblacyjne.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej Stefana Batorego z 1576 roku transumujący dokument Zygmunta I Starego z 1533 roku dla cechu krawców we Lwowie. Akt reguluje ustrój bractwa krawieckiego, kwestie opłat, egzaminów mistrzowskich oraz ochronę przed rzemieślnikami pozacechowymi.

Pisarz Korendowic zdaje sprawę wojewodzie ruskiemu Janowi Jabłonowskiemu z postępowania egzekucyjnego przeciw zadłużonemu Żydowi Moszkowi na rzecz pana Zontaka. Donosi o bezczelnej próbie przekupstwa ze strony dłużnika i ostatecznie przekazuje sprawę pod bezpośredni osąd wojewody.

Dokument króla Zygmunta III Wazy ustala i zatwierdza jednolite stawki opłat pobieranych przez magistrat lwowski od przywożonych win greckich, małmazyjskich, węgierskich, morawskich i dalmatyńskich. Wzorując się na przywilejach krakowskich, monarcha przeznacza te dochody na utrzymanie urzędu miejskiego oraz określa kary za nieprzestrzeganie przepisów.

Stanisław Korytko prosi wojewodę Jana Jabłonowskiego o poparcie u królewicza w sporze o grunt baraniński. Deklaruje gotowość stawienia się na rozgraniczeniu w Sutkowicach i całkowite podporządkowanie się werdyktowi wojewody.

Król Zygmunt III Waza zezwala nawróconemu na katolicyzm Stanisławowi Tatarzynowi na odstąpienie posiadanego dożywotnio gruntu pod Górą Lwa na rzecz konwentu benedyktynek we Lwowie. Monarcha zatwierdza tę cesję i uwalnia nadaną klasztorowi ziemię od rocznego czynszu na rzecz zamku lwowskiego.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dawny przywilej króla Kazimierza Jagiellończyka gwarantujący Lwowu coroczny jarmark na dzień św. Agnieszki wraz ze swobodą handlu dla przybywających kupców. Jednocześnie władca kasuje i znosi jarmark na dzień św. Małgorzaty jako uciążliwy i bezużyteczny dla mieszczan.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dawniejsze przywileje nadane strzelcom miasta Lwowa przez swoich poprzedników, królów Zygmunta Augusta i Henryka Walezego.

Król Zygmunt III Waza objaśnia przywilej Stefana Batorego, precyzując zasady handlu suknem, szynkowania trunków oraz limit dopuszczonych ormiańskich rzemieślników we Lwowie. Dokument potwierdza prawa obu nacji do handlu, wyznaczając Ormianom ramy działalności krawieckiej, szynkarskiej i rzemieślniczej pod groźbą kary finansowej.

Król Zygmunt III Waza rozstrzyga spór między władzami miejskimi a gminą ormiańską we Lwowie, ustalając limit dziedzicznych domów ormiańskich na siedemdziesiąt trzy i wyłączając z tego rachunku budynki kościelne oraz szpital. Nakazuje ponadto Ormianom odsprzedanie w ciągu roku domów przy Rynku oraz kramu na rzecz katolików za zwrotem wyłożonych sum, zakazując im dalszych transakcji w obrębie Rynku.

Król Zygmunt III Waza potwierdza statut i artykuły cechu kuśnierzy w mieście Stary Sambor.

Król Zygmunt III Waza potwierdza ugodę zawartą między radą miejską a gminą Lwowa w sprawach zarządu finansami, dochodów miejskich, trybu wyboru i wakatów rajców oraz praw handlowych. Monarcha wprowadza przy tym zastrzeżenia dotyczące częstotliwości zebrań pospólstwa, kontroli wwożonych towarów oraz praw ustępujących rajców.

Król Zygmunt III Waza potwierdza ugodę kończącą spór między radzieckim magistratem a pospólstwem Lwowa. Dokument normuje m.in. kwestie rozliczania dochodów miejskich, elekcji rajców oraz poboru opłat.

Jan Bonawentura Krasiński pisze z Gdańska do wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego, donosząc o spotkaniu z ludźmi z jego chorągwi, problemach finansowych związanych z realizacją obiecanych wypłat z tutejszych repartycji, co może dotrzeć do hetmana wielkiego. Informuje także o pobycie syna w Rzymie i jego chęci powrotu do kraju.

Jan Krasiński składa Janowi Jabłonowskiemu powinszowania noworoczne, prosząc o dalszą opiekę oraz wsparcie w przeżywanych trudnościach. Donosi także o wspólnych zabiegach podejmowanych z wojewodziną malborską, odkładając relację o sprawach publicznych do planowanego spotkania w Warszawie.

Jan Krasiński tłumaczy przerwę w korespondencji ciężką chorobą oraz komentuje agresywne działania wojsk szwedzkich i zniszczenia czynione przez wojska saskie. Donosi również o chorobie podskarbiego wielkiego koronnego, ruchach wojsk i prosi Jabłonowskiego o protekcję nad swoimi zrujnowanymi dobrami na komisji tarnopolskiej.

Jan Krasiński tłumaczy Janowi Jabłonowskiemu powody nieregularnego pisania listów, wyjaśniając je uciążliwymi dochodzeniami i intrygami prawno-sądowymi zatrzymującymi go w Lublinie. Obiecuje nadrobić zaległości korespondencyjne ze zdwojoną pilnością, jak tylko upora się z tą sprawą.

Jan Krasiński dziękuje za powierzenie legacji i apeluje do Jana Jabłonowskiego o umiarkowane postępowanie na sejmikach. Zaleca dążenie do pokoju i poszanowanie praw bez zaogniania relacji z królem.

Jan Krasiński donosi Janowi Jabłonowskiemu o niepewnych losach rady warszawskiej po uniwersałach odwołujących króla oraz o liście króla szwedzkiego do prymasa. Mimo własnych dolegliwości zdrowotnych wojewoda płocki deklaruje wolę wyruszenia na obrady dla dobra ojczyzny i prosi o dalsze pomyślne wieści o działaniach przeciw wrogom.

Wojewoda płocki Jan Krasiński informuje Jana Jabłonowskiego o dramatycznym położeniu Rzeczypospolitej w obliczu ruchów wojsk szwedzkich, moskiewskich oraz brandenburskich. Donosi także o planach zwołania pospolitego ruszenia oraz zjeździe senatorów wyznaczonym w Warszawie przez prymasa.

Jan Krasiński informuje Jana Jabłonowskiego o swojej chorobie oraz ubolewa nad brakiem porozumienia między dworem królewskim a senatorami. Opisuje ruchy wojsk szwedzkich, ucieczkę króla z Torunia oraz zabiegi kardynała Radziejowskiego dążącego do zwołania narady pokojowej.