Katalog źródeł

Król Władysław Jagiełło zwalnia arcybiskupstwo lwowskie, jego dobra i poddanych od wszelkich podatków, danin, podwód oraz posług publicznych i monarszych. Nadaje mu również wszelkie prawa, wolności i przywileje, jakimi cieszy się archidiecezja gnieźnieńska.

Marszałek Królestwa Polskiego Jan z Oleśnicy rozstrzyga spór o dochody celne we wsi Werbiż, zatwierdzając uprawnienia lwowskiego celnika Wolczka i przywracając go w ich posiadanie. Nakazuje zarazem Teodorykowi Buczackiemu, jego krewnym oraz miejscowym kmieciom zaniechanie dalszych przeszkód w pobieraniu myta.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza dobrowolną zamianę dóbr ziemskich zawartą między arcybiskupem lwowskim Janem a szlachetnym Jakuszem z Potoczan. W wyniku umowy arcybiskup oddał wieś stołową Jawcze w zamian za wieś Potoczany leżącą w powiecie podolskim.

Król Władysław Jagiełło nadaje metropolitalnemu kościołowi katedralnemu we Lwowie oraz tamtejszej kapitule czterdzieści łanów ziemi i lasów położonych między Skniłowem, Obroszynem i Hodowicą. Dokument przyznaje obdarowanym pełne prawa do wykarczowania gruntów, osadzenia ludności oraz wieczystego czerpania pożytków z nadanego obszaru.

Król Władysław Jagiełło nadaje dziesięciu kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Wierzbiąż, którą kanonicy wykupili od żyda Wołoszona za sumę 150 grzywien, powiększoną o darowiznę królewską w kwocie 50 grzywien. Dokument zastrzega wyłączne prawo wykupu dóbr przez króla lub jego następców za kwotę 200 grzywien.

Król Władysław Jagiełło nadaje dziesięciu kanonikom kościoła katedralnego we Lwowie cztery wozy soli rocznie z żup w Drohobyczu. Nadanie stanowi dziękczynienie za pomyślne wieści o zwycięstwie nad Tatarami, Turkami i Wołochami pod Bracławiem.

Król Władysław Jagiełło nadaje kapitułę kościoła metropolitalnego we Lwowie wieś Werbiż w powiecie lwowskim na uposażenie nowo ufundowanych przez siebie dziesięciu kanoników. Dokument szczegółowo wymienia przynależności majątku oraz zezwala kapitule na założenie stawu na rzece Dniestr.

Król Władysław Jagiełło nadaje na wieczną własność dziekanowi i kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie wieś królewską Wierbiż w ziemi ruskiej i powiecie lwowskim wraz z cłem, mostowym oraz przyległościami. W zamian zastrzega dla siebie i następców jedynie roczny czynsz w wysokości dwóch groszy na dzień św. Marcina, zobowiązując kapitułę do modlitw za pomyślność władcy, jego synów i Królestwa.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki informuje władze Lwowa o nakazie pozostania Eliasza Łąckiego na stanowisku komendanta twierdzy do czasu dalszych dyspozycji. Zapewnia przy tym magistrat, że komendant otrzymał polecenie nienakładania na mieszkańców i przyjezdnych bezprawnych ciężarów oraz niestosowania taryfy ulgowej wobec Żydów.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Andrzej i jego syn Piotr zrzekli się na rzecz Doroty, wdowy po Andrzeju Klopperze, winnicy oraz części gruntu przed Bramą Pogańską. W zamian Dorota Klopperowa obniżyła należny od nich czynsz roczny z zakupionego wcześniej półłanka ziemi do pół wiardunku polskiego.

Rada miasta Lwowa poświadcza polubowną ugodę zawartą między rajcą Mikołajem Sołtysem a Kasią Teuffelin w sporze o cztery ogrody położone przed Bramą Halicką. Ustalono warunki wypłaty rekompensaty oraz wieczyste przekazywanie rocznego czynszu na rzecz ubogich ze szpitala lwowskiego po śmierci Teuffelin.

Król zakazuje komendantowi Eliaszowi Łąckiemu nowych poborów od mieszkańców i przybyszów. Ma on przyjąć ustalone honorarium trzydziestu złotych od miasta oraz respektować sądownictwo miejskie.

Stanisław z Dawidowa, sędzia ziemski lwowski, oraz Jan z Zimnej Wody, podsędek lwowski, poświadczają, że Dorota, żona Gołąbka z Zębówki, dobrowolnie skwitowała swego ojca Jana Zubrskiego z posagu i dóbr macierzystych.

Sędzia i podsędek lwowski poświadczają, że szlachetna Jadwiga otrzymała od swojego ojca Jana Zubrzyckiego zadośćuczynienie z dóbr ojczystych oraz macierzystych i zrzekła się do nich wszelkich praw.

Król Władysław III nakazuje urzędnikom ziem ruskich publicznie ogłosić zakaz omijania Lwowa przez kupców oraz zabronić szlachcie bezprawnego pobierania nowych opłat celnych. Oporni winni być karani konfiskatą przewożonych dóbr i aresztem.

Król żąda ukarania Wacława Lanckorońskiego i jego wspólnika za samowolne porwanie dwóch piekarzy z przedmieścia Lwowa w związku z roszczeniem o dług. Ewentualne roszczenia mają być dochodzone przed właściwym sądem lwowskim.

Fryderyk Herburtowicz z Felsztyna potwierdza nabycie domu przy ulicy Żydowskiej we Lwowie od Małgorzaty, wdowy po Dominiku Myndelbeyu, zobowiązując się do uiszczania z niego wszelkich podatków i powinności na równi z mieszczanami lwowskimi. Deklaruje ponadto, że w razie chęci sprzedaży nieruchomości może ona zostać zbyta wyłącznie na rzecz mieszczanina lwowskiego.

Piotr, kustosz i administrator sede vacante archidiecezji lwowskiej, transsumuje list soboru w Bazylei i nakazuje duchowieństwu diecezji ogłaszanie zawartych w nim odpustów oraz zbieranie funduszy na unię z Grekami.

Wincenty z Szamotuł, kasztelan międzyrzecki i starosta generalny ruski, poświadcza ugodę zawartą między rodzonymi braćmi Janem Zubrskim i Pawłem Gawronką z Bierawy dotyczącą podziału obecnego i przyszłego majątku oraz spadków. Na mocy porozumienia Jan Zubrski zobowiązuje się wypłacić bratu Pawłowi trzydzieści grzywien obiegowej monety.

Rada miasta Lwowa poświadcza polubowny podział majątku po Janie Sommersteinie i jego matce Jadwidze, dokonany przez rozjemców pomiędzy Mikołajem Sołtysem starszym i jego żoną Jadwigą a Mikołajem Sołtysem młodszym i jego żoną Anną. Ugoda precyzuje podział kamienic w lwowskim Rynku, folwarku przy młynie Katschela, czynszów chłopskich, stawów, ogrodów oraz ruchomości.

Król nakazuje egzekwować wcześniejszy wyrok chroniący lwowskich Żydów. Napastnicy podają się za studentów; magistrat ma zapobiegać rozruchom, zatrzymywać sprawców, sądzić i usuwać ich z miasta.

Michał zwany Zynko Soczewicz, sołtys w Czyszkach, za zgodą dziedzica Jana Dymitrowskiego sprzedaje i nadaje kmieciowi Janowi zwanemu Harma Languether karczmę sołecką wraz z placem, ogrodem i łąką na prawie magdeburskim w zamian za roczny czynsz oraz określone opłaty i świadczenia. Karczma zostaje zwolniona z obowiązku wyprawy wojennej, którą na siebie przyjmuje sołectwo.

Król Władysław III Warneńczyk na sejmie walnym w Piotrkowie uroczyście potwierdza, odnawia i aprobuje wszystkie dotychczasowe prawa, wolności, immunitety i przywileje mieszkańców Królestwa Polskiego stanów duchownego i świeckiego. Władca zobowiązuje się do nienaruszalnego przestrzegania praw nadanych przez swoich poprzedników oraz do ich skutecznego strzeżenia.

Michał z Buczacza, starosta śniatyński i kołomyjski, uposaża ufundowany przez siebie kościół parafialny w Michałczu nadaniem wsi Repużyńce w powiecie koropieckim wraz z młynem na Dniestrze, łanem ziemi i dziesięcinami snopowymi. Dochody te przekazuje na rzecz plebana i jego następców w zamian za wieczyste modlitwy za dusze fundatora, jego żony oraz potomków.

Arcybiskup lwowski Jan Odrowąż potwierdza odbiór 337,5 grzywny polskiej z legatu testamentowego kupca Mikołaja Hechta, przekazanego przez rajców lwowskich. Sumę tę przeznacza na prace budowlane przy katedrze lwowskiej oraz na uposażenie kanoników w zamian za odprawianie dwóch cotygodniowych mszy świętych.

Król zakazuje magistratowi samowolnych działań przeciw żydowskim kupcom, których sklepy zamknięto. Spór ma rozstrzygnąć sąd królewski.

Osobne pismo poleca staroście lwowskiemu powstrzymać działania miasta krzywdzące kupców przed wyrokiem sądu królewskiego.

Król Władysław Warneńczyk nadaje Janowi z Sienna, podkomorzemu przemyskiemu i staroście sandomierskiemu, kamienicę we Lwowie przy ulicy Żydowskiej obok synagogi, niegdyś należącą do celnika Wołczka Żyda. Nadanie to następuje z pełnym prawem własności na wieczność w uznaniu wiernych zasług i trudów wojennych w sprawach Królestwa Węgier.

Król Władysław III zwalnia mieszczan i mieszkańców Lwowa od opłat celnych od wszelkich przywożonych towarów, a zwłaszcza ryb, aż do czasu swojego wjazdu do miasta. Władca nakazuje wojewodzie i staroście lwowskiemu Piotrowi Odrowążowi ze Sprowy oraz poborcom cła bezwzględne przestrzeganie nadanej wolności.

Sobór Bazylejski rozciąga na arcybiskupa lwowskiego Jana Odrowąża przywileje i łaski duchowe nadane uprzednio uczestnikom soboru w 1438 roku. Dokument pozwala mu na wybór spowiednika z uprawnieniem do udzielania rozgrzeszenia z grzechów i cenzur zastrzeżonych dla Stolicy Apostolskiej, zamiany ślubów oraz dyspensowania od nieprawidłowości kanonicznych.

Królowa Ludwika Maria poleca władzom Lwowa zapewnienie bezpiecznej i odpowiedniej kwatery pannie Krasińskiej z królewskiego fraucymeru oraz pani Palmerowej. Obie szlachcianki przybyły do miasta z Sambora, szukając schronienia.

Królowa Maria Kazimiera odnosi się z wielkim uznaniem do planowanego przez wojewodę poznańskiego Stanisława Małachowskiego wyjazdu w celu dopełnienia ślubów u Progów Apostolskich. Zapewnia adresata o swojej wdzięczności i stałej życzliwości, przesyłając również pozdrowienia dla jego małżonki.

Cesarz gratuluje zwycięstwa jazdy polskiej nad Turkami i Tatarami nad Dniestrem i zdobytego łupu. Dziękuje Bogu oraz wyraża nadzieję, że sukces zostanie dopełniony odzyskaniem Kamieńca.

Władze Starej Warszawy proszą o sprawdzenie pogłoski o zarazie w okolicy Kamieńca Podolskiego. Nie uznają jej za potwierdzoną, mimo doniesień z kilku stron. Chcą uzyskać pewną wiadomość, by na czas zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne swojego miasta.

Władze Starej Warszawy deklarują solidarność z innymi magistratami w obronie praw i sprawiedliwości. Informują, że sejmik ziemi warszawskiej zakończył się już na etapie wyboru marszałka. Zapewniają o próbie pozyskania innych ziem i województw dla postulatów adresatów.

Warszawa prowadzi przed Trybunałem Radomskim spór przeciw ziemi warszawskiej o nakładane na jej rzecz szelężne i czopowe od win zagranicznych. Prosi Lwów o urzędowe potwierdzenie, czy płaci te podatki i w jakich stawkach od beczki wina węgierskiego, okszeftu francuskiego i innych napojów.

W odpowiedzi na prośbę o wiadomość o wspólnym cechu szklarzy i blacharzy magistrat Starej Warszawy informuje o wydaniu uwierzytelnionego odpisu jego artykułów. Podaje, że statut nadał magistrat, następnie zatwierdzili go królowie polscy, a odpis porównano z oryginałem.

Władze Starej Warszawy współczują lwowianom obciążeń nakładanych przez Becala. Informują o powstrzymaniu u siebie opłaty 2 złotych od każdych 100 złotych, której żądał administrator ceł od kupców jadących na jarmark jarosławski. Opisują też samodzielną interwencję przeciw zwiększeniu hiberny, mimo braku współdziałania delegatów Lwowa i Krakowa.

Burmistrze Glinian potwierdzają odbiór listów moskiewskich doręczonych ze Lwowa przez posłańca Grzegorza Jurkiewicza i wyprawienie ich w dalszą drogę do Białego Kamienia. Jednocześnie proszą władze lwowskie o udzielenie posłańcowi pełnej wiarygodności.

Rajcy Doliny potwierdzają odebranie uniwersału królewskiego i protestacji magistratu lwowskiego dotyczących poboru uchwalonej donatywy sejmowej. Deklarują powiadomienie pospólstwa o nałożeniu na miasteczko kwoty dwustu złotych i wyznaczenie terminu jej przekazania na 15 maja.

Burmistrz i radni Drohobycza zwracają się do władz Lwowa z pokorną prośbą o przysłanie miejskiego kata do uwięzionej przestępczyni. Zapewniają przy tym o należytym ugoszczeniu, wynagrodzeniu i odesłaniu mistrza sprawiedliwości po wykonaniu wyroku.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i sędzia lwowski Jan Gołąbek rozstrzygają z mandatu królewskiego spór graniczny między kapitułą metropolitalną we Lwowie a dziećmi Wincentego Łąki z Uniatycz. Na podstawie dawniejszych dokumentów przysądzają sporne znaki graniczne i dobra wsi Wierzbiąż kapitule, nakładając na stronę przeciwną nakaz wieczystego milczenia.

Władze Zamościa przekazują doniesienia o zarazie w Niemirowie, okolicach Pikowa i w głębi Ukrainy. Opisują ogłaszany przy dźwięku trąby zakaz przyjmowania ludzi bez sprawdzenia oraz wymóg paszportu dla przyjezdnych. Proszą Lwów o podobne środki ochrony.

Starosta i podkomorzy haliccy poświadczają przebieg nieudanego rozgraniczenia między wsią arcybiskupstwa lwowskiego Bybeł a posiadłością Andrzeja Świstelnickiego Boków. Wobec rozbieżności dowodów, sprzecznych dokumentów oraz braku zgody Świstelnickiego na powierzenie sprawy arbitrażowi urzędników, granice nie zostały ostatecznie ustalone.

Magistrat Kamieńca poświadcza, że Szymon Łaminoty [?], sługa miejski Lwowa, przywiózł na podwodach pakunki związane z podkomorzym litewskim Mniszkiem, posłem Rzeczypospolitej do Porty. Potwierdza ich odbiór i uwierzytelnia dokument pieczęcią; niepewną część wykazu pozostawiono z lukami.

Po redukcji wartości monety województwo podolskie ustanowiło komisję do ustalenia cen towarów i sprzętów. Kupcy prosili o odroczenie przedstawienia rejestrów i zamknęli sklepy. Komisja nakazała sprzedaż za połowę wcześniejszej ceny. Magistraty Kamieńca proszą Lwów o informacje o podobnej taryfie; dalsze rozstrzygnięcie pozostaje otwarte.

Kraków prosi o uwolnienie swego mieszczanina Ciamera od ponownego pobrania donatywy we Lwowie i o odpieczętowanie jego towarów. Argumentuje, że kupiec już zapłacił w Krakowie, a uniwersały wykluczają pobieranie tej samej daniny ponownie w innym mieście. Przytacza także relację kupca o dotychczasowej praktyce i jego stratach handlowych.

Kraków twierdzi, że kupcy szkoccy używają królewskich reskryptów i pism ochronnych do naruszania miejskich praw handlowych, uchylania się od ciężarów i jurysdykcji. Opisuje sprawę kupca Rijdta [?] oraz zabranych mu towarów. Prosi Lwów o wspólne działania i przekazanie podobnych rozstrzygnięć sądowych.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza radzie i mieszczanom lwowskim przywilej lokacyjny króla Kazimierza Wielkiego z 1356 roku, gwarantujący miastu prawo magdeburskie, immunitet sądowy oraz nadania ziemskie.

Kraków ostrzega, że zaraza na Węgrzech przybliża się do polskiej granicy i według świeżych wiadomości wystąpiła w miastach Orawy. Niepokój budzi przemieszczanie się Węgrów, polskich robotników z winnic, rzemieślników i dezerterów. Magistrat podaje też, że w Białym Dunajcu w dwóch domach zmarło osiem osób po przybyciu kopacza, ale od pięciu tygodni nie odnotowano tam dalszych zgonów. Zaleca Lwowowi ostrożność i ostrzeżenie miast przygranicznych.