Katalog źródeł

Król Władysław Jagiełło nadaje celnikowi lwowskiemu, Żydowi Wołczce, dożywotnio pustkę Werbiż nad rzeką Szczerzec z prawem jej zasiedlenia i założenia wsi. Obdarowany zyskuje uprawnienie do wyznaczania wolnizny dla przybywających osadników, z obowiązkiem pełnienia posług należnych prawem ruskim.

Król Jan Kazimierz wzywa władze miasta Lwowa do zwrotu wydatków i wyrównania strat Janowi Torosowiczowi, który wcześniej dzierżawił cła ruskie oraz akcyzę. Monarcha zaznacza, że obowiązek zaspokojenia roszczeń poprzedniego dzierżawcy wynika z warunków umowy zawartej przez pisarza skarbu koronnego.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza przywilej starosty generalnego Rusi Spytka z Jarosławia zezwalający lwowskiemu Ormianinowi Atabemu na przeniesienie i wzniesienie nowej drewnianej łaźni w fosie miejskiej przy murach Lwowa. Dokument określa warunki budowy i funkcjonowania łaźni z osobnymi wejściami dla mężczyzn i kobiet oraz wysokość opłat uiszczanych zamkowi i radzie miejskiej.

Król obejmuje ochroną Marcina Raniszewskiego, który poddał się władzy magistratu Lwowa, i poleca wybór go na miejscowe pisarstwo oraz ławę. Zachowany tekst urywa się przed zamknięciem listu.

Król Władysław Jagiełło zwalnia mieszkańców Lwowa z ogólnego obowiązku dostarczania wozów podwodowych oraz koni. Zastrzega jedynie powinność dawania wozu [...] i nie więcej niż dwunastu koni wedle dawnego zwyczaju podczas pobytu króla lub królowej.

Jan Studnicki i Andrzej Zdelejzyk skarżą się na uwięzienie oraz sekwestr mimo niewygasłej trzyletniej dzierżawy dochodów Lwowa. Król nakazuje ich zwolnić, uwzględnić klęski i miejskie zwolnienie oraz utrzymać kontrakt do końca terminu.

Rada miasta Lwowa zleca mieszczaninowi Pawłowi Goldbergowi wykarczowanie i osadzenie kmieciami lasów miejskich zwanych odcinkami (abschnit), położonych między Zubrzą, Sokolnikami a Sknilowem. W zamian za przeprowadzenie lokacji zasadźca otrzymuje wolne łany i szósty denar z czynszów, a osadnikom przyznaje się szesnaście lat wolnizny.

Król Jan Kazimierz nakazuje władzom Lwowa dotrzymanie i przedłużenie na kolejne trzy lata kontraktu tłumackiego z Mikołajem Bajdułowiczem, wysłanym w misji zagranicznej w służbie królewskiej, oraz zaakceptowanie wskazanego przez niego zastępcy. Monarcha unieważnia przy tym wszelkie sprzeczne z tą decyzją pisma, jakie mogłyby wyjść z kancelarii królewskiej.

Król prosi kardynała Virginio Orsiniego o uzyskanie od papieża komisji sądowej w sprawie między burmistrzem Lwowa a franciszkanami. Spór wynika z zatrzymania sprawcy śmiertelnego zranienia oraz zakwestionowania jurysdykcji świeckiej pod zarzutem naruszenia immunitetu kościelnego.

Król poleca władzom Lwowa zachować wdowę i dzieci Andrzeja Dalczyńskiego, doktora i rajcy lwowskiego, przy umowie o wieś szpitalną Malechów. Nakazuje nie odbierać im wsi ani nie zawierać umowy z innym dzierżawcą.

Król Władysław II Jagiełło zwalnia mieszczan i mieszkańców Lwowa od uciążliwej powinności dostarczania koni i wozów (podwód) na rzecz urzędników królewskich. Jedynym wyjątkiem pozostaje obowiązek dostarczenia wozu kuchennego na czas pobytu pary królewskiej we Lwowie do miejsca pierwszego noclegu w drodze powrotnej.

Król Jan Kazimierz wzywa burmistrza i radców Lwowa do natychmiastowego zorganizowania podwód pod pozostawione w mieście wyposażenie artylerii i odesłania go do wojsk królewskich, gwarantując opłacenie furmanów przez generała artylerii. Monarcha przestrzega magistrat przed surowymi konsekwencjami i odpowiedzialnością przed Rzecząpospolitą w razie opieszałości grożącej opóźnieniem wyprawy.

Król Władysław Jagiełło nadaje swemu celnikowi Wołczkowi Żydowi ze Lwowa dziedziczne sołectwo we wsi Werbiż wraz z dwoma wolnymi łanami, karczmą i młynem. Dokument przenosi ponadto całą wieś z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie (średzkie), wyjmując jej ludność spod jurysdykcji sądów ziemskich.

Król ponownie nakazuje władzom Lwowa dostarczyć potrzebną liczbę furmanów do przewozu pozostałej w mieście amunicji. Kapitan artylerii ma płacić gotówką. Król grozi, że dalszą zwłokę uzna za upór miasta i zastosuje egzekucję przeciw osobom oraz majątkom władz.

Arcybiskup lwowski Jan Rzeszowski zatwierdza przywilej fundacyjny dziedzica Delijowa Jana Koli, wznoszący na nowo miejscowy kościół parafialny. Dokument szczegółowo określa nadania gruntów, sadzawek rybnych, dziesięcin oraz powinności i opłat na rzecz plebana i parafii.

Król potępia władze Lwowa za niezastosowanie się do jego rady i dopuszczenie zabójstw oraz rabunków. Żąda surowego śledztwa, zatrzymania wszystkich sprawców i wspólników oraz osadzenia ich do przyjazdu komisji. Podkreśla, że nie wolno wyrządzać krzywdy Żydom i niewierzącym ani przelewać niewinnej krwi, i przewiduje karanie winnych jako przykład dla innych.

Starosta ruski Jan Mężyk z Dąbrowy wraz z asesorami potwierdza rezygnację i wieczystą sprzedaż sołectwa we wsi Werbiż (Kierz), dokonaną przez lwowskiego celnika, żyda Wołczka, na rzecz Jana Linka ze Smorza za kwotę 48 grzywien. W dokumencie transumowano przywilej króla Władysława Jagiełły z 1407 roku, który nadał Wołczkowi rzeczone sołectwo i przeniósł wieś na prawo średzkie.

Król Jan Kazimierz informuje władze Lwowa o powierzeniu wojskiemu lwowskiemu Olewińskiemu dowództwa nad miastem oraz zamkiem w celu zapewnienia bezpieczeństwa publicznego. Nakazuje magistratowi ścisłą współpracę z nowym komendantem i bezwzględne podporządkowanie się jego zarządzeniom.

Po najazdach Tatarów i Kozaków król powierza obronę Lwowa Janowi Berensowi, podpułkownikowi regimentu wojewody ruskiego. Nakazuje przyjąć go z żołnierzami, odebrać przysięgę, zapewnić pomoc w obronie i wydać środki z czopowego na potrzeby garnizonu. Wydatki mają zostać rozliczone przy podatkach miasta.

Król Władysław Jagiełło eryguje dziesięć prebend kanonickich przy kościele katedralnym we Lwowie, zobowiązując ich beneficjentów do stałych modlitw za pomyślność monarchy i zmarłych królowych. Na ich utrzymanie zapisuje roczny dochód w wysokości 100 grzywien, płatny w kwartalnych ratach po połowie z żup solnych w Drohobyczu i z cła lwowskiego.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki powiadamia władze Lwowa o zawarciu układu małżeńskiego z arcyksiężną Eleonorą Austriacką i planowanym na początek marca ślubie w Warszawie. Monarcha wzywa przedstawicieli miasta do uroczystego stawienia się w stolicy, aby powitać nową królową.

Król Władysław Jagiełło uwalnia dobra kościoła metropolitalnego we Lwowie, arcybiskupa i kleru od wszelkich ciężarów, opłat, podwód i ceł. Nadaje zarazem arcybiskupstwu lwowskiemu wszelkie prawa, przywileje i swobody tożsame z przysługującymi arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu.

Król zarzuca władzom Lwowa wspieranie osób szkodzących dochodom celnym, odpędzanie strażników i przepuszczanie towarów bez odprawy. Nakazuje zapobiec nadużyciom i karać również kupców działających pod ochroną panów. Grozi postępowaniem instygatora koronnego przed sądem królewskim.

Król Władysław Jagiełło zwalnia arcybiskupstwo lwowskie, jego dobra i poddanych od wszelkich podatków, danin, podwód oraz posług publicznych i monarszych. Nadaje mu również wszelkie prawa, wolności i przywileje, jakimi cieszy się archidiecezja gnieźnieńska.

Na podstawie relacji marszałka nadwornego koronnego, administratora ceł, król zarzuca tłumaczowi lwowskiemu Mikołajowi Bajdułowiczowi szkodzenie dochodom celnym i podburzanie innych. Żąda usunięcia go z urzędu i ustanowienia następcy; w razie zwłoki sam wyznaczy właściwą osobę.

Marszałek Królestwa Polskiego Jan z Oleśnicy rozstrzyga spór o dochody celne we wsi Werbiż, zatwierdzając uprawnienia lwowskiego celnika Wolczka i przywracając go w ich posiadanie. Nakazuje zarazem Teodorykowi Buczackiemu, jego krewnym oraz miejscowym kmieciom zaniechanie dalszych przeszkód w pobieraniu myta.

Dominikanie skarżą się królowi na ciasnotę kościoła i klasztoru oraz brak należytego cmentarza, zmuszający do pochówków przy publicznej ulicy. Proszą o możliwość wykupu kamienic przy kościele. Król nakazuje wysłać komisję, aby rozstrzygnęła sporne kwestie prawne, i żąda pomocy miasta bez utrudniania zakonnego przedsięwzięcia.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza dobrowolną zamianę dóbr ziemskich zawartą między arcybiskupem lwowskim Janem a szlachetnym Jakuszem z Potoczan. W wyniku umowy arcybiskup oddał wieś stołową Jawcze w zamian za wieś Potoczany leżącą w powiecie podolskim.

Król wyraża żal z powodu niepomyślnych rokowań mających odwrócić zagrożenie od ziem ruskich. Zapowiada zgromadzenie pospolitego ruszenia i własną wyprawę. Do przybycia pomocy żąda od Lwowa odważnej i czujnej obrony, wspominając także szybkie wsparcie piechotą.

Król Władysław Jagiełło nadaje metropolitalnemu kościołowi katedralnemu we Lwowie oraz tamtejszej kapitule czterdzieści łanów ziemi i lasów położonych między Skniłowem, Obroszynem i Hodowicą. Dokument przyznaje obdarowanym pełne prawa do wykarczowania gruntów, osadzenia ludności oraz wieczystego czerpania pożytków z nadanego obszaru.

Król przypomina magistratowi subsydium uchwalone przez sejm i rozpisane na Lwów uniwersałem. Skarb nie otrzymał należnej wpłaty, więc król ponawia żądanie niezwłocznego przekazania 12 tysięcy złotych polskich, zaznaczając, że nie może odstąpić od tej sumy.

Król Władysław Jagiełło nadaje dziesięciu kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Wierzbiąż, którą kanonicy wykupili od żyda Wołoszona za sumę 150 grzywien, powiększoną o darowiznę królewską w kwocie 50 grzywien. Dokument zastrzega wyłączne prawo wykupu dóbr przez króla lub jego następców za kwotę 200 grzywien.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu pilne wyznaczenie odpowiedniego komendanta oraz załogi do obrony Lwowa przed nieprzyjacielem. Zobowiązuje go także do dopilnowania, aby miejskie dochody z podatku czopowego zostały w całości przekazane na fortyfikacje i zaopatrzenie obronne miasta.

Król Władysław Jagiełło nadaje dziesięciu kanonikom kościoła katedralnego we Lwowie cztery wozy soli rocznie z żup w Drohobyczu. Nadanie stanowi dziękczynienie za pomyślne wieści o zwycięstwie nad Tatarami, Turkami i Wołochami pod Bracławiem.

Król zapewnia o znajomości wierności Lwowa i o staraniach przeciw nieprzyjacielowi. Informuje, że polecił hetmanowi bezzwłocznie wyznaczyć miastu odpowiedni garnizon i komendanta oraz dopilnować przeznaczenia czopowego na fortyfikacje. Zapowiada własne przybycie, uzależnione od zgromadzenia pospolitego ruszenia.

Król Władysław Jagiełło nadaje kapitułę kościoła metropolitalnego we Lwowie wieś Werbiż w powiecie lwowskim na uposażenie nowo ufundowanych przez siebie dziesięciu kanoników. Dokument szczegółowo wymienia przynależności majątku oraz zezwala kapitule na założenie stawu na rzece Dniestr.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu powstrzymanie grabieży i samowoli dwóch chorągwi wyprawy powiatowej uciążliwych dla mieszkańców przedmieść Lwowa. Monarcha zaznacza, że żołnierze pobierają już żołd i powinni zaopatrywać się z dóbr okolicznych zgodnie z prawem wojennym, nie uciskając ubogiej ludności.

Król Władysław Jagiełło nadaje na wieczną własność dziekanowi i kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie wieś królewską Wierbiż w ziemi ruskiej i powiecie lwowskim wraz z cłem, mostowym oraz przyległościami. W zamian zastrzega dla siebie i następców jedynie roczny czynsz w wysokości dwóch groszy na dzień św. Marcina, zobowiązując kapitułę do modlitw za pomyślność władcy, jego synów i Królestwa.

Król Władysław Jagiełło nadaje sędziemu i celnikowi lwowskiemu Wołczkowi pustkowie Werbiż w celu wykarczowania, osadzenia ludności i lokacji nowej wsi. Nadanie ma charakter dożywotni, a po śmierci obdarowanego wieś ma powrócić do korony.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki informuje władze Lwowa o nakazie pozostania Eliasza Łąckiego na stanowisku komendanta twierdzy do czasu dalszych dyspozycji. Zapewnia przy tym magistrat, że komendant otrzymał polecenie nienakładania na mieszkańców i przyjezdnych bezprawnych ciężarów oraz niestosowania taryfy ulgowej wobec Żydów.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Andrzej i jego syn Piotr zrzekli się na rzecz Doroty, wdowy po Andrzeju Klopperze, winnicy oraz części gruntu przed Bramą Pogańską. W zamian Dorota Klopperowa obniżyła należny od nich czynsz roczny z zakupionego wcześniej półłanka ziemi do pół wiardunku polskiego.

Król wstawia się za podkuchmistrzem Przemysławem [?] Dziurskim i nakazuje niezwłocznie rozpatrzyć jego roszczenie wobec mieszczki Krauzowej [?].

Król zakazuje komendantowi Eliaszowi Łąckiemu nowych poborów od mieszkańców i przybyszów. Ma on przyjąć ustalone honorarium trzydziestu złotych od miasta oraz respektować sądownictwo miejskie.

Król nakazuje obu komisjom współdziałać w odzyskaniu sreber kościoła żółkiewskiego, zabranych z depozytu w katedrze lwowskiej podczas oblężenia tureckiego. Należy odzyskać przedmioty lub ich sprawiedliwy ekwiwalent i osądzić osoby winne bezprawnego handlu nimi.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają, że Jan ze Śniatyna poręczył za swego pasierba Michelina coroczne uiszczanie czynszu Janowi Zubrskiemu z dwóch i pół łanu we wsi Zubrza. W zamian właściciel wsi zwolnił te role od wszelkich powinności i robocizn z wyjątkiem podatków królewskich.

Jan Ubaldini reprezentował miasto na sejmie poza własną kolejnością, zastępując Bartłomieja Zimorowicza na jego prośbę. Król poleca władzom Lwowa dopomóc mu w uzyskaniu należnego wynagrodzenia od zastępowanego kolegi.

Król wstrzymuje egzekucję sumy wybranieckiej z miejskich gruntów Kleparowa. Nazwa związana z przezwiskiem chłopa nie wystarcza do uznania pól za sołeckie. Sprawę ma ostatecznie rozstrzygnąć król.

Król Władysław III nakazuje urzędnikom ziem ruskich publicznie ogłosić zakaz omijania Lwowa przez kupców oraz zabronić szlachcie bezprawnego pobierania nowych opłat celnych. Oporni winni być karani konfiskatą przewożonych dóbr i aresztem.

Król gani zaniedbania opieki nad sierotami i nakazuje wybrać opiekunów Teresy po Bartłomieju Zimorowiczu, sporządzić inwentarz, sprawdzić rachunki, spłacić udowodnione długi oraz zachować majątek i zapewnić dziewczynce utrzymanie i wychowanie.

Król żąda ukarania Wacława Lanckorońskiego i jego wspólnika za samowolne porwanie dwóch piekarzy z przedmieścia Lwowa w związku z roszczeniem o dług. Ewentualne roszczenia mają być dochodzone przed właściwym sądem lwowskim.