Katalog źródeł

Król Stefan Batory potwierdza i zatwierdza prawa, artykuły oraz przywileje cechu krawców miasta Lwowa, nadane pierwotnie przez króla Zygmunta I Starego.

Król Stefan Batory zezwala krawcom ze Stryja na założenie cechu oraz zatwierdza statut regulujący funkcjonowanie bractwa, prawa mistrzów, przyjmowanie obcych rzemieślników i wyzwalanie czeladzi na wzór prawa lwowskiego.

Król Stefan Batory zatwierdza akt komisarski ustalający taksę dochodów i realizujący wykup trzeciej miarki młyna Zimnowodzkiego na przedmieściu lwowskim przez kasztelana sieradzkiego Andrzeja Dembowskiego od spadkobierców Kazimierza Hynka za kwotę 4684 florenów. Nadaje Dembowskiemu prawo spokojnego dzierżenia młyna aż do czasu ewentualnego odkupienia go przez króla za tę samą sumę.

Król Stefan Batory potwierdza cechowi szewców miasta Lwowa dwa przywileje króla Kazimierza Jagiellończyka z 1466 i 1469 roku. Akty te ograniczały liczbę rzemieślników mogących mieszkać i szyć buty pod zamkiem do zaledwie dwóch oraz zakazywały uprawiania szewstwa w podmiejskich domach i dworach szlacheckich.

Wacław Kostka Zubczewski donosi hetmanowi Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o planowanym pojednaniu rokoszan z królem oraz o ruchach wojsk i porażce Ogińskiego na Litwie. Informuje także o biegu spraw w lubelskim Trybunale Koronnym i świątecznej przerwie w obradach deputatów.

Król Stefan Batory rozstrzyga wieloaspektowy spór pomiędzy pospólstwem a magistratem Lwowa, regulując m.in. kwestie dochodów z dóbr miejskich, składania rachunków, wyboru rajców i kolegium czterdziestu mężów oraz przestrzegania prawa składu. Nakazuje obu stronom zachowanie zgody i posłuszeństwa pod rygorem kary tysiąca grzywien.

Król Stefan Batory transumuje swój edykt z 20 lutego 1577 roku, w którym kasuje wszelkie komisje powołane do zbadania skarg pospólstwa na magistrat lwowski i rezerwuje sprawę wyłącznie dla sądu królewskiego pod zakładem 15 000 dukatów. Nakazuje obu stronom stawić się z dowodami przed sądem monarszym, zakazując w międzyczasie jakichkolwiek zatargów i naruszania porządku prawnego.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza transumowane przywileje biskupa chełmskiego Wojciecha Sobiejowskiego oraz króla Stefana Batorego dotyczące przyłączenia kościoła parafialnego w Łopatynie do parafii w Busku. Akt sankcjonuje nową fundację kolegium pięciu mansjonarzy wraz z prepozytem przy kościele buskim oraz określa ich obowiązki duszpasterskie i uposażenie.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór między szlachtą województwa ruskiego a magistratem Lwowa, kasując inkorporację podmiejskich wsi Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego oraz poddając sprawy sporne dotyczące ich gruntów i powinności wojennych prawu ziemskiemu. Jednocześnie monarcha potwierdza jurysdykcję prawa miejskiego i sądu królewskiego wobec mieszczan, urzędników miejskich oraz ich majątków miejskich.

Król Stefan Batory potwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Szymonowi Hannelowi wcześniejsze przywileje królów Zygmunta I i Władysława Jagiełły na majątek Hołosko oraz nadania nad rzeką Brzuchowice. Dokument sankcjonuje prawa dziedziczne i własnościowe do wspomnianych dóbr pod Lwowem.

Król Stefan Batory zatwierdza i odnawia dawne artykuły oraz zwyczaje połączonego cechu tokarzy i grzebieniarzy miasta Lwowa. Dokument szczegółowo reguluje zasady składania majstersztyku, przyjmowania uczniów i mistrzów, funkcjonowania władz cechowych oraz kary za naruszenie porządku rzemieślniczego.

Rajcy miasta Lwowa oblatują i poświadczają przywilej króla Stefana Batorego z 1578 roku, zatwierdzający wilkierz lwowskiego cechu tokarzy. Dokument szczegółowo reguluje zasady wyzwolenia na mistrza, wykonywanie majstersztyków, obowiązki religijno-obronne oraz walkę z partaczami.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór pomiędzy gminą ormiańską a magistratem miasta Lwowa, przyznając Ormianom równe z pozostałymi mieszczanami prawa w zakresie handlu, rzemiosła i korzystania z wolności miejskich. Dokument gwarantuje jednocześnie zachowanie odrębnych praw zwyczajowych oraz własnego sądownictwa społeczności ormiańskiej.

Król Stefan Batory potwierdza akt komisarski ustalający granice między wsiami lwowskiego konwentu dominikanów Bożego Ciała (Zarudce, Kościejów, Zaszków) a dobrami królewskimi i miejskimi. W dokumencie przytoczono ustalenia komisarzy królewskich oraz transumowano królewski list powołujący komisję, powołujący się na dawne rozgraniczenia księcia Władysława Opolczyka.

Arcybiskup lwowski Jan Sienieński zatwierdza mocą władzy ordynariackiej przywilej króla Stefana Batorego z 1576 roku, włączający prepozyturę lwowskiego szpitala Świętego Ducha wraz z prawem patronatu do kapituły katedralnej lwowskiej.

Dokument stanowi królewskie potwierdzenie wilkierza cechu chirurgów i cyrulików lwowskich, uchwalonego uprzednio przez radę miejską Lwowa. Ustanawia on szczegółowe zasady egzaminów mistrzowskich, nauki rzemiosła, wykonywania zawodu, a także obowiązki cechu w zakresie obronności oraz bezpłatnego leczenia miejskich strażników.

Król Stefan Batory zatwierdza na prośbę posłów miasta Lwowa dokument króla Władysława Jagiełły z 1 października 1389 roku wcielający Lwów do Korony Królestwa Polskiego. Monarcha zobowiązuje się do nienaruszania przynależności miasta i ziemi lwowskiej do Królestwa.

Król Stefan Batory potwierdza przywilej króla Zygmunta I z 1547 roku nadany lwowskim krajaczom sukna. Akt gwarantuje im wyłączność na detaliczny handel i postrzyganie sukna we Lwowie pod karą konfiskaty nielegalnego towaru.

Król Stefan Batory rozstrzyga spór władz i pospólstwa Lwowa ze starostą Mikołajem Herburtem oraz poborcą podatkowym, ustalając, że miasto zobowiązane jest płacić jedynie podwójną stawkę poboru obejmującą także przedmieścia i łany miejskie. Władca zabrania pobierania osobnego podatku od ról miejskich i warsztatów rzemieślniczych, kasując dotychczasowe wyroki starosty.

Król Stefan Batory dokonuje transumptu i potwierdzenia szesnastu dekretów z 1578 roku wydanych w sporach między radą i pospólstwem Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem z Fulsztyna. Dokument rozstrzyga m.in. kwestie wyboru rajców, jurysdykcji miejskiej i zamkowej, kluczy do bram, kwaterunku, powinności podatkowych oraz korzystania z młynów.

Dokument transsumuje i zatwierdza wyrok sejmowy króla Stefana Batorego rozstrzygający spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a starostą lwowskim Mikołajem Herburtem. Król ogranicza liczbę rzemieślników pod jurysdykcją starościńską, zakazuje prowadzenia szynków i nowego targu na przedmieściu podzamcza oraz potwierdza dawne przywileje mieszczan dotyczące handlu solą i rybami, wolności od ceł i opłat targowych, a także wypasu bydła i korzystania z lasów królewskich.

Król Stefan Batory zatwierdza statut cechu stolarzy we Lwowie, nadany w 1562 roku przez radę miejską i obejmujący dwadzieścia trzy artykuły regulujące organizację rzemiosła, naukę zawodu oraz prawa mistrzów i czeladników. Jednocześnie monarcha zrównuje lwowski cech stolarzy w prawach z cechem krakowskim oraz zakazuje partaczom i rzemieślnikom niezrzeszonym uprawiania rzemiosła i sprzedaży wyrobów w mieście i jego obrębie.

Kardynał Aleksander Farnese wraz z władzami rzymskiego Arcybractwa Najświętszego Ciała Chrystusa przy kościele Santa Maria sopra Minerva wystawia transumpt dokumentów papieża Pawła III z nadaniami odpustowymi. Akt sporządzono na prośbę arcybiskupa Jana Dymitra Solikowskiego dla Bractwa Najświętszego Sakramentu przy katedrze we Lwowie w celu rozszerzenia na nie rzymskich przywilejów duchowych.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dokument starosty lwowskiego Mikołaja Herburta z Fulsztyna z 1586 roku, nadający szlachcicowi Zygmuntowi Poradowskiemu bagnisty grunt na Przedmieściu Krakowskim we Lwowie. Nadanie obejmuje prawo własności i dziedziczenia z sześcioletnią wolnizną, po której upływie posiadacz zobowiązany jest do uiszczania rocznego czynszu w wysokości 30 groszy.

Król Zygmunt III Waza potwierdza dziesięć artykułów statutu lwowskiego cechu chirurgów, określających m.in. zasady uzyskiwania mistrzostwa, wykonywania zawodu, prawa wdów oraz obowiązki obronne i medyczne wobec miasta. Ponadto nakazuje władzom Lwowa dopuszczanie chirurgów do posiedzeń i narad miejskich pod rygorem wysokiej kary pieniężnej.

Biskup kamieniecki Franciszek Antoni Kobielski deklaruje wsparcie dla magistratu Lwowa w obronie miejskich praw i przywilejów, zapowiadając podjęcie interwencji po lipcowej kapitule. Doradza władzom miasta uzyskanie korzystnych dekretów w sprawach jurydyk szlacheckich oraz czerpanie z rozwiązań wywalczonych przez wielkie miasta pruskie.

Król Zygmunt III Waza potwierdza wyrok arcybiskupa Jana Dymitra Solikowskiego oraz ugodę zawartą między kapitułą metropolitalną lwowską a magistratem miasta Lwowa w sporze o patronat nad prepozyturą szpitala św. Ducha. Na mocy zatwierdzonego układu rajcy lwowscy zachowują prawo prezenty na prepozyturę, wybierając kandydata z grona kanoników, a kapituła zobowiązuje się poprzeć nadanie magistratowi prawa prezenty na drugą kanonię dla wykształconego duchownego.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywileje cechu krajaczy sukna we Lwowie, transumując dyplom Stefana Batorego z 1578 r. (zawierający przywilej Zygmunta I z 1541 r. o wyłączności na handel suknem na łokcie) oraz akt rady miejskiej Lwowa z 1594 r. powołujący bractwo sukienników.

Król Zygmunt III Waza potwierdza przywilej Stefana Batorego z 1576 roku transumujący dokument Zygmunta I Starego z 1533 roku dla cechu krawców we Lwowie. Akt reguluje ustrój bractwa krawieckiego, kwestie opłat, egzaminów mistrzowskich oraz ochronę przed rzemieślnikami pozacechowymi.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński informuje władze Lwowa o odroczeniu kupcowi Derzachariaszewiczowi terminu spłaty długu wobec posła tatarskiego Sołtanasa do jarmarku jarosławskiego. Nakazuje magistratowi, by w przypadku braku zapłaty natychmiast osądził dłużnika wedle prawa gości dla zachowania dobrej reputacji u cudzoziemców.

Kanclerz wielki koronny Stefan Koryciński zawiadamia magistrat Lwowa o skierowaniu do miasta piechoty pod komendą starosty lwowskiego i zwolnieniu mieszczan z ciężaru jej utrzymania. Porusza również kwestię asekuracji sumy siedmiu tysięcy złotych z dochodów miejskich.

Adres listu kanclerza wielkiego koronnego Stefana Korycińskiego skierowany do burmistrza, rajców i całego magistratu miasta Lwowa.

Król Zygmunt III Waza objaśnia przywilej Stefana Batorego, precyzując zasady handlu suknem, szynkowania trunków oraz limit dopuszczonych ormiańskich rzemieślników we Lwowie. Dokument potwierdza prawa obu nacji do handlu, wyznaczając Ormianom ramy działalności krawieckiej, szynkarskiej i rzemieślniczej pod groźbą kary finansowej.

Król Zygmunt III Waza potwierdza ugodę zawartą między radą miejską a gminą Lwowa w sprawach zarządu finansami, dochodów miejskich, trybu wyboru i wakatów rajców oraz praw handlowych. Monarcha wprowadza przy tym zastrzeżenia dotyczące częstotliwości zebrań pospólstwa, kontroli wwożonych towarów oraz praw ustępujących rajców.

Jan Krasiński dziękuje za powierzenie legacji i apeluje do Jana Jabłonowskiego o umiarkowane postępowanie na sejmikach. Zaleca dążenie do pokoju i poszanowanie praw bez zaogniania relacji z królem.

Jan Krasiński donosi Janowi Jabłonowskiemu o niepewnych losach rady warszawskiej po uniwersałach odwołujących króla oraz o liście króla szwedzkiego do prymasa. Mimo własnych dolegliwości zdrowotnych wojewoda płocki deklaruje wolę wyruszenia na obrady dla dobra ojczyzny i prosi o dalsze pomyślne wieści o działaniach przeciw wrogom.

Wojewoda płocki Jan Krasiński informuje Jana Jabłonowskiego o dramatycznym położeniu Rzeczypospolitej w obliczu ruchów wojsk szwedzkich, moskiewskich oraz brandenburskich. Donosi także o planach zwołania pospolitego ruszenia oraz zjeździe senatorów wyznaczonym w Warszawie przez prymasa.

Jan Krasiński informuje Jana Jabłonowskiego o swojej chorobie oraz ubolewa nad brakiem porozumienia między dworem królewskim a senatorami. Opisuje ruchy wojsk szwedzkich, ucieczkę króla z Torunia oraz zabiegi kardynała Radziejowskiego dążącego do zwołania narady pokojowej.

Jan Krasiński donosi Janowi Jabłonowskiemu o dramatycznej sytuacji w Rzeczypospolitej, spustoszeniach na Rusi i Litwie oraz niepokojącej obecności Szwedów i Sapiehów w Warszawie. Mimo nękających go problemów ze zdrowiem zapewnia wojewodę ruskiego o swej pamięci i oddaniu.

Jan Krasiński zdaje relację z zakończonego sejmiku relacyjnego, uchwalenia podatków oraz apelu do kardynała w obronie wolności i o nakłonienie króla do szybkiego powrotu. Informuje także o swoich przygotowaniach do podróży do Rzymu, prosząc wojewodę ruskiego o pamięć i opiekę pod swoją nieobecność.

Jan Krasiński donosi Janowi Jabłonowskiemu o mało licznym sejmiku warszawskim oraz o odroczeniu obrad do 27 marca. Wspomina o poselstwach do króla, kardynała Michała Radziejowskiego i Sapiehów, a także o uciążliwych dla Mazowsza ciężarach wojskowych.

Kajetan Cristallini proponuje władzom Lwowa przesłanie do Rzymu 100 dukatów w celu wypłacenia ich wdowie po zmarłym Franciszku Stefanonim w zamian za zwrot miejskich dokumentów. Oferuje również swoje usługi prawne przed Kurią Rzymską.

Król Zygmunt III Waza potwierdza i zatwierdza pisemne zobowiązanie starosty lwowskiego Stanisława Bonifacego Mniszka złożone miastu Lwowu. Na mocy tego dokumentu starosta pod rygorem kary finansowej zobowiązał się do likwidacji targu podzamkowego oraz usunięcia rzemieślników nienależących do cechów (partaczy), zgodnie z wcześniejszymi dekretami królewskimi.

Król Zygmunt III Waza przekazuje magistratowi lwowskiemu pobór dochodów starościńskich w zamian za stałą opłatę roczną 2100 florenów oraz zezwala na pobór opłaty składkowej od kupców na budowę nowych umocnień miejskich. Dokument jednocześnie ogranicza kompetencje starosty lwowskiego na rzecz jurysdykcji miejskiej oraz reguluje kwestię kwaterunków.

Dokument potwierdza ugodę pomiędzy kapitułą metropolitalną a radą miasta Lwowa dotyczącą zakupu kamienicy Kosmy Salvago na mieszkanie prepozyta szpitala Świętego Ducha w zamian za dom sprzedany jezuitom, wraz z wyłączeniem nowej posesji spod jurysdykcji miejskiej i objęciem jej immunitetem kościelnym. Akt precyzuje warunki dysponowania tą nieruchomością oraz zasady zachowania praw patronackich i ewentualnej przyszłej zamiany budynku.

Stanisław Kuszelewicz informuje Mateusza Hajdera o toku miejskich spraw sądowych prowadzonych w Warszawie oraz o uzyskanych obietnicach królewskich. Tłumaczy się także z opóźnień w korespondencji, powołując się na żałobę po zmarłej żonie, natłok obowiązków i ostrożność w delikatnych kwestiach.

Król Zygmunt III Waza nadaje bractwu strzeleckiemu we Lwowie wieczyste prawo pobierania opłaty od pędzonego i wypasanego przez kupców bydła w celu podreperowania jego dochodów nadszarpniętych przez pożary i zarazę.

Król Władysław IV na sejmie koronacyjnym w Krakowie uroczyście potwierdza ogół praw, przywilejów i posiadłości miasta Lwowa nadanych przez swoich poprzedników, w tym przez księcia Władysława Opolczyka i króla Kazimierza Wielkiego. Władca bierze mieszczan i podległe im dobra pod królewską opiekę oraz gwarantuje nienaruszalność granic miejskich i jurysdykcji.

Król Władysław IV Waza potwierdza transumowane przywileje swoich poprzedników – Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy – dotyczące lokacji wsi Podgrodzie w starostwie rohatyńskim na prawie magdeburskim i przekształcenia jej w miasteczko.

Rada miasta Lwowa, pod przewodnictwem burmistrza Erazma Syxta, zatwierdza i odnawia zbiór czternastu artykułów porządkowych dla cechu szewców lwowskich, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i prawie krakowskim. Statut reguluje m.in. wymogi mistrzowskie, zakaz partactwa, relacje z garbarzami i kordybanikami, kwestie jatek oraz obowiązki religijno-cechowe braci cechowych.