Katalog źródeł

Król Zygmunt I Stary gwarantuje prełatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie nienaruszalne posiadanie trzeciej części młyna królewskiego na Przedmieściu Halickim przez okres 15 lat. Władca zobowiązuje się, że ani on, ani jego następcy, ani nikt inny nie dokona w tym czasie wykupu owego młyna.

Ignacy Wemmer wzywa lwowskich deputowanych miejskich na spotkanie w rezydencji syndyka w sprawie uregulowania pretensji do majątków pojezuickich. Przestrzega przed spóźnieniami, informując o zniecierpliwieniu przedstawiciela cesarsko-królewskiego Urzędu Fiskalnego, który zagroził zerwaniem rozmów.

Ignacy Wemmer zawiadamia Bonawenturę Bogdanowicza o wyznaczonej przez prezesa sesji w sprawie miejskich przywilejów. Zwraca się z prośbą o wydanie zwyczajowego polecenia zaproszenia na to posiedzenie panów deputowanych.

Król Zygmunt I kasuje swój wcześniejszy przywilej handlowy wydany Żydom z przedmieść Lwowa i potwierdza wyłączne prawo mieszczan lwowskich do handlu w mieście, zabraniając go mieszkańcom przedmieść. Dla umożliwienia likwidacji towarów i spłaty długów monarcha wyznacza Żydom przedmiejskim dwuletni okres przejściowy z ograniczonym prawem handlu.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza uchwałę władz miejskich Lwowa podjętą po niedawnym pożarze, zakazującą wznoszenia w mieście domów z podcieniami i nakazuje wszystkim właścicielom posesji stosowanie się do nowych zasad budowlanych.

Podskarbi wielki koronny Teodor Wessel dziękuje władzom Lwowa za życzenia noworoczne i odwzajemnia pomyślności. W kwestii redukcji monetarnej odsyła do wcześniejszych uniwersałów oraz załącza dekret Trybunału Piotrkowskiego.

Przed sądem ziemskim lwowskim Jadwiga z Oleska, żona wojewody podolskiego Marcina Kamienieckiego, zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi Wilczkowi roczny czynsz wyderkafowy w wysokości 10 grzywien od sumy 400 florenów. Dochód ten, zabezpieczony na cle i stawach w Załoźcach oraz Olesku, został przeznaczony na utrzymanie lampy przed ołtarzem św. Jerzego w katedrze lwowskiej.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek potwierdza i transumuje dokument sądu ziemskiego lwowskiego dotyczący sprzedaży przez wojewodę podolskiego Marcina Kamienieckiego i jego żonę Jadwigę rocznego czynszu z ceł i rybołówstwa w Załoźcach i Olesku. Arcybiskup przeznacza i funduje ten dochód na utrzymanie wiecznej lampy przed Najświętszym Sakramentem w katedrze lwowskiej, msze św. oraz uposażenie służby kościelnej.

Sędzia i podsędek ziemi krakowskiej poświadczają dekret króla Zygmunta I rozstrzygający spór celników z kupcami o drogi pędzenia bydła i przewozu towarów z Rusi, Podola, Wołynia i Mołdawii. Zgodnie z wyrokiem woły i towary z Rusi, Podola i Mołdawii należy kierować przez Lwów, Gródek i Przemyśl do Sandomierza, natomiast z Wołynia przez Lublin i Radom, pod groźbą konfiskaty.

Wielopolska prosi o ulgę w hibernie starostwa nowotarskiego, obciążonego już trzema chorągwiami i czwartą zapowiedzianą. W dopisku przekazuje doniesienia o zatrzymywaniu Polaków we Francji.

Marianna Wielopolska dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za pamięć i wyraża ulgę z powodu poprawy stanu zdrowia siostrzenicy po wypadku. Prosi także o dowiedzenie się w klasztorze jego ciotki o pannę biegłą w hafcie gobelinowym.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa przenosi doroczny jarmark ze święta Świętej Trójcy na święto św. Małgorzaty, zwalniając przybywających kupców od opłat celnych. Jednocześnie potwierdza odbywanie jarmarku na święto św. Agnieszki z zachowaniem dotychczasowego obowiązku uiszczania cła.

Oficjał generalny lwowski Stanisław Męda, z prezentacji rady miejskiej Lwowa, nadaje Stanisławowi Wilczkowi ołtarz w kaplicy Strumiłłowej w katedrze lwowskiej, wakujący po śmierci Jana Drohobycza. Wystawca nakazuje wikariuszom wieczystym wprowadzenie nowego altarysty w posiadanie beneficjum i przynależnych mu dochodów.

Król Zygmunt I zatwierdza dekret burmistrza i rajców lwowskich z 1528 roku, przysądzający sporne łąki powstałe na osuszonych stawach w Zamarstynowie Marcinowi Schöngregerowi, opiekunowi wdowy i dzieci zmarłego Bernarda Tyczki. Mieszkańcom wsi Zamarstynów nakazano wieczne milczenie w tej sprawie.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę kapituły katedralnej lwowskiej dokument komisarzy królewskich z 1463 roku rozgraniczający wieś kapitulną Wierzbiąż oraz królewskie wsie Rożana i Rzeczyczów. Potwierdzenie przyznaje kapitule sporne grunty, lasy, zarośla i dochody wedle usypanych kopców granicznych.

Król Zygmunt I potwierdza kapitułom katedry lwowskiej dokument komisarzy króla Kazimierza Jagiellończyka z 1474 roku. Akt ten ustalał szczegółowy przebieg granic i usypanie kopców granicznych między kapitulną wsią Wierbiż a królewskimi wsiami Drohowyże i Uście.

Król Zygmunt I Stary łączy dawniejsze zapisy dłużne na królewskiej wsi Honiatycze w jedną sumę 220 grzywien i oprawia ją kapitule metropolitalnej we Lwowie. Kapituła ma trzymać i użytkować wieś w zastawie aż do momentu całkowitej spłaty długu przez monarchę lub jego następców.

Król Zygmunt I przenosi należącą do kapituły metropolitalnej we Lwowie wieś Żydatycze z prawa ziemskiego na prawo kościelne. Równocześnie uwalnia tę posiadłość od obowiązku wypraw wojennych, poborów podatkowych oraz wszelkich innych ciężarów prawa świeckiego.

Król Zygmunt I zatwierdza zakup placu we Lwowie dokonany przez lwowską kapitułę metropolitalną od księdza Antoniego Kłopota. Monarcha nadaje nabytej nieruchomości immunitet kościelny i zwalnia ją z wszelkich podatków oraz ciężarów świeckich.

Król Zygmunt I potwierdza przywilej króla Kazimierza IV Jagiellończyka z 1456 roku zabezpieczający kwartalne wypłaty dla arcybiskupa i kapituły lwowskiej z ceł lwowskich i gródeckich oraz z żup drohobyckich. Nakazuje poborcom ceł i żupnikom terminowe uiszczanie tych sum pod rygorem kar i przymusu ze strony starosty lwowskiego.

Król Zygmunt I zezwala podsędkowi lwowskiemu Janowi Dzieduszyckiemu i jego sukcesorom na pobieranie określonych opłat mostowych na siedemnastu przeprawach w dobrach Dzieduszyce i Młynice. W zamian za przywilej poboru myta właściciele zostają zobowiązani do stałego utrzymywania i naprawy dróg oraz mostów.

Król Zygmunt I Stary kasuje dawny zapis króla Władysława na sto grzywien i nadaje Dobrogostowi Pełce czterdzieści grzywien, które ma mu wypłacić tenutariusz królewskiej wsi Kozłów, Maciej wojski żydaczowski. Wypłacona suma czterdziestu grzywien zostaje równocześnie dopisana do sum zastawnych zabezpieczonych Maciejowi na tejże wsi.

M. Wyżycki gratuluje hetmanowi i wojewodzie ruskiemu Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu pomyślnego zawarcia małżeństwa przez chorążego koronnego, ucinającego tutejsze spekulacje i zakłady co do terminu ślubu. Donosi również o powrocie króla z polowania w Prusach i zapowiada przesłanie obszerniejszych wieści przez pułkownika Glanczofa.

Michał Wyżycki informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o swoim wyjeździe do Warszawy oraz o rezygnacji z podróży do Żółkwi z powodu panującej drożyzny i tłoku. Donosi również o sytuacji politycznej wokół elekcji, życząc powodzenia królewiczom Sobieskim i wspominając o nowej kandydaturze szwedzkiej.

Michał Wyżycki przesyła wojewodzie ruskiemu Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu uroczyste powinszowania noworoczne. Donosi również o oczekiwaniu dworu i królowej na przyjazd Jana III Sobieskiego oraz o wyjazdach dygnitarzy na powitanie monarchy.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek mianuje bakałarza sztuk Macieja ze Śremu proboszczem kościoła parafialnego w Jaworowie, wakującego po śmierci plebana Tomasza. Nakazuje rektorowi z Bruchnala oraz innym duchownym uroczyste wprowadzenie nowego duszpasterza w faktyczne posiadanie beneficjum i oddanie mu wszystkich przynależnych dochodów.

Arcybiskup prosi magistrat o sprawiedliwe rozpatrzenie skargi Stanisława Rozesłanka na wykonawców testamentu jego brata i o ochronę przed dalszymi roszczeniami.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom i mieszczanom Lwowa prawo pobierania nowego cła mostowego w wysokości dwóch denarów od każdego wołu pędzonego na sprzedaż, wyłączając z tej opłaty mieszczan lwowskich. Uzyskane dochody mają służyć stałemu utrzymaniu i naprawie mostów wokół miasta w celu zapewnienia bezpiecznego przejazdu kupców i podróżnych.

Winnicki przedstawia spór z metropolitą Załęskim o archimandrie w Walawie, Dermaniu i Dubnie. Prosi wojewodę o wstawiennictwo u nuncjusza po wniesieniu apelacji; praw do beneficjów nie rozstrzyga sam list.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza na prośbę mieszczan lwowskich wyrok króla Aleksandra Jagiellończyka z 1506 roku. Potwierdza on zwolnienie lwowian z opłat cła lubelskiego i zakazuje celnikom lubelskim jego pobierania.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy dzierżawcą ceł Andrzejem z Tęczyna a mieszczanami lwowskimi, zezwalając kupcom lwowskim na podróże przez Kraków i Sandomierz do Lublina i dalej z pominięciem komór w Bełzie, Chełmie i Hrubieszowie, nakazując jednak powrót tą drogą przy rezygnacji z dalszej trasy. Jednocześnie zawiesza zwolnienie celne Lwowa w tych trzech komorach wyłącznie na czas trwania zastawu dóbr Tęczyńskim, zatwierdzając ogólny przywilej celny króla Aleksandra.

Król Zygmunt I Stary zezwala na wcielenie opuszczonego kościoła parafialnego w Semenówce wraz ze wszystkimi dochodami i przynależnościami do kościoła w Szczerzcu w celu poprawy uposażenia tamtejszego plebana. Monarcha zastrzega jednocześnie zachowanie opieki duszpasterskiej i należnych posług religijnych w Semenówce zgodnie z zarządzeniem miejscowego ordynariusza.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza oprawę posagu i wiana w wysokości 200 florenów, dokonaną przez zmarłego Hioba Sokolnickiego na rzecz jego żony Anny z Czernina na połowie dóbr własnych oraz królewskich. Dokument gwarantuje wdowie i jej potomstwu spokojne posiadanie wspomnianych dóbr królewskich aż do całkowitej spłaty zabezpieczonych sum.

Król Zygmunt I Stary ustanawia na nowo cech krawców we Lwowie, zakazując uprawiania tego rzemiosła w mieście i na przedmieściach rzemieślnikom spoza bractwa. Spod obowiązku cechowego wyjęto jedynie dwóch krawców zamkowych wyznaczanych przez starostę lwowskiego.

Wiśniowiecki zarzuca magistratowi sprzeciw wobec uzgodnień z metropolitą i bazylianami. Prosi o załatwienie sporu, przypominając o przyjaźni i własnym udziale w porozumieniu.

Król Zygmunt I orzeka, że dobrowolne uiszczanie cła kołomyjskiego przez mieszczan lwowskich na rzecz wojewody Ottona z Chodcza ma charakter tymczasowy i nie narusza ich wcześniejszego zwolnienia z tej opłaty. Po śmierci Ottona lub ustąpieniu przez niego z dzierżawy Kołomyi żaden kolejny tenutariusz nie ma prawa domagać się od lwowian wspomnianego cła.

Wojewoda ruski Konstanty Wiśniowiecki powiadamia władze miejskie Lwowa o objęciu Żydów swoim patronatem zgodnie ze zwyczajem poprzedników. Zwraca się do burmistrza i rajców z żądaniem, by nie pociągali ludności żydowskiej przed sądy miejskie w sprawach podlegających wyłącznej jurysdykcji wojewody.

Król Zygmunt I Stary zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na ustanowienie prawowitego prokuratora do reprezentowania jej oraz jej poddanych przed wszystkimi sądami świeckimi Królestwa Polskiego. Monarcha zapewnia o wieczystej ważności wszelkich czynności prawnych podjętych przez tego pełnomocnika.

Michał Serwacy Wiśniowiecki usprawiedliwia niemożność osobistego powitania wuja, wojewody ruskiego Stanisława Jana Jabłonowskiego, złym stanem dróg sannyych. Przesyła listowne wyrazy szacunku, prosząc o niezmienną pamięć i dalszą protekcję.

Komisarze królewscy rozstrzygają spór majątkowy między wdową i córkami zmarłego rajcy Jana Kosnara a podkomorzym lwowskim Mikołajem Odnowskim. Sprawa dotyczy spłaty 350 florenów długu zastawnego i zwrotu kamienicy położonej w lwowskim rynku.

Kanonik Stanisław ze Lwowa, działając z upoważnienia hrabiego pałacu laterańskiego Pawła de Blanca, mianuje kleryka Jana syna Jerzego ze Lwowa notariuszem publicznym i sędzią zwyczajnym. Po odebraniu przysięgi wierności dokument nadaje nominatowi pełne uprawnienia do sporządzania autentycznych aktów prawnych.

Zofia, wdowa po Stanisławie Hynku podkomorzym łęczyckim, darowuje swojemu bratu wujecznemu Mikołajowi Gołąbkowi, podsędkowi lwowskiemu, cały swój dziedziczny dział we wsi Zimna Woda, z wyłączeniem części należnej jej synom. Dokument poświadcza nadanie intromisji oraz zobowiązanie darczyni do prawnej obrony obdarowanego przed wszelkimi roszczeniami.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zezwala na wzniesienie nowej ambony w nawie katedry dla polskiego kaznodziei na czas wakatu kaznodziei niemieckiego, z powodu tłumnego napływu wiernych po pożarze świątyni. Dokument zastrzega powrót do pierwotnego porządku wygłaszania kazań w chórze i kaplicy z chwilą powołania kaznodziei niemieckiego przez radę miejską.

J. Winiarski informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o przybyciu oddziału wojsk koronnych powracających z Węgier i wyznaczeniu dla nich uciążliwego kwaterunku w starostwie świeckim na mocy asygnaty wojewody inowrocławskiego. Prosi o pilne dyspozycje, jak należy postąpić z żołnierzami, aby uchronić dobra starostwa przed całkowitą ruiną.

Autor broni się przed zarzutem zaniechania: odmówił kwater saskim żołnierzom, a polecenie sporządzenia wykazów szkód otrzymał po terminie. Nadal szuka sposobu przekazania hyberny.

Król Zygmunt I zezwala rajcom lwowskim na tymczasową obsadę mansjonarii i kaznodziejstwa przy kościele św. Katarzyny na Zamku Niskim przez kapłana nieniemieckiego z powodu braku ortodoksyjnych kaznodziejów niemieckich wywołanego szerzeniem się reformacji. W następstwie tej zgody monarcha prezentuje arcybiskupowi lwowskiemu bakałarza Alberta z Pilzna celem objęcia beneficjum.

Król Zygmunt I Stary potwierdza list komisarzy królewskich z 1533 roku ustalający szczegółowe rozgraniczenie wsi Wierbiąż, należącej do kapituły lwowskiej, od dóbr królewskich Demnia, Drohowyże i Uście, dzierżawionych przez Pawła Tarłę. Dokument opisuje przebieg granicy wyznaczonej 32 kopcami i znakami na drzewach oraz przysądza kapitule prawa do wód rzek Zubrzy, Szczerzca i Dniestru.

Wojciech Włoszkiewicz informuje władze Lwowa o otrzymaniu wyroku zaocznego oraz radzi przygotować dokumenty i wysłać syndyka na listopadowe sesje sądu asesorskiego. Donosi również o przekazaniu dekretu komisarskiego w sprawie żydowskiej do podpisu kanclerza.

Wojciech Włoszkiewicz informuje władze Lwowa o doręczeniu pełnomocnictwa panu Taralskiemu oraz o planowanych działaniach prawnych przed sądem asesorskim w sprawie pana Kupińskiego. Zabiega o formalne wstrzymanie procesu do czasu przybycia pana Nuszczyńskiego do Warszawy.

Wojciech Włoszkiewicz informuje magistrat lwowski o podjętych działaniach przed królewskim sądem asesorskim w celu uniknięcia wyroku zaocznego oraz prosi o dalsze dyspozycje. Donosi także o unieważnieniu wydanych egzekucji przez pana kasztelana.