Katalog źródeł

Król Zygmunt III Waza informuje magistrat Lwowa o nieudanym zamachu na swoje życie dokonanym przez Michała Piekarskiego, zapewniając, że odniesione obrażenia nie zagrażają jego zdrowiu. Nakazuje ogłosić tę wiadomość mieszkańcom miasta, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się fałszywych pogłosek i ewentualnym rozruchom.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Jana z Zubrzy przenosi jego wieś Zubrzę z prawa polskiego na prawo magdeburskie. Dokument wyłącza mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje pełnię władzy sądowniczej miejscowemu sołtysowi.

Król Zygmunt III Waza zapowiada swój przyjazd do Lwowa podczas wyprawy wojennej i nakazuje władzom miejskim wyznaczenie asysty dla królewskiego kwatermistrza. Zakazuje jednocześnie mieszczanom przyjmowania na kwatery i magazynowania zapasów dygnitarzy bez wiedzy wysłannika monarchy.

Po skardze członków wspólnoty i wyjaśnieniach magistratu król nakazuje usuwać spory, przestrzegać przywilejów, dekretów i rozstrzygnięć polubownych. Dochody przyznane miastu świeżym przywilejem mają służyć dobru publicznemu, a nie prywatnym korzyściom.

Wojewoda wołoski Mircza zezwala kupcom ze Lwowa, Polski i Litwy na swobodny handel w swoich włościach po uiszczeniu należnych ceł. Zezwolenie obejmuje obrót towarami z bezwzględnym zakazem wywozu srebra.

Król Zygmunt III Waza odpowiada na suplikę mieszczan lwowskich, uznając ich skargi za dostatecznie wyjaśnione przez urząd miejski. Wzywa władze miasta oraz pospólstwo do zachowania spokoju i zgodnego przestrzegania obowiązujących przywilejów, dekretów i dawnych zwyczajów.

Król gani Lwów za niewysłanie przedstawicieli do sejmowej komisji ustalającej ceny. Argumenty przesłane na piśmie należało przedstawić przez delegatów. Osobno zapewnia o nadzorze komisarzy nad zachowaniem żołnierzy i nakazuje władzom dbać o bezpieczeństwo miasta.

Król przeznacza majątek zmarłego bezpotomnie ślusarza na dokończenie wieży ratuszowej. Wymaga wykorzystania środków dla dobra publicznego i rozliczenia przed komisarzami.

Król Zygmunt III Waza wzywa kasztelana bełskiego Stanisława Żórawińskiego do uregulowania sporu granicznego między jego dobrami a miastem Lwowem. Nakazuje mu, zgodnie z dekretem trybunalskim, przyczynić się do bezszkodowego i sprawiedliwego rozgraniczenia spornych gruntów.

Król otrzymuje częste skargi mieszczan Lwowa na starostę Stanisława Bonifacego Mniszka. Zanim przystąpi do wykonania dekretów sejmowych i zadwornych, prosi biskupa Achacego Grochowskiego o upomnienie starosty i doprowadzenie do zgody z miastem, z zachowaniem oraz pomnożeniem miejskich wolności według świeżo nadanego przywileju.

Arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Trąba jako sędzia polubowny rozstrzyga spory majątkowe i prawne pomiędzy plebanem lwowskiego kościoła parafialnego Janem Rusinem a radą i pospólstwem miasta Lwowa. Ugoda reguluje wzajemne roszczenia finansowe, udział w budowie murów miejskich oraz powinności związane z uposażeniem kościoła.

Król nakazuje magistratowi Lwowa pilnie przestrzegać uniwersałów monetarnych. Wymienia Żydów, Szkotów i innych trudniących się pieniądzem, którym nie wolno wbrew prawom obracać czerwonymi złotymi i talarami ani skupować ich na wywóz. Zakazuje przywożenia oraz zbywania wskazanej obcej monety. Urząd ma bezzwłocznie karać sprawców; za zaniedbanie lub tolerowanie naruszeń grozi odpowiedzialnością samym władzom miasta.

Król Władysław Jagiełło nadaje miastu Lwowowi oraz jego mieszczanom rozciągające się wokół łanów miejskich ziemie i lasy, zwane obszarami, wraz z wszelkimi przynależnościami i pożytkami. W zamian mieszczanie zostają zobowiązani do stałego dbania o rozbudowę, umacnianie i upiększanie miasta.

Król Zygmunt III Waza instruuje swojego posła Adama Kisiela przed sejmikiem powiatowym w Żytomierzu. Wzywa go do nakłonienia tamtejszej szlachty do zgody z innymi województwami oraz do podjęcia działań na rzecz ratowania Ojczyzny w obliczu pilnej potrzeby państwowej.

Dokument stanowi instrument notarialny sporządzony przez notariusza Alberta z Padwi na polecenie arcybiskupa lwowskiego Jana z Rzeszowa na prośbę altarysty Augustyna Kamenera. Zawiera transumpt przywileju rajców miasta Lwowa z 1399 roku fundującego i uposażającego ołtarz Dziesięciu Tysięcy Męczenników oraz świętych dziewic w katedrze lwowskiej.

Król oczekuje polubownego rozwiązania sporów między doktorem Marcinem Campianem, członkiem władz Lwowa, a urzędami i osobami prywatnymi. Strony mają wspólnie wyznaczyć uczciwych mieszczan, którzy doprowadzą do ugody bez naruszenia praw miasta. Król informuje też o osobnym liście do arcybiskupa lwowskiego.

Na prośbę Rusinów unickich i nieunickich król wyznacza generalny synod we Lwowie na 28 października 1629. Władze miasta mają zapewnić uczestnikom bezpieczeństwo, zapobiegać zamieszkom, współpracować z królewskim posłem i pomagać metropolicie kijowskiemu. Powinny wcześnie wyznaczyć kwatery oraz miejsca pobytu duchownych i pozostałych uczestników.

Król rozpatruje skargę mieszczan Lwowa na komisarzy lustracyjnych, którzy pod pozorem nowej kwarty nakładają nieznane wcześniej ciężary i obowiązki wobec zamku. Wyjaśnia, że lustracji podlegają dobra starostów i dzierżawców, a nie miejska własność oraz jej dochody. Nakazuje usunąć bezprawne obciążenia albo wyjaśnić powody ich nałożenia, przypominając wcześniejsze upomnienia.

Król reaguje na skargę mieszczan lwowskich na nowe świadczenia wpisane do lustracji. Nakazuje nie obciążać kupców i rzemieślników ponad prawo oraz usunąć takie wpisy mimo wydania już wyciągów staroście.

Król zezwala na użycie gotówki z depozytu wojewody kijowskiego do uzupełnienia brakujących pieniędzy na wojsko. Wydanie wymaga zabezpieczenia przez komisarzy i zgody podkomorzego koronnego jako tutora; klejnoty i pozostałe przedmioty mają zostać w depozycie.

Królewicz przyjmuje płatnerza Stanisława Sołtysowicza do swoich sług. Prosi o życzliwość władz miasta, swobodę dodatkowego utrzymania z szynku i obniżenie czynszu za miejską szlifiernię, której pracę przerywają spusty stawu, brak wody i naprawy wału.

Królewicz nakazuje wydać Stanisławowi Kazanowskiemu dwie powierzone miastu armaty, prosi o krótkoterminowe użyczenie 200 kul i potrzebnej ilości prochu oraz o pomoc w transporcie.

Wojciech i Stanisław z Sulimowa kwitują rajców oraz mieszczan lwowskich z wypłaty 30 grzywien odszkodowania za pobicie i odniesione rany, przyznanych wyrokiem sądu polubownego pod przewodnictwem arcybiskupa lwowskiego Jana. Wystawcy zobowiązują się do zaniechania wszelkich dalszych roszczeń wobec miasta i zachowania wieczystego pokoju.

Król Władysław IV instruuje komisarza w kwestii negocjacji granicznych z Moskwą, nakazując zachowanie stanowczości wobec żądań strony moskiewskiej, a zarazem roztropności, aby nie zaogniać sporów przed wiosną. Zwraca również uwagę na problem samowolnego zajmowania spornych uroczysk, co dawało stronie moskiewskiej powody do składania skarg i pogróżek.

Król poleca staroście udostępnić drewno z lasów starostwa na palisadę i kobylice. Żąda skutecznej pomocy magistratowi w poborze składek na fortyfikację także od mieszkańców domów szlacheckich i duchownych.

Król Władysław Jagiełło na prośbę archidiakona lubelskiego Stanisława Erpisski przenosi wieś Hodowicę, należącą do lwowskiej prebendy św. Jana, z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie magdeburskie. Dokument nadaje mieszkańcom immunitet od sądów urzędników ziemskich oraz określa zakres jurysdykcji sołtysa.

Król nakazuje zwrócić Żydom lwowskim towary przywiezione na jarmark i zabrane przez magistrat, który nie zaczekał na rozstrzygnięcie sporu. Do czasu wyroku zabrania utrudniania im handlu.

Wobec zagrożenia ze strony nieprzyjaciół król wysyła do Lwowa artylerię z wyposażeniem. Prosi o tymczasowe przechowanie prochu, kul i sprzętu w arsenale miejskim oraz o działkę pod własny arsenał według planu Pawła Grodzieckiego.

Król Władysław Jagiełło darowuje miastu Lwowu zniszczoną łaźnię królewską z placem w zamian za coroczny czynsz w wysokości 20 grzywien. Ponadto zezwala rajcom i miastu na wznoszenie kolejnych łaźni na prawie własności bez obowiązku uiszczania z nich żadnych opłat na rzecz monarchy.

Król Władysław IV nakazuje władzom Lwowa zatrzymywanie i aresztowanie wszelkich transportów saletry wywożonych wbrew obowiązującemu prawu i bez królewskiego zezwolenia. Towar ma pozostać pod strażą miejską aż do nadesłania dalszych dyspozycji monarszych.

Król Władysław Jagiełło potwierdza przywilej króla Kazimierza Wielkiego z 1360 roku dla miasta Lwowa, znosząc dotychczasową regułę równego podziału majątku po zgonie męża i wprowadzając nowe, szczegółowe zasady dziedziczenia oraz rezygnacji z dóbr między małżonkami i ich krewnymi. Dokument reguluje kwestie prawne dotyczące wiana, oprawy, podziału ruchomości i nieruchomości oraz procedury zrzeczenia się majątku przed sądem gajonym.

Król zaleca pomoc augustianom, którzy nabyli plac dawnego klasztoru zakonnic św. Katarzyny Sieneńskiej za Bramą Halicką. Wskazuje uzyskaną zgodę arcybiskupa i prosi o poparcie miejskie oraz brak przeszkód w budowie.

Nuncjusz papieski Piotr Wolfram zatwierdza wyrok polubowny biskupa przemyskiego Macieja regulujący spór o prawa parafialne i dochody między proboszczem Janem Rusinem a lwowskimi klasztorami dominikanów i franciszkanów.

Król relacjonuje skargę Żydów z przedmieścia na napady studentów i innych swawolnych osób, rabunek domów, towarów i pieniędzy. Nakazuje magistratowi zapewnić porządek i przykładnie karać sprawców.

Król Władysław IV Waza upomina magistrat lwowski w związku ze skargą tamtejszych Ormian, którzy doznają uszczerbku w swoich prawach i przywilejach nadanych przez monarchów. Nakazuje władzom miejskim nienaruszanie ormiańskich swobód oraz powstrzymanie się od czynienia im jakichkolwiek krzywd i przeszkód.

Król Władysław Jagiełło na prośbę Włodka przenosi jego wieś Werbiż w powiecie szczerzeckim z prawa polskiego i ruskiego na prawo niemieckie średzkie. Dokument uwalnia mieszkańców wsi spod jurysdykcji urzędników królewskich i nadaje sołtysowi pełnię władzy sądowniczej.

Miasto ma wysłać do Warszawy na 27 maja 1643 r. przedstawicieli znających wartość towarów zagranicznych. Wesprą oni komisję sejmową współpracującą z podskarbimi przy ustalaniu cen.

Król potępia finansowanie okupu za miasto majątkami nieobecnych mieszkańców. Nakazuje rozdzielić koszt według zamożności i zwrócić dobra Mikołajowi Boimowi; konfiskatę zastrzega dla sądu królewskiego.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza transumowany dokument ławników lwowskich w sprawie darowizny folwarku Hołosko przez Katarzynę Cymmerman na rzecz męża Januszka Tłumacza. Ponadto monarcha nadaje Januszowi i jego sukcesorom królewską pustkę nad rzeką Brzuchowicą oraz sąsiednie łąki.

Król Jan Kazimierz wyraża zdziwienie z powodu skazania starosty łomżyńskiego przez władze Lwowa na karę za sprzeniewierzenie. Informuje o wydaniu mu listu żelaznego i nakazuje magistratowi wysłanie do Lublina pełnomocników w celu rozliczenia się i wystawienia pokwitowania.

Król Władysław II Jagiełło nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Janowi Rzeszowskiemu oraz katedrze lwowskiej wsie Radszyn i Zdutyn w ziemi lwowskiej na prawie wieczystym. Dokument ustanawia wieczyste posiadanie i zarząd tymi dobrami z wszelkimi przynależnościami i pożytkami.

Dominikanie kupili dom obok klasztoru i chcą połączyć go z murem klasztornym. Król żąda od miasta zgody, argumentując, że dobrowolne przyzwolenie nie naruszy jego przywilejów.

Król Jan Kazimierz nakazuje podkomorzemu lwowskiemu Piotrowi Ożdze przymuszenie arendarza Icka do niezwłocznego wypłacenia magistratowi lwowskiemu 10 000 złotych z podatku czopowego. Monarcha zaznacza, że mimo wcześniejszego reskryptu miasto dotychczas nie otrzymało należnych mu pieniędzy.

Król Władysław Jagiełło nadaje mieszczaninowi lwowskiemu i poborcy podymnego Janszkowi Tołmaczowi oraz jego sukcesorom komorę sukienniczą we Lwowie z prawem handlu i postrzygania sukna. Kram zostaje zwolniony z opłacania corocznego czynszu do skarbu królewskiego.

Król Jan Kazimierz poleca wojewodzie Stanisławowi Lanckorońskiemu przewodniczenie komisji odbierającej od mieszczan lwowskich rachunki z funduszy czopowych przeznaczonych na fortyfikacje. Jednocześnie monarcha zwalnia mieszkańców Lwowa i podległych mu dóbr z obowiązku wyprawiania piechoty na pospolite ruszenie, nakazując zatrzymanie ludzi na miejscu w charakterze miejskiej załogi.

Król Jan Kazimierz dziękuje władzom Lwowa za wierność koronie i obiecuje rekompensatę za poniesione straty wojenne. Poleca także zorganizowanie wraz z gubernatorem zimowej odzieży dla stacjonujących żołnierzy, zapewniając o zwrocie wyłożonych funduszy ze skarbu państwa.

Biskup przemyski Jan wraz z kapitułą zwalnia i kwituje rajców oraz mieszczan lwowskich ze spłaty długu zaciągniętego u zmarłego biskupa Macieja, z uwagi na przekazanie tych funduszy bezpośrednio królowi Władysławowi Jagielle. Wystawcy zrzekają się wszelkich dalszych roszczeń finansowych i uznają dotychczasowe zobowiązania dłużne za bezsilne oraz skasowane.

Król Jan Kazimierz nakazuje władzom Lwowa zorganizowanie transportu trzystu pozostawionych w mieście kopii i dostarczenie ich do Lublina. Szczegółowych informacji w sprawie przewozu broni oraz przynależnych do niej proporców ma udzielić Krzysztof Bernatowicz.

Władze miejskie, cechmistrzowie oraz całe pospólstwo Lwowa składają hołd i przysięgę wierności królowi Władysławowi Jagielle, a po jego śmierci jego synowi Władysławowi lub córce Jadwidze. Zobowiązują się także do posłuszeństwa wobec królowej Zofii i wielkiego księcia Witolda jako wyznaczonych opiekunów małoletniego królewicza.

Król dziękuje Lwowowi za opór wobec wojsk wojewody siedmiogrodzkiego i prosi o pożyczkę 100 000 złotych. Zabezpieczeniem mają być dochody celne pobierane w arendzie; szczegóły przekaże podskarbi.