Katalog źródeł

Hospodar mołdawski Stefan Lupu zwraca się do rajców lwowski z prośbą o umożliwienie jego wysłannikowi, celnikowi czerniowieckiemu Kondrze, bezcłowego zakupu i wywozu ze Lwowa towarów na zbliżające się święta. W zamian hospodar deklaruje odwzajemnienie życzliwości w podobnych okolicznościach oraz podtrzymywanie dobrosąsiedzkich relacji.

Kanonicy kapituły katedralnej we Lwowie potwierdzają odebranie od rajców lwowskich kwoty 121 grzywien pochodzących z testamentu zmarłego Mikołaja Hechta i zwalniają ich z wszelkiego długu. Przekazane środki zostały przeznaczone na potrzeby kapituły, a w szczególności na wykupienie sołtystwa we wsi Wierzbiąż.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda lwowski, poświadcza, że szlachcic Jan Zubrski uiścił mieszczaninowi z Gródka Stefanowi sumę 50 grzywien za sołectwo we wsi Zubrza. Obie strony złożyły zgodne oświadczenia przed sądem ziemskim lwowskim.

Jan z Czyżowa, namiestnik Królestwa Polskiego, poświadcza, że Jan z Zubrzy wyznaczył Mikołaja z Gołogór na opiekuna swoich małoletnich synów oraz zarządcę całego majątku aż do osiągnięcia przez nich pełnoletności.

Wojewoda i starosta generalny ruski Piotr Odrowąż wraz z arbitrami rozstrzyga spór o dobra macierzyste w Zubrzy między Janem Zubrskim a jego córką Małgorzatą Gołąbkową i jej synami. Po zaspokojeniu roszczeń spadkowych przez Jana Zubrskiego na powodów nałożono wieczne milczenie pod zakładem tysiąca grzywien.

Sułtan Mustafa poleca władzom polskim udzielenie pomocy wysłannikowi dworskiego kupca Mahmuda w odzyskaniu należności za towary oraz zagwarantowanie mu bezpiecznego powrotu. Do dokumentu dołączono XIX-wieczne notatki archiwalne dotyczące wykonania niemieckiego przekładu fotografii tekstu w Wiedniu oraz planowanego nowego tłumaczenia.

Dokument ławników miasta Lwowa poświadcza wzajemne dyspozycje majątkowe dawnego sołtysa Mikołaja i jego żony Jadwigi na wypadek śmierci jednego z małżonków. Zapis obejmuje m.in. połowę domu we Lwowie, ruchomości, nieruchomości oraz dożywocie na stawie w Zamarstynowie.

Sobór w Bazylei zatwierdza nadanie i inkorporację parafii katedralnej we Lwowie wraz z młynem wodnym i łanem ziemi pod Wysokim Zamkiem na rzecz lwowskiej kapituły katedralnej, dokonane wcześniej przez arcybiskupa Jana Rzeszowskiego. Dokument potwierdza prawa kapituły w obliczu sporu wywołanego bezprawnym odebraniem tych dóbr przez kolejnego arcybiskupa Jana Odrowąża.

Książę kurlandzki Ferdynand Kettler zwraca się do wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego z prośbą o poparcie jego listu skierowanego do szlachty i senatorów województwa ruskiego na sejmikach przedsejmowych. Apeluje o użycie autorytetu wojewody na rzecz ratowania i oswobodzenia Kurlandii, Semigalii oraz powiatu piltyńskiego spod okupacji szwedzkiej.

Król Szwecji Karol XII informuje o uwzględnieniu prośby wstawienniczej i zwolnieniu Lwowa z wszelkich opłat oraz podatków. Nakazuje wszystkim zainteresowanym uszanowanie tej decyzji i powstrzymanie się od nakładania na miasto jakichkolwiek obciążeń.

Dokument znosi nowo wprowadzone, bezprawne cło w Kołomyi dla mieszczan lwowskich oraz innych kupców, a zarazem reguluje i potwierdza tradycyjne stawki celne pobierane w Śniatyniu. Jan z Czyżowa nakazuje staroście kołomyjskiemu i śniatyńskiemu Michałowi Myszle bezwzględne przestrzeganie tych postanowień.

Król Władysław Warneńczyk poddaje obcych i zamiejscowych kupców we Lwowie wyłącznie jurysdykcji sądu miejskiego oraz potwierdza przymus składu towarów. Ustanawia także zasady ważności testamentów sporządzanych przez mieszczan lwowskich oraz wymóg sprzedaży zapisanego majątku nieruchomego w ciągu roku.

Król Władysław Warneńczyk zezwala władzom i pospólstwu miasta Lwowa na wzniesienie nowej szkoły w obrębie murów miejskich przy szpitalu kościoła Świętego Ducha. Ponadto przyznaje rajcom wyłączne prawo obsadzania i odwoływania nauczycieli oraz sprawowania zarządu nad szkołą.

Król Władysław III Warneńczyk zatwierdza mieszczaninowi lwowskiemu Mikołajowi Szmitfeldowi własność dwóch łąk w powiecie lwowskim, w tym łąki Dubek, na podstawie przedłożonych dawniejszych dokumentów w języku łacińskim i ruskim. Dokument gwarantuje Mikołajowi i jego spadkobiercom pełne prawa dziedziczne, posiadania oraz swobodnego dysponowania tymi nieruchomościami.

Król Władysław III Warneńczyk nakazuje szlachcie, ziemianom i osobom duchownym sprzedaż nieruchomości odziedziczonych w granicach prawa miejskiego Lwowa w ciągu jednego roku pod rygorem kary 20 grzywien. Regulacja ma zapobiegać niszczeniu miejskiej substancji majątkowej oraz uszczuplaniu powinności ciążących na miejskich parcelach.

Król Władysław III Warneńczyk zezwala rajcom i pospólstwu miasta Lwowa na przedkładanie praw, immunitetów i przywilejów miejskich wyłącznie przed swoim królewskim obliczem. Zwalnia tym samym miasto z obowiązku okazywania tych dokumentów wojewodom, kasztelanom, starostom bądź innym urzędnikom Królestwa Polskiego aż do czasu swego osobistego przybycia do Lwowa.

Król Władysław Warneńczyk tymczasowo zezwala mieszczanom lwowskim na osadzenie osadników i czerpanie pożytków z szesnastu nadmiarowych łanów zwanych obszarami nad rzeką Brzuchowicą. Ostateczne rozstrzygnięcie kwestii własności tych gruntów król odkłada do czasu swego powrotu do Królestwa Polskiego i przeprowadzenia rewizji we Lwowie.

Prowincjał karmelitów Jan Wolin, pragnąc rozwiać obawy rajców oraz mieszczan lwowskich i doprowadzić do pomyślnej fundacji klasztoru przez króla Władysława, nakazuje braciom lwowskiego konwentu powstrzymanie się od wszelkiego warzenia i szynkowania piwa oraz innych trunków. Dokument wydano pod rygorem posłuszeństwa zakonnego, aby obecność zakonników nie godziła w interesy gospodarcze miasta Lwowa.

Sędzia ziemski lwowski Jan Gołąbek i podsędek Ścibor z Byszyny poświadczają, że Dorota, żona Szymka z Bóbrki, skwitowała swojego ojca Jana z Zubrzy ze wszelkich roszczeń z tytułu ojcowizny i posagu. Ugoda zakończyła wszelkie spory majątkowe i została zawarta przy udziale polubownych arbitrów.

Sędzia ziemski Jan Gołąbek i podsędek Ścibor z Wiszni poświadczają zeznanie Doroty, żony Szymka z Bóbrki, która pokwitowała swego ojca Jana z Zubrzy z odbioru należnej jej ojcowizny i macierzyzny. W zamian za otrzymane zadośćuczynienie Dorota zrzekła się w imieniu własnym i swoich następców wszelkich dalszych roszczeń majątkowych.

Sędzia ziemski lwowski Jan Gołąbek z Zimnej Wody i podsędek Ścibor z Wiszni potwierdzają, że Jan Kunat z Tuligłów zapisał swojej żonie Helenie 500 grzywien posagu i wiana na połowie wsi Tuligłowy, młynie, dworze i karczmie. Dobra te mają pozostać w rękach Heleny na wypadek jej owdowienia, z prawem wykupu po jej ewentualnym powtórnym zamążpójściu.

Władze Gdańska informują magistrat Lwowa o wprowadzeniu nakazu posiadania świadectw zdrowia dla wszystkich przybywających osób i towarów w związku z rozszerzającą się zarazą morową. Zwracają się z prośbą o ogłoszenie tych przepisów wśród lwowskich mieszczan i podjęcie wspólnych kroków zapobiegających epidemii.

Kardynał Dominik Capranica, działając jako sędzia i komisarz apostolski wyznaczony przez papieża Eugeniusza IV, ogłasza wszczęcie postępowania w sporze pomiędzy władzami i gminą miasta Lwowa oraz klasztorami dominikanów i franciszkanów a arcybiskupem lwowskim Janem Odrowążem o dobra z zapisu testamentowego zmarłego mieszczanina Piotra Czanszera.

Papież Eugeniusz IV poleca biskupowi chełmskiemu, aby po zbadaniu sprawy zezwolił władzom i mieszczanom Lwowa na wzniesienie oraz utrzymywanie szkoły dla chłopców przy kościele św. Ducha, a także mianowanie i odwoływanie jej rektora, zgodnie z wcześniejszym przywilejem króla Władysława. Dokument potwierdza uprawnienia miasta wobec miejskiej placówki edukacyjnej.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda i starosta generalny ruski, zeznaje przed sądem ziemskim lwowskim, że sprzedał młyn królewski pod Lwowem opatrznemu Hannusowi za trzysta grzywien. Sędzia i podsędek lwowski poświadczają dokonanie transakcji, odbiór zapłaty oraz zobowiązanie sprzedającego do prawnej obrony nabywcy.

Dokument notarialny zawiera orzeczenie sędziów polubownych w sporze pomiędzy arcybiskupem lwowskim Janem Odrowążem a starostą halickim Mikołajem Parawą. Ugoda reguluje kwestie spławu statków rzeką Dniestr oraz pobierania związanych z tym ceł.

Piotr Odrowąż ze Sprowy, wojewoda lwowski i starosta generalny ruski, zezwala Fedkowi Jaremu na objęcie dóbr w granicach swojego starostwa, nadanych mu wcześniej na Węgrzech przez króla Władysława. Wystawca deklaruje przy tym zrzeczenie się wszelkich własnych roszczeń i uprawnień do tych majętności.

Burmistrze Glinian potwierdzają odbiór listów moskiewskich doręczonych ze Lwowa przez posłańca Grzegorza Jurkiewicza i wyprawienie ich w dalszą drogę do Białego Kamienia. Jednocześnie proszą władze lwowskie o udzielenie posłańcowi pełnej wiarygodności.

Burmistrz i rajcy Gródka wystawiają oficjalne poświadczenie odbioru mandatu królewskiego w sprawie donatywu nałożonego na miasto, doręczonego przez posłańca rajców lwowskich. Dokument został uwierzytelniony pieczęcią oraz podpisem notariusza miejskiego.

Król Kazimierz Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich zabronić kupcom omijania Lwowa nowymi drogami oraz powstrzymać szlachtę przed samowolnym pobieraniem ceł. Winni naruszeń mają zostać aresztowani wraz z przewożonym towarem, który przypaść ma mieszczanom lwowskim.

Papież Mikołaj V, przychylając się do prośby króla Kazimierza Jagiellończyka, wydaje dyspozycje dla arcybiskupa lwowskiego oraz innych hierarchów polskich w obliczu zagrożenia ze strony Tatarów. Dokument łączy się z nadaniem odpustów i zarządzeń kościelnych w związku ze zmaganiami z najeźdźcami.

Rajcy Doliny potwierdzają odebranie uniwersału królewskiego i protestacji magistratu lwowskiego dotyczących poboru uchwalonej donatywy sejmowej. Deklarują powiadomienie pospólstwa o nałożeniu na miasteczko kwoty dwustu złotych i wyznaczenie terminu jej przekazania na 15 maja.

Burmistrz i radni Drohobycza zwracają się do władz Lwowa z pokorną prośbą o przysłanie miejskiego kata do uwięzionej przestępczyni. Zapewniają przy tym o należytym ugoszczeniu, wynagrodzeniu i odesłaniu mistrza sprawiedliwości po wykonaniu wyroku.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i sędzia lwowski Jan Gołąbek rozstrzygają z mandatu królewskiego spór graniczny między kapitułą metropolitalną we Lwowie a dziećmi Wincentego Łąki z Uniatycz. Na podstawie dawniejszych dokumentów przysądzają sporne znaki graniczne i dobra wsi Wierzbiąż kapitule, nakładając na stronę przeciwną nakaz wieczystego milczenia.

Fragmentarycznie zachowany dokument sądowy dotyczący sporu majątkowego pomiędzy córkami Hołubieja a lwowską Ormianką Duchną o wsie Laszkowice i Soroki.

Jan z Sulikowa, starosta gródecki i szczerzecki, oraz Piotr z Hrumna poświadczają dokonanie pomiaru łanów i usypanie kopców granicznych we wsi Wierbiż należącej do kapituły lwowskiej. Rozgraniczenie przeprowadzono według prawa niemieckiego na polecenie wojewody ruskiego Andrzeja Odrowąża działającego z nakazu króla Kazimierza Jagiellończyka.

Burmistrz i rajcy Kałusza poświadczają odbiór uniwersału królewskiego dotyczącego donatywy stu tysięcy złotych na potrzeby monarchy i państwa. Potwierdzają zarazem otrzymanie dołączonego pisma od władz miejskich Lwowa.

Magistrat Kamieńca Podolskiego odpowiada na pismo władz Lwowa w sprawie zbiegłych ludzi kanclerza wielkiego koronnego. Zapewnia o poinformowaniu komendanta miejscowej twierdzy oraz o gotowości do niezwłocznego ujęcia dezerterów, gdyby pojawili się w mieście.

Podstarości lwowski Stanisław Stachira z Srok poświadcza, że Chodko Piątnicki za zgodą wojewody Andrzeja Odrowąża sprzedał kapitule katedralnej we Lwowie dziedziczną łąkę zwaną Czązarzczycza za sumę dziesięciu kóp groszy polskich. Dokument wyznacza granice zbywanego gruntu biegnące m.in. ku rzece Pełtwi i nadaje kanonikom pełne prawo wieczystego posiadania oraz rozporządzania nieruchomością.

Burmistrz i radni Kołomyi potwierdzają odbiór królewskiego uniwersału dotyczącego donatywy na rzecz Rzeczypospolitej, doręczonego za pośrednictwem rajców lwowskich. Wystawione świadectwo ma służyć władzom Lwowa jako dowód należytego wywiązania się z powinności wobec monarchy i państwa.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Burmistrz i Rada Miasta Stołecznego Krakowa dziękują władzom Lwowa za nadesłane wiadomości i proszą o przekazanie kolejnych nowin przez powracającego posłańca. Deklarują przy tym chęć odwzajemnienia przysługi przy najbliższej okazji.

Wojewoda i starosta generalny ruski Andrzej Odrowąż rozstrzyga spór i zakazuje urzędnikom starościńskim robienia przeszkód kapitule lwowskiej, jej młynarzom oraz mieszczanom w wywozie i przemiale zboża. Potwierdza tym samym dawne przywileje i zwyczaje kapituły dotyczące wolnego przemiału w jej oddalonych od miasta młynach.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala rycerzowi Janowi z Sienna na wykupienie królewskiej wsi Ceniów w powiecie lwowskim z rąk szlachetnego Jana Dawidowskiego. Monarcha zapisuje wieś Janowi z Sienna w kwocie wykupu, gwarantując jej spokojne posiadanie do czasu całkowitej spłaty sumy przez koronę.

Wojewoda ruski Andrzej Odrowąż i starosta śniatyński Michał Buczacki zakazują samowolnego tamowania przejazdu kupców wożących bydło i towary między Wołoszczyzną a Lwowem. Wszelkie spory i roszczenia o zajęte zwierzęta nakazano kierować do rozstrzygnięcia przed sąd rady miejskiej w Kołomyi.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk oddala ponowne roszczenia Piotra Bączka i jego syna Jana przeciwko rajcom lwowskim, nakazując powodom wieczyste milczenie i zwalniając rajców z obowiązku stawiennictwa w tej sprawie. Monarcha unieważnia jednocześnie wszelkie ewentualne wyroki zaoczne i zakazuje nękania rajców lub zajmowania ich mienia.

Hryćko z Pomorzan zaświadcza o polubownym wyroku rozstrzygającym spór z miastem Lwowem, na mocy którego mieszkańcy Lwowa i poddani z Winnik otrzymali wzajemne prawo wyrębu drzewa w lasach między tymi miejscowościami. W razie poczucia krzywdy strony miały zwrócić się do króla o wytyczenie stałych granic.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk rozstrzyga spór pomiędzy rajcami Lwowa a mieszczanami Halicza, Kołomyi i Stryja, nakazując tym ostatnim bezwzględne przestrzeganie lwowskiego powszechnego prawa składu i zakazując omijania Lwowa w drodze do innych miast. Dokument potwierdza prawo lwowian do konfiskaty towarów kupców łamiących przymus drożny i odnotowuje podporządkowanie się temu prawu przez mieszczan Kamieńca Podolskiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza radzie i mieszczanom lwowskim przywilej lokacyjny króla Kazimierza Wielkiego z 1356 roku, gwarantujący miastu prawo magdeburskie, immunitet sądowy oraz nadania ziemskie.