Katalog źródeł

Ławnicy miasta Lwowa zaświadczają, że po unieważnieniu wcześniejszego zapisu na rzecz wnuków, Dorota Kaffoffen przekazała połowę swojej kamienicy w Rynku Annie, żonie Szymona Kuśnierza. Drugą połowę nieruchomości darczyńca zachowała na własne dożywotnie utrzymanie.

Kraków dziękuje magistratowi Lwowa za list z 8 sierpnia, przekazujący wiadomości o zaraźliwych chorobach na Podolu, Ukrainie, w Kamieńcu Podolskim i Żółkwi oraz o przedsięwziętych środkach ostrożności. Prosi o dalsze wiadomości i deklaruje zwrot kosztów transportu listów.

Dokument stanowi poświadczony przez notariuszy publicznych transumpt dwóch przywilejów króla Władysława Jagiełły: zezwolenia dla Żyda Wołczka na lokację wsi Wierzbiż z 1425 roku oraz nadania tejże wsi kapitule metropolitalnej lwowskiej z 1433 roku. Czynności dokonano we Lwowie na wniosek kanonika i prokuratora kapituły Jana z Szamotuł przed oficjałem Janem z Buczacza.

Magistrat Krakowa wysyła swojego obywatela po dokładne wiadomości o zaraźliwych chorobach szerzących się na Rusi, Ukrainie i Podolu. Prosi Lwów o poinformowanie wysłannika, zatrzymywanie podróżnych i kupców ze stron dotkniętych zarazą, sprawdzanie paszportów oraz świadectw zdrowego pochodzenia podróżnych i towarów. Żąda uwierzytelnienia dobrego pochodzenia dokumentów urzędowym podpisem i pieczęcią miasta przed dopuszczeniem dalszego przejazdu.

Jan Gołąbek, dziedzic Zimnej Wody, sprzedaje szlachetnemu Stanisławowi z Kraśnika sołtystwo w Zimnej Wodzie za 30 grzywien polskich wraz z trzema łanami roli, łąką, prawem połowu ryb i wolnością osadzania zagrodników. Dokument ustanawia dochody sołtysa z kar sądowych i karczem, nadaje osadnikom 18 lat wolnizny oraz ściśle określa ich przyszłe daniny i wymiar pańszczyzny.

Kraków dowiedział się, że Lwów wysłał dwóch cyrulików w okolice Tarnopola w celu sprawdzenia doniesień o zaraźliwych chorobach. Prosi o ich relację, aby móc zawczasu podjąć środki ostrożności. Sam nadawca wyraża nadzieję, że pogłoska się nie potwierdzi.

Sędziowie ziemscy lwowscy poświadczają, że Mikołaj z Gołogór, kasztelan halicki, darował swojej córce Elżbiecie wieś Czarnuszowice wraz z prawami do sum na wsi Olenicze. Zapis wyłącza te dobra z przyszłych podziałów majątkowych między spadkobiercami kasztelana.

Krosno tłumaczy, że codzienne uciski ze strony chorągwi żołnierskich uniemożliwiły szybkie zebranie i przesłanie donatywy. Wspomina otrzymaną wiadomość o przedłużeniu terminu oddania do 20 listopada i prosi Lwów o możliwie największą ulgę w trudnym położeniu.

Hospodar mołdawski Stefan Wielki gwarantuje kupcom lwowskim swobodny wjazd oraz bezpieczny handel na terenie Mołdawii. Zapewnia nienaruszalność ich mienia oraz nakazuje pobór opłat celnych zgodnie z przyznanymi ulgami.

Władze miejskie Leżajska kwitują odbiór królewskiego uniwersału przekazanego przez burmistrza i rajców Lwowa w sprawie donatywy stu tysięcy złotych z województwa ruskiego. Informują o przyjęciu nałożonej na niedawno spalone miasteczko kwoty sześćdziesięciu złotych.

Kapituła katedralna lwowska zobowiązuje się i swoich następców do corocznego odprawiania wigilii i mszy żałobnej za kanonika Stanisława Basa w zamian za jego zasługi i nakłady na zagospodarowanie wsi Dąbrowa. Nadzór nad dopełnieniem tego nabożeństwa powierzono zarządcy kapituły oraz zakrystianowi.

Odpowiadając na pytanie Lwowa, Lublin podaje opłaty: od beczki wina złoty dla wojewody i trzy grosze dla podwojewodziego. Od innych towarów nie wskazuje analogicznego obciążenia. Wspomina pobór od żywności sprowadzanej ze wsi oraz składki kupców i cechów przy ustalaniu cen dwa razy w roku. Prosi, aby odpowiedź pozostała poufna.

Komisarze królewscy Kazimierza IV Jagiellończyka dokonują rozgraniczenia wsi Wierzbiż, należącej do kapituły katedralnej we Lwowie, od dóbr Horożanna i Rzyczyhów dzierżawionych przez Jana z Jacymierza. Wyznaczone grunty, lasy i pożytki zostają przysądzone kapitule lwowskiej na prawie wieczystym.

Magistrat Lublina skarży się, że cech rzeźników odmawia płacenia pogłównego, powołując się na zamieszkiwanie poza miejską jurysdykcją, i wystawił miastu pozwy przed sądami kapturowymi. Prosi magistrat Lwowa o autentyczny dokument potwierdzający, czy tamtejsze cechy płacą ciężary Rzeczypospolitej i miasta również wtedy, gdy ich członkowie mieszkają pod innymi jurysdykcjami. W postscriptum pyta o organizację sądu lwowskiego, rolę sędziów duchownych oraz miejsce odbywania sądów.

Prowincjał franciszkanów Mikołaj z Karniewa zatwierdza transumowany dokument darowizny podkomorzego lwowskiego Jerzego Strumiłły z Dmoszyna. Na mocy tego aktu klasztor franciszkanów we Lwowie otrzymuje wieś Czyżki wraz z uposażeniem w zamian za ufundowanie kaplicy i modlitwy za zmarłych.

Prezydent i radni Lublina oznajmiają, że wybrali spośród siebie delegatów do Warszawy na 1 września 1738 roku, zgodnie z pisemnym poleceniem podskarbiego wielkiego koronnego. Delegaci mają uczestniczyć w przygotowaniu instruktarza skarbu koronnego. Autorzy wyrażają nadzieję, że magistrat Lwowa również spełni wolę podskarbiego.

Sędziowie ziemscy haliccy poświadczają, że wojewoda podolski i starosta halicki Stanisław z Chodcza sprzedał oraz zrezygnował wieś Bybło na rzecz arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka za kwotę 300 grzywien. Sprzedający zobowiązał się do wieczystego zagwarantowania spokoju majątkowego i obrony nabywcy przed wszelkimi roszczeniami zgodnie ze zwyczajem Królestwa.

Władze Lublina ponawiają prośbę do magistratu lwowskiego o nadesłanie dekretu Trybunału Radomskiego dotyczącego zwolnienia z wymiany czerwonych złotych. W zamian za pomoc deklarują gotowość do wzajemnych przysług w podobnych sprawach.

Mikołaj, Piotr, Ścibor, Andrzej i Jan, synowie zmarłego podkomorzego lwowskiego Piotra Wnuczka, nadają prepozytowi katedralnemu chełmskiemu i plebanowi w Bóbrce Maciejowi miejsce na staw z groblą we wsi Strzelków na rzecz tamtejszego kościoła. W zamian duchowny i jego następcy zostają zobowiązani do odprawiania mszy za dusze darczyńców i ich zmarłych przodków.

Magistrat Lublina powołuje się na wiadomości o komisji królewskiej rozpatrującej sprawę między władzami Lwowa a handlującymi w mieście Żydami. Chce naśladować lwowskie działania i prosi o uwierzytelniony odpis dekretu, wyłącznie w punkcie dotyczącym usunięcia Żydów, aby posłużył jako precedens. Deklaruje pokrycie opłat kancelaryjnych.

Piotr z Branic, sędzia ziemski lwowski, oraz Jan z Wysokiego, podsędek lwowski, poświadczają, że Barnaba de Negrono z Genui zrzekł się na zawsze wsi Pikułowice na rzecz ufundowanego przez siebie ołtarza w katedrze lwowskiej. Wieś została przekazana jego synowi, prezbiterowi Grzegorzowi, oraz kolejnym ołtarzystom, z zachowaniem prawa kolacji dla fundatora i jego następców.

Magistrat Lublina dziękuje za zainteresowanie niezwykłym nieszczęśliwym zdarzeniem i za listy wstawiennicze. Prosi o polecenie arcybiskupowi lwowskiemu sprawy, która ma trafić do rozpoznania przez Trybunał, oraz o doręczenie załączonego listu. Nie opisuje samego zdarzenia ani nie wymienia stron sporu.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przekazuje kapitule katedralnej we Lwowie wieś królewską Kuhajów wraz z pełnymi immunitetami. Nadanie to stanowi zamianę za pole i las pod Wysokim Zamkiem we Lwowie, darowane wcześniej kanonikom przez króla Władysława Jagiełłę.

Magistrat prosi swych posłów o interwencje i poradę w sprawie miejskich lasów, powinności, Rusinów prowadzących wyszynk, zabranych ryb, nieruchomości, pastwisk, podwód, dochodzenia dotyczącego długów wobec gdańszczan i pogłosek tatarskich. Druga część relacjonuje spór o wykonanie orzeczenia dotyczącego młyna, złożenie sumy 1500 i sprzeciwy Hinków oraz Sieradzkiego. Autorzy skarżą się na postępowanie podstarościego i brak stałej pomocy prawnej; zapowiadają dalsze dokumenty i przesyłają odpis pisma sejmiku wiszeńskiego.

Jan z Zubrzy uznaje przed sądem ziemskim we Lwowie dług 50 grzywien wobec lwowskich mieszczan Piotra i Michała Kongisarów z tytułu dopłaty za sołectwo w Zubrzy. W razie niedotrzymania terminów spłaty dłużnik zobowiązuje się wprowadzić wierzycieli w posiadanie łącznie dziesięciu łanów osiadłych we wsi Zubrza.

Komisarze królewscy Andrzej Odrowąż i Jerzy Strumiło dokonali rozgraniczenia dóbr kapituły katedralnej lwowskiej we wsi Kuhajów od królewskich wsi Honiatycze i Czerkasy. Wskazane w opisie tereny łąk i zarośli w wyznaczonych kopcami granicach przysądzili na wieczyste posiadanie kapitule lwowskiej.

Rajcy odpowiadają na list wysłanników datowany w Warszawie 4 stycznia. Proszą o doprowadzenie do końca sprawy z panem Paczkiem, przesyłają dokumenty oraz 70 złotych przez sługę pisarza miejskiego Marcina. Naciskają, aby wysłannicy pozostali i zapobiegli szkodzie dla miejskich interesów.

Szlachta ziemi lwowskiej i powiatu żydaczowskiego zawiera przymierze z radą i mieszczanami Lwowa w celu obrony praw, porządku oraz wspólnego dobra publicznego. Dokument zobowiązuje obie strony do przeciwdziałania bezprawiu, grabieżom i krzywdom, a także gwarantuje udział rajców lwowskich w zjazdach szlacheckich.

Lwów zabiega o poparcie wojewody przed sądem królewskim w sporze ze Stanisławem Szembekiem. Według rajców miasto wykupiło grunty za kilka tysięcy złotych od podczaszego koronnego, podczas gdy Szembek rości sobie do nich prawa przez poprzednika swojej żony (tak określonego w piśmie). Jest to argumentacja jednej ze stron, nie wyrok sądu.

Jan Odrowąż ze Sprowy, starosta generalny ruski i tenutariusz żydaczowski, działając z mandatu króla Kazimierza Jagiellończyka, zwraca i przekazuje szlachcicowi Fedkowi Raskowiczowi bezprawnie odebrany niegdyś młyn Sopot wraz z przynależnymi rolami, wodami i łąkami.

Rajcy dziękują marszałkowi za opiekę nad wysłannikami Lwowa i proszą go o poparcie przed królem w sporze ze Stanisławem Szembekiem o grunty wykupione przez miasto. Wspominają wcześniejsze prawa rodziców żony Szembeka oraz zapłatę kilku tysięcy złotych. Jest to równoległe wystąpienie do listu 190 skierowanego do wojewody.

Piotr z Branic i Jan z Wysokiego, sędziowie ziemscy lwowscy, zaświadczają, że oskarżyciel brat Jerzy z zakonu franciszkanów nie stawił się na terminie sądowym w sprawie przeciwko Pawłowi Jurkowskiemu o niewypłacony legat 100 grzywien. Wskutek niestawiennictwa powoda sąd uznał wniosek pozwanego i orzekł skazanie strony powodowej za niestawiennictwo.

Rajcy i pospólstwo Lwowa składają hetmanowi deklarację dotyczącą kolegium. Zachowany akapit wspomina zgodę/decyzję królewską oraz zawiera prośbę dotyczącą szkoły lub szkolnika (odczyt niepewny), lecz nie wszystkie warunki stanowiska miasta dają się pewnie odczytać. Dopisek na odwrociu podaje 16 listopada 1607 i stwierdza, że hetman nie był usatysfakcjonowany oraz oddał pismo z gniewem.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają dokonanie przez przysięgłego wójta Jerzego kuśnierza oraz jego żonę Barbarę wzajemnej rezygnacji i zapisu całego majątku na wypadek śmierci z wykluczeniem krewnych. Każde z małżonków zastrzegło sobie jedynie sumę dziesięciu kóp groszy do dyspozycji za życia na zbawienie duszy.

Stanisław Kasperinus dziękuje adresatowi za pomoc w sprawach miasta. Wspomina śmierć miejskiego syndyka i jego następcę, poparcie u sekretarza królewskiego oraz przesłanie plików dokumentów do sporów sądowych. Omawia spór przeciw rzeźnikom, w którym pojawiają się wdowa i ojcowie jezuici, apelację związaną z Ormianami i Kamieńcem oraz potrzebę wsparcia spraw miasta. Niepewne imiona i nazwiska pozostawiono z lukami.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają, że obłożnie chora Jadwiga, wdowa po Mikołaju Sołtysie starszym, sprzedała mieszczaninowi Piotrowi Lindnerowi swoją połowę domu w Rynku lwowskim. Sprzedająca złożyła przed sądem oświadczenie o otrzymaniu pełnej zapłaty i zrzekła się wszelkich dalszych roszczeń do nieruchomości.

Rajcy Lwowa zarzucają burgrabiemu nasyłanie zamkowych hajduków, rabunki, wymuszanie świadczeń na przedmieściu i naruszanie miejskiej jurysdykcji. Proszą starostę o upomnienie go, zadośćuczynienie miastu oraz powstrzymanie tych działań.

Rajcy miasta Lwowa poświadczają ugodę między kramarzem Staszkiem a Piotrem Niemandem w sprawie przeniesienia płotu rozgraniczającego ich łąkę i ogród. Zgodnie z porozumieniem Staszko i jego następcy zobowiązali się do samodzielnej budowy i utrzymania ogrodzenia na własny koszt.

Rajcy Lwowa opisują zabezpieczenie ruchomości Wyrzykowskiego, starania o kaduk wobec braku wykazanych krewnych oraz oddanie rzeczy po jego powrocie z obozu. Polecają użyć pokwitowania w obronie przeciw późniejszemu roszczeniu. Przesyłają też akta do sprawy z kapitułą, dotyczącej drogi i obiektu za Bramą Halicką, prosząc o aktywną obronę oraz zwrot dokumentów.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy nakazują Janowi Zubrskiemu wypłacenie Janowi Gołąbkowi z Zimnej Wody stu dziesięciu grzywien długu oraz trzech grzywien kary w terminie czterech tygodni. W razie niedochowania terminu wierzyciel otrzyma prawo wwiązania w dobra dłużnika w Zubrzy.

Rajcy powołują się na królewskie przywileje pozwalające im przedstawiać kandydatów na duchownych do cerkwi na gruncie miejskim. Proszą biskupa chełmskiego o pobożnego kapłana, zwolennika unii, który obejmie jedną z tych cerkwi. Chcą jego szybkiego przyjazdu, najlepiej w ciągu dwóch tygodni, i obiecują ochronę oraz pomoc.

Dokument poświadcza oświadczenie arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka o nadaniu podsędkowi halickiemu Piotrowi z Dobiewa i jego żonie Helenie dożywotniego prawa do wsi Międzyhorce i Siemikowce. Po ich śmierci obie wsie mają w pełni powrócić pod zarząd arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Rajcy przesyłają Wachlowiczowi list instygatora koronnego i polecają stosować się do jego rad w sporze ze starostą łomżyńskim. Proszą też o poznanie zdania instygatora w sprawie sumy tatarskiej oraz o dopilnowanie pozwu. Dopiski wspominają doręczenie dokumentów i koszty posłańca; ich część pozostaje nieodczytana.

Dokument poświadcza przekazanie przez genueńczyka Barnabę de Negrono prawa patronatu, opieki i prezenty nad ufundowanym przezeń ołtarzem w katedrze lwowskiej na rzecz każdorazowych rajców miasta Lwowa na wypadek jego śmierci. Akt szczegółowo reguluje także obowiązki ołtarzysty w zakresie samodzielnego utrzymania fundacji i prowadzenia sporów prawnych bez obciążania majątku rajców.

Rajcy podtrzymują gotowość dostarczenia królowi stu tysięcy złotych w związku z kontraktem dotyczącym dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wyjaśniają, że odjazd opata wąchockiego oraz działania nieprzyjaciela opóźniły rokowania. Proszą administratora skarbu, aby z tej sumy przydzielono prowiant załodze Lwowa, ponieważ jego brak grozi bezpieczeństwu miasta.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje szlachcicowi Albertowi Borowskiemu sumę 200 grzywien polskich na wsiach królewskich Kozłów, Kropiwna, Grodzisko, Olszanka i Taurów w powiecie trembowelskim w nagrodę za zasługi i narażanie się podczas zagrożenia najazdem tatarskim. Dobra te mają pozostać w posiadaniu Borowskiego i jego następców do czasu całkowitego wykupu sumy przez monarchę.

Rajcy proszą sekretarza królewskiego Jerzego Januszewicza o pomoc na dworze. Podtrzymują ofertę stu tysięcy złotych na potrzeby Rzeczypospolitej pod warunkiem rozliczenia sumy przez zmniejszenie należności z dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wysłanie delegatów opóźniło niebezpieczeństwo wojenne. Miasto oczekuje bezpiecznej drogi i wiadomości o miejscu pobytu króla.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje swojemu dworzaninowi Wojciechowi z Borowska sto grzywien polskich na wsiach Kozłów, Tawrów, Kropiwna, Krasna, Olszanka i Grodzisko w powiecie trembowelskim w nagrodę za uciążliwą misję poselską do Tatarów. Suma ta ma pozostać zabezpieczona na wymienionych dobrach aż do jej pełnego wykupienia przez monarchę lub jego następców.

Autor żałuje, że musi pozostawać poza ratuszem i nie uczestniczy w pracach publicznych. Jego obecności wymaga sprawa z panem Podgórskim. Prosi kolegów o przechowanie materiałów procesu na wypadek jego rozpatrywania przed sądem królewskim i o ochronę praw związanych ze zmarłym panem Żydkiewiczem [?].