Katalog źródeł

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich z powszechnego obowiązku dostarczania podwód na potrzeby posłańców królewskich, przenosząc ten ciężar na wsie zamkowe. Nakazuje jednocześnie wpłacanie do skarbu koronnego kwoty 400 florenów z poboru szosu, pozostawiając resztę na potrzeby miasta.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich poszkodowanych w niedawnym pożarze miasta od wszelkich opłat, podatków i kontrybucji na okres ośmiu lat, aby ułatwić im odbudowę domostw i przywrócenie dawnej świetności Lwowa. Jednocześnie nakazuje poborcom ziem ruskich bezwzględne przestrzeganie tej ulgi pod groźbą niełaski królewskiej.

Grzegorz Zalikiewicz informuje pana dyrektora o przejęciu przez cechowych rzeźników mięsa niesionego ze Zamarstynowa, które okazało się towarem partackim. Zaznacza, że zgodnie z prawem cechowym mięso zostanie zwrócone jedynie pod warunkiem złożenia przysięgi przez sługę adresata, iż nabył je na własny użytek, w przeciwnym razie zostanie skonfiskowane.

Król Zygmunt II August zatwierdza kapitule lwowskiej prawo do pobierania trzeciej miarki z młyna przy bramie Halickiej we Lwowie na okres trzydziestu lat. Po upływie tego czasu i spłaceniu sumy zastawnej młyn ma w pełni powrócić pod zarząd królewski.

Król Zygmunt II August zwalnia budynek lwowskiego ratusza z obowiązku odbywania w nim roków ziemskich, wieców szlacheckich i sądów komisarskich, rezerwując go wyłącznie dla urzędu i sądownictwa prawa miejskiego. Decyzję uzasadniono ciasnotą pomieszczeń ratuszowych oraz koniecznością niezakłóconego sprawowania władzy przez rajców w wielokulturowym i obciążonym obowiązkami mieście.

Król Zygmunt II August surowo nakazuje burmistrzowi i rajcom lwowskim przestrzeganie godzin zamykania bram miejskich pod groźbą kar, zakazując ich otwierania nocą z wyjątkiem wyższej konieczności oraz zapowiadając ukaranie każdego, w tym szlachty, kto wymuszałby wstęp do miasta.

Biskup płocki i kanclerz wielki koronny Andrzej Stanisław Załuski apeluje do starosty lwowskiego o ukrócenie samowoli szlachty uciskającej miasto Lwów. Deklaruje wsparcie ze strony swego urzędu i obiecuje monarszą wdzięczność za zaprowadzenie trwałego spokoju.

Król Zygmunt II August zatwierdza transsumpt z lwowskich akt ziemskich, w którym mieszczanin lwowski Sebald Wortzel zastawia wieś Zamarstynów hetmanowi polnemu Mikołajowi Sieniawskiemu w zamian za dług w wysokości 5500 florenów. Dokument sankcjonuje poddanie tej czynności prawu ziemskiemu mimo wcześniejszego sprzeciwu władz miejskich Lwowa.

Biskup łucki Andrzej Chryzostom Załuski dziękuje wojewodzie wołyńskiemu za korespondencję oraz donosi o pilnej naradzie z kardynałem Michałem Stefanem Radziejowskim. Rozmowy dotyczyły zabezpieczenia dóbr diecezjalnych na Podlasiu i Mazowszu przed spodziewanym przemarszem litewskich związkowców.

Andrzej Chryzostom Załuski tłumaczy Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu konieczność zachowania powściągliwości w listach z powodu niepewnej sytuacji politycznej oraz braku pewnych wieści. Informuje także o złej pogodzie w Toruniu utrudniającej podróże i w dopisku odpowiada na narzekania wojewody.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski komentuje nastroje polityczne w Rzeczypospolitej oraz doniesienia o zerwaniu wielu sejmików. Podkreśla, że w czasie jubileuszu woli poświęcić się sprawom duchowym niż troskom publicznym.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski pisze do wojewody ruskiego, tłumacząc brak świeżych wiadomości regułą zapożyczoną z Cycerona. W dopisku porusza kwestię opóźnionej korespondencji z Litwy i Wielkopolski oraz zawiłe rozliczenia finansowe.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski wyraża nadzieję na pomyślny przebieg sejmiku generalnego ruskiego dzięki staraniom wojewody Jana Stanisława Jabłonowskiego oraz wspomina o wątpliwościach wojewody malborskiego. Informuje także z radością o publicznym wyrzeczeniu się luteranizmu przez dziewięciu domowników i ich planowanym bierzmowaniu.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski informuje wojewodę ruskiego o przybyciu na sejmik generalny do Malborka. Relacjonuje życzliwe przyjęcie na trasie przejazdu przez Braniewo, Elbląg oraz Frombork, gdzie odprawił posługę w swojej katedrze.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski gratuluje wojewodzie ruskiemu szczęśliwego powrotu i pomyślnego porodu małżonki, ciesząc się ze wznowienia korespondencji. Wspomina również o swoich sprawach prywatnych, biskupie łuckim oraz kontaktach z regimentarzem.

Franciszek Jan Załuski informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o śmierci podskarbiego wielkiego koronnego i wynikłym z tego rozdaniu urzędów senatorskich. Donosi także o ruchach dworu królewskiego, pismach prymasa oraz obawach związanych z rozdwojeniem politycznym Rzeczypospolitej.

Sąd ziemski lwowski potwierdza przebieg wieloletniego procesu i przyznaje pracowitym Stanisławowi i Marcinowi z Basiówki intromisję w dobra szlachetnego Baltazara Leśniowskiego w Glinnej i Zimnej Wodzie za szkody i niestawiennictwo. Wypis zawiera relacje z poszczególnych roczków ziemskich oraz wzmianki o mandatach królewskich Zygmunta Augusta.

Sąd ziemski lwowski przysądza pracowitemu Albertowi z Basówki, poddanemu kapituły lwowskiej, wwiązanie (intromisję) w dobra Zimna Woda i Glinna należące do szlachetnego Baltazara Leśniowskiego w wyniku wygranego procesu o bezprawne zagarnięcie mienia.

Mikołaj Narajowski, sędzia, oraz Jan Brzozdowski, podsędek ziemski lwowski, poświadczają przebieg procesu i przyznanie intromisji w dobra Glinna i Zimna Woda Baltazara Leśniowskiego na rzecz Andrzeja, karczmarza ze wsi Basiówka.

Mikołaj Narajowski, sędzia, i Jan Brzozdowski, podsędek lwowski, poświadczają przebieg procesu granicznego między kapitułą metropolitalną lwowską a sukcesorami zmarłego Mikołaja Leszniowskiego o dobra Glinna. Wobec niestawiennictwa pozwanych i przedłożenia mandatu króla Zygmunta Augusta sąd wydaje orzeczenie na korzyść kapituły.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy miastem Lwowem a spadkobiercami Kazimierza Hynka, nakazując im zwrot dokumentów i ustąpienie z posiadania trzeciej miarki młyna Zimnowodzkiego przed Bramą Krakowską po wypłaceniu należnej sumy. Władca wyznacza woźnego ziemskiego do dokonania intromisji na rzecz miasta pod zakładem 1000 grzywien i z pomocą starosty lwowskiego.

Jan Zamoyski domaga się od władz Lwowa zwrotu niesłusznie pobranych opłat oraz uwolnienia towarów zamojskiego kupca ormiańskiego Krzysztofa Balejowicza. Ostrzega, że w razie dalszych represji wobec jego poddanych zastosuje odwet i nakaże zatrzymywanie lwowskich kupców oraz ich dóbr w Zamościu.

Król Zygmunt II August zatwierdza dwa wcześniejsze dokumenty z 1417 i 1499 roku dotyczące rozgraniczenia Lwowa z posiadłościami Zubrza i Sychów oraz zasad korzystania z tamtejszych lasów. Akt nadaje wieczystą moc prawną dawniejszym ugodom i wytyczonym kopcom granicznym.

Król Zygmunt II August potwierdza dawny przywilej króla Władysława Jagiełły uwalniający miasto Lwów od obowiązku dostarczania podwód i opłat z tego tytułu pomimo uchwały sejmu warszawskiego. Jednocześnie król umarza proces wytoczony władzom miejskim przez instygatora koronnego o zaległe kontrybucje.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej Zygmunta I z 1543 roku wydany dla władz, kupców, krawców i kuśnierzy lwowskich. Dokument ponawia zakaz szycia i sprzedawania opasznic, odzieży sukiennej oraz futrzanej przez Żydów i pozacechowych partaczy na terenie Lwowa, Rusi i Podola.

Król Zygmunt II August potwierdza trzy dawne dokumenty komisarskie z lat 1440, 1442 i 1464 dotyczące rozgraniczenia dóbr kapituły metropolitalnej lwowskiej (Wierzbiąż i Kahujów) z królewskimi wsiami Honiatycze i Czerkasy. Wprowadzone akty przysądzają sporne grunty kapitule i nakazują wieczyste milczenie ich dzierżawcom.

Król Zygmunt August przywraca ośmioletnie zwolnienie z podatków publicznych dla mieszczan lwowskich dotkniętych pożarem i zarazą, uchylając wobec nich skutki unieważnienia immunitetów z sejmu lubelskiego. Ponadto deklaruje, że miasto Lwów obowiązane jest płacić poborcom podatkowym wyłącznie szos oraz czopowe według dawnego zwyczaju.

Król Zygmunt II August skazuje zaocznie poborcę ceł Melchiora Koślę na karę 3000 grzywien na rzecz władz i pospólstwa Lwowa za niestawiennictwo w sądzie i niezłożenie przysięgi. Jednocześnie monarcha zatwierdza całkowite zwolnienie lwowskich mieszczan z wszelkich opłat celnych na obszarze Korony i podległych jej ziem.

Anna Zamoyska informuje wojewodę wołyńskiego o wypłaceniu kwarty chorągwi tatarskiej oraz nadmiernych obciążeniach hiberną w jej starostwach. Zwraca się z prośbą o wyjaśnienia dotyczące taksy hibernowej i ordynacji wojska związkowego, aby zrekompensować przymusowo wydane sumy.

Anna Zamoyska informuje wojewodę wołyńskiego o ciężkiej chorobie uniemożliwiającej jej oraz najmłodszemu synowi udział w koronacji Augusta II. Prosi adresata o usprawiedliwienie ich absencji przed królem.

Anna Zamoyska zwraca się do wojewody wołyńskiego Jana Janusza Koniecpolskiego z prośbą o uwzględnienie odszkodowania za zniszczenia poczynione przez wojsko w jej dobrach podczas negocjacji nad jego rozwiązaniem. Prosi go również o wstawiennictwo i wyjednanie protekcji u wojewody krakowskiego.

Anna Zamoyska prosi wojewodę wołyńskiego Jana Janusza Koniecpolskiego o potwierdzenie, czy powinna wypłacić kwartę żołnierzowi pana Zaychowskiego, który przybył bez urzędowej asygnacji. Autorka obawia się podwójnego wydatku, powołując się na podobną stratę finansową poniesioną przez jej siostrę.

Anna Zamoyska zwraca się do wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego z prośbą o wstawiennictwo u generała wielkopolskiego, by ten zrezygnował z popierania ks. Koszanowskiego na opactwo lądzkie na rzecz jej brata. W postscriptum prosi także o poparcie zabiegów o zwolnienie opactwa wągrowieckiego z ciężarów wojskowych.

Król Zygmunt II August zezwala mieszczanom i piekarzom lwowskim na wybudowanie jatek chlebowych i wieczysty handel chlebem, aby ulżyć miastu po pożarze. Dochód z czynszu z tych kramów monarcha przeznacza na odbudowę miejskich fortyfikacji oraz budynków publicznych, nakazując coroczne rozliczanie się władz przed pospólstwem.

Król Zygmunt August przekazuje miastu Lwowu na okres sześciu lat dochody z podatku czopowego, płaconego przez niepogorzałych mieszczan, z przeznaczeniem na odbudowę spalonych wież, dział oraz miejskich umocnień. W zamian magistrat lwowski zostaje zobowiązany do złożenia po tym okresie pełnego sprawozdania rachunkowego z zebranych funduszy.

Król Zygmunt August potwierdza dokument arcybiskupa lwowskiego Stanisława Słomowskiego i kapituły metropolitalnej, nadający szlachcicowi Janowi Sadłowskiemu wójtostwo w opustoszałej wsi Taurów w powiecie trembowelskim na prawie osadzenia kmieci i zagrodników z dwunastoletnią wolnizną oraz uposażeniem w cztery łany, młyn i karczmę.

Król Henryk Walezy na sejmie koronacyjnym potwierdza wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz zwyczaje nadane przez swoich poprzedników. Nakazuje urzędnikom królewskim i władzom miejskim Lwowa bezwzględne ich przestrzeganie i ochronę lwowskich Ormian.

Król Henryk Walezy potwierdza w formie vidimus dekret Zygmunta Augusta z akt ziemskich lwowskich, wyjaśniający i utrwalający przywilej królowej Jadwigi zwalniający mieszczan lwowskich z opłat celnych. Dokument zapewnia wieczystą moc prawną wolności celnych przysługujących miastu Lwowu na obszarze Korony i podległych domen.

Król Henryk Walezy potwierdza prawa i przywileje lwowskiego bractwa strzeleckiego (kurkowego), nadane pierwotnie przez Zygmunta II Augusta. Dokument nakazuje kultywowanie ćwiczeń w strzelaniu z kusz i rusznic, zapewnia strzelcom immunitety podatkowe oraz gwarantuje coroczne wypłaty ze skarbu miejskiego.

Autor relacjonuje przebieg misji polskiego posła w Stambule, audiencję u muftiego oraz starania o oswobodzenie polskich jeńców. Opisuje także ruchy dostojników we Lwowie, schwytanie pod Kamieńcem głośnego oszusta podającego się za duńskiego królewicza oraz zniszczenia po gwałtownej burzy w Przemyślu.

Arcybiskup lwowski Stanisław Słomowski nadaje kapitule katedralnej we Lwowie wieczystą dziesięcinę pieniężną, zwaną biskupizną, pobieraną ze Lwowa oraz okolicznych wsi. W zamian za przekazane dochody kapituła zostaje zobowiązana do odprawiania nabożeństw i modlitw w intencji arcybiskupa za jego życia oraz po śmierci.

Król Stefan Batory potwierdza wszelkie prawa, przywileje, immunitety oraz dawne zwyczaje nadane wspólnocie Ormian lwowskich przez swoich poprzedników. Władca nakazuje staroście lwowskiemu oraz władzom miejskim nienaruszalne przestrzeganie i ochronę tych praw.

Wojciech Zimnicki informuje władze Lwowa o przybyciu do Warszawy, stanie miejskich procesów, zwłaszcza sporu ze społecznością ruską, oraz o wstrzymaniu prac sądów z powodu choroby podkanclerzego. Wspomina również o braku perspektyw na zwołanie sejmu i relacjonuje wieści polityczne dotyczące pokoju z Turcją.

Król Stefan Batory potwierdza i zatwierdza prawa, artykuły oraz przywileje cechu krawców miasta Lwowa, nadane pierwotnie przez króla Zygmunta I Starego.

Król Stefan Batory zezwala krawcom ze Stryja na założenie cechu oraz zatwierdza statut regulujący funkcjonowanie bractwa, prawa mistrzów, przyjmowanie obcych rzemieślników i wyzwalanie czeladzi na wzór prawa lwowskiego.

Król Stefan Batory zatwierdza akt komisarski ustalający taksę dochodów i realizujący wykup trzeciej miarki młyna Zimnowodzkiego na przedmieściu lwowskim przez kasztelana sieradzkiego Andrzeja Dembowskiego od spadkobierców Kazimierza Hynka za kwotę 4684 florenów. Nadaje Dembowskiemu prawo spokojnego dzierżenia młyna aż do czasu ewentualnego odkupienia go przez króla za tę samą sumę.

Alexander Sommer przesyła Arthurowi Forbesowi za pośrednictwem doręczyciela kwotę 30 florenów na spłatę zaciągniętej pożyczki, przepraszając za zwłokę. Wyraża przy tym głęboką wdzięczność za okazaną w potrzebie pomoc oraz deklaruje dożywotnią gotowość do usług.

Król Stefan Batory potwierdza cechowi szewców miasta Lwowa dwa przywileje króla Kazimierza Jagiellończyka z 1466 i 1469 roku. Akty te ograniczały liczbę rzemieślników mogących mieszkać i szyć buty pod zamkiem do zaledwie dwóch oraz zakazywały uprawiania szewstwa w podmiejskich domach i dworach szlacheckich.

Król Stefan Batory rozstrzyga wieloaspektowy spór pomiędzy pospólstwem a magistratem Lwowa, regulując m.in. kwestie dochodów z dóbr miejskich, składania rachunków, wyboru rajców i kolegium czterdziestu mężów oraz przestrzegania prawa składu. Nakazuje obu stronom zachowanie zgody i posłuszeństwa pod rygorem kary tysiąca grzywien.

Król Stefan Batory transumuje swój edykt z 20 lutego 1577 roku, w którym kasuje wszelkie komisje powołane do zbadania skarg pospólstwa na magistrat lwowski i rezerwuje sprawę wyłącznie dla sądu królewskiego pod zakładem 15 000 dukatów. Nakazuje obu stronom stawić się z dowodami przed sądem monarszym, zakazując w międzyczasie jakichkolwiek zatargów i naruszania porządku prawnego.