Katalog źródeł

Król Zygmunt I Stary nakazuje urzędnikom koronnym i miejskim udzielanie pomocy mieszczanom lwowskim w zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład towarów. Zabrania nielegalnego transportu wołów, wosku i innych towarów z Rusi i Podola z pominięciem Lwowa i należnych ceł pod groźbą kar majątkowych.

Prokurator Uniwersytetu Krakowskiego Antoni Wojciechowski odpowiada w imieniu rektora na zapytanie władz Lwowa w sprawie stypendysty fundacji Alembekowskiej, pana Czechuckiego. Informuje, że student ponad rok wcześniej przerwał naukę i wyjechał na posadę prywatną do panów Lubienieckich.

Sędzia ziemski Mikołaj Taszycki i podsędek Jan Słabosz zaświadczają, że Jan Jazwiecki odstąpił i zapisał wszystkie swoje dziedziczne dobra w Jazwiecy Fryderykowi Kalińskiemu z Dziętnej. Nowy właściciel uzyskał pełne prawo objęcia majątku i swobodnego dysponowania nim.

Król Zygmunt I odracza na sześć lat rozstrzygnięcie sporu między Krakowem a Lwowem o prawa składu i zatwierdza tymczasową ugodę regulującą zasady handlu kupców obu miast. Dokument nakazuje lwowianom przejeżdżać przez Kraków i ogranicza wywóz wołów, a krakowianom zabrania omijania Lwowa oraz skupowania bydła dalej niż do Glinian.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spory między starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miasta Lwowa, regulując kwestie opłat targowych, myta i mostowego, wypasu pędzonego bydła, liczby rzemieślników podzamkowych oraz przemiału w młynach i wyrębu lasów. Dekret potwierdza dawne przywileje mieszczan lwowskich i zakazuje nakładania na nich bezprawnych ciężarów przez urząd grodzki.

Król Zygmunt I Stary nadaje na wieczne czasy kanonikom kościoła metropolitalnego we Lwowie trzecią miarę z młyna królewskiego przy bramie Halickiej. Dokument określa jednocześnie obowiązki kapituły i starosty w zakresie ponoszenia kosztów naprawy i utrzymania młyna.

Król Zygmunt I potwierdza, że plac za kościołem franciszkanów udostępniony pod ustawienie królewskich dział wojennych stanowi własność miejską, a nie zamkową. Monarcha zobowiązuje się oddać ten teren rajcom lwowskim natychmiast po przygotowaniu innego miejsca na artylerię.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a władzami Lwowa, przysądzając sporny dom na Przedmieściu Krakowskim na własność miasta. Dokument potwierdza posadowienie budynku na gruncie miejskim i poddaje go na zawsze jurysdykcji miejskiej.

Król Zygmunt I Stary zwalnia mieszczan i kupców lwowskich z obowiązku uiszczania cła w Kołomyi, które było bezprawnie pobierane w okresie dzierżawy tamtejszych dóbr królewskich przez Ottona z Chodcza. Przywilej zwalnia na zawsze wszelkie przewożone towary, w tym ryby i zboża, w drodze tam i z powrotem.

Król Zygmunt I nadaje mieszczanom lwowskim wieczyste prawo szynkowania wina palonego (gorzałki) w obrębie miasta i na przedmieściach oraz pobierania z tego tytułu opłat na potrzeby miejskie. Wszelkim innym stanom i mieszkańcom zakazuje się sprzedaży wódki bez zezwolenia rady miejskiej pod karą konfiskaty trunku.

Król Zygmunt I nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Bernardowi i jego następcom pół grzywny rocznego czynszu, wypłacanego na Boże Narodzenie przez starostę gródeckiego, tytułem odszkodowania za łąki zajęte pod pastwisko zamku w Gródku. Świadczenie to zostaje ustanowione jako wieczyste zobowiązanie starostwa gródeckiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie wieś Honiatycze prawem dziedzicznym wraz ze szczegółowym wytyczeniem jej granic. Ponadto zwalnia wieś i jej mieszkańców ze wszelkich ciężarów ziemskich oraz wypraw wojennych, poddając ją immunitetowi kościelnemu.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór pomiędzy starostą lwowskim Mikołajem Odnowskim a radą miejską Lwowa dotyczący procedury powoływania rajców. Dokument ustanawia, że pierwszego rajcę nominuje w imieniu monarchy starosta spośród sześciu rajców urzędujących na dany rok, drugiego wybiera rada, a trzeciego pospólstwo miasta.

Franciszek Zygmunt Gałecki informuje szwagra o szczęśliwych narodzinach syna, polecając noworodka oraz całą rodzinę jego opiece. Wspomina również o swoim oddaleniu od dworu i docierających niepokojących wieściach o wzajemnej nieufności panującej wśród magnatów.

Franciszek Zygmunt Gałecki przesyła hetmanowi Jabłonowskiemu relację króla dotyczącą misji starosty chełmskiego w Kowlu. Wspomina o napomnieniu, by unikać zarzewia wojny i trzymać się drogi praworządności.

Franciszek Gałecki składa Stanisławowi Jabłonowskiemu życzenia noworoczne, prosząc o przywrócenie dawnej przychylności i opiekę nad rodziną przed planowanym wyjazdem za granicę. Porusza również kwestię rozliczeń finansowych za utrzymanie regimentu oraz swoich sporów z margrabią d'Arquien.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór pomiędzy Dymitrem Tyrawą a lwowską kapitułą katedralną, przysądzając kapitule wieczystą własność wsi Czerkasy na podstawie wcześniejszej darowizny królewskiej i faktu wykupienia dawnego zastawu. Wobec wykazania wypłaty sumy zastawnej i braku innych tytułów prawnych u pretendenta, król nakazuje Dymitrowi i jego potomkom wieczne milczenie.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie nadaje miastu Lwowowi na wieczność prawo pobierania opłaty targowej od każdego wozu z towarami, przyznanej niegdyś czasowo przez króla Jana Olbrachta. Uzyskane w ten sposób dochody zostają przeznaczone na odnowienie i utrzymanie fortyfikacji miejskich.

J. de Harstall zwraca się do wojewody wołyńskiego Jana Jabłonowskiego z prośbą o wstawiennictwo u jego ojca, kasztelana krakowskiego, w obliczu nieprzychylnych działań i roszczeń finansowych wysuwanych przez księcia kurlandzkiego. Zapewnia przy tym adresata o niezmiennym szacunku i oddaniu dla całego rodu Jabłonowskich.

Król Zygmunt I Stary, zważywszy na położenie Lwowa na zagrożonym pograniczu oraz zasługi tamtejszych rzemieślników w obronie murów miejskich, wyłącza lwowskie cechy z ogólnego nakazu kasacji bractw w Koronie i uroczyście potwierdza wszystkie ich dotychczasowe prawa, statuty i przywileje.

Król Zygmunt I Stary potwierdza miastu Lwowu dwa dawne przywileje celne, zezwalające na pobór mostowego w wysokości jednego grosza od wozu towarowego oraz opłaty w wysokości dwóch denarów od zakupionego wołu. Władca motywuje swoją decyzję potrzebą wzmocnienia i utrzymania obronności przygranicznego miasta wobec zagrożenia nieprzyjacielskiego.

Król Zygmunt I Stary zezwala władzom Lwowa na wzniesienie bielnika na gruntach miejskich z zastrzeżeniem, że dochody z niego będą przeznaczane wyłącznie na umacnianie i naprawę miejskich fortyfikacji. Monarcha gwarantuje miastu wyłączność na prowadzenie tego zakładu w okolicy, zakazując wznoszenia konkurencyjnych bielników.

Lwowski sąd ziemski dokonuje transumpcji i potwierdzenia przywilejów królów Kazimierza Jagiellończyka oraz Zygmunta I Starego dla cerkwi św. Mikołaja przed miastem Lwowem. Dokument potwierdza zwolnienie tamtejszego prezbitera, jego następców oraz samego monasteru od wszelkich podatków, danin i ciężarów na rzecz korony.

Król Zygmunt I potwierdza miastu Lwowowi przywilej księcia Władysława Opolczyka z 1378 roku dotyczący przekazania wójtostwa prawa magdeburskiego wraz z karami sądowymi oraz zasad wyboru wójta przez radę miejską.

Król Zygmunt I Stary potwierdza burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wyłączne prawo do wybierania i ustanawiania miejskich pośredników i tłumaczy (zwanych mejlerzami i tłumaczami) zgodnie ze starodawnym zwyczajem. Monarcha zakazuje urzędnikom królewskim ingerowania w tę miejską prerogatywę pod jakimkolwiek pozorem.

Król Zygmunt I Stary potwierdza mieszczanom i kupcom lwowskim wszystkich obrządków przywilej króla Aleksandra uwalniający ich od wszelkich ceł i opłat w całym państwie. Po wygaśnięciu dzierżawy Tęczyńskich oraz za zgodą Zygmunta Augusta monarcha przywraca bezwzględne obowiązywanie immunitetu celnego w komorach w Bełzie, Chełmie i Hrubieszowie.

Król Zygmunt I Stary nadaje władzom Lwowa budynek wagi miejskiej oraz postrzygalnię sukna wraz z wszelkimi dochodami na potrzeby obronności i dobra wspólnego miasta. Przywilej zakazuje tworzenia konkurencyjnych, prywatnych warsztatów tego typu w mieście i na przedmieściach pod rygorem konfiskaty.

Król Zygmunt I nadaje miastu Lwowowi prawo wieczyste i dziedziczne do trzeciej miarki z królewskiego młyna słodowego Zimna Woda za Bramą Krakowską, zachowując dwie miarki dla skarbu królewskiego. Dokument unieważnia wszelkie ewentualne przyszłe próby wykupu młyna przez monarchę lub osoby trzecie oraz zabezpiecza prawa mieszczan.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i uznaje za nienaruszalny przywilej nadający miastu Lwowu wsie Zubrza i Sichów. Dokument zabezpiecza posiadanie tych dóbr przez władze miejskie w obliczu egzekucji statutu zabraniającego mieszczanom posiadania dóbr ziemskich.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Krakowie zatwierdza i ponawia dla burmistrza, rajców i mieszczan Lwowa wszystkie dotychczasowe prawa, przywileje, wolności, immunitety oraz zwyczaje nadane miastu przez poprzednich monarchów oraz przez niego samego.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu Młyn Piekarski wraz z tzw. trzecią miarką i wszelkimi dochodami za Krakowską Bramą, zwalniając go z możliwości wykupu przez monarchę. Dokument wciela młyn pod wyłączną jurysdykcję miejską prawa magdeburskiego we Lwowie.

Król Zygmunt I Stary dokonuje pergaminowego poświadczenia aktu z 1533 roku, odraczającego rozstrzygnięcie sporu między Krakowem a Lwowem o prawo składu i wolność tranzytu do najbliższego sejmu walnego. Do czasu ostatecznego rozsądzenia sprawy monarcha nakazuje zachować dotychczasowy stan posiadania i moc prawną przywilejów obu miast.

Król Zygmunt I odracza na dziesięć lat rozstrzygnięcie sporu pomiędzy Krakowem a Lwowem dotyczącego prawa składu towarów z uwagi na konieczność dokładnego zbadania przywilejów i przesłuchania świadków. Do tego czasu nakazuje zachowanie warunków ustalonych w dekretach z 1533 i 1537 roku.

Król Zygmunt I Stary potwierdza przywileje wyjmujące mieszczan i mieszkańców Lwowa spod jurysdykcji sądów szlacheckich, ziemskich oraz grodzkich. Wszelkie ich sprawy mają być rozpatrywane wyłącznie przed właściwym miejskim sądem prawa magdeburskiego pod rygorem nieważności innych wyroków.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski zatwierdza dokument fundacyjny kasztelana przemyskiego i starosty generalnego ruskiego Mikołaja Herburta Odnowskiego, ustanawiający i uposażający kolegium pięciu mansjonarzy przy ołtarzu głównym katedry lwowskiej.

Gołębiowski pyta o rzeczy odebrane od krawca, prosi o zachowanie kufra z papierami i wykupienie oraz sprzedaż delii na pokrycie należności.

Gołębiowski opisuje miejsce zamieszkania człowieka przechowującego spinkę i szacuje jej wartość na cztery czerwone złote. Ponawia zapewnienie o spłacie Ignatowskiego.

List zawiera życzenia wielkanocne, wskazówki odnalezienia zastawu u krawca oraz zapewnienie o spłacie długu. Autor zaprasza chorążego do Warszawy.

Król Zygmunt I Stary rozstrzyga spór na korzyść miasta Lwowa, zakazując przedmieszczanom z przedmieścia krakowskiego oraz podzamcza wyszynku trunków i prowadzenia wolnego handlu. Dokument potwierdza dawniejsze dekrety, ogranicza dopuszczalną liczbę rzemieślników na przedmieściu do wyznaczonych limitów i nakłada na przedmieszczan wieczne milczenie.

Król Zygmunt I Stary nadaje miastu Lwowu przywilej stanowiący, że mieszczanie lwowscy nie mają obowiązku przedkładać i okazywać swoich praw oraz dokumentów przed żadnymi urzędnikami ani komisarzami, lecz wyłącznie osobiście przed obliczem króla i jego następców w granicach Królestwa Polskiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezenty na prepozyturę kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument nakłada na arcybiskupa lwowskiego obowiązek inwestowania kandydatów wskazywanych przez władze miejskie i zastrzega nienaruszalność tego prawa przed ewentualnymi roszczeniami koronnymi.

Król Zygmunt I Stary na prośbę władz miasta Lwowa potwierdza dawniejsze akty rozgraniczenia z lat 1462 i 1485 pomiędzy gruntami lwowskimi a dziedziczną wsią Zimna Woda. Dokument nadaje wieczystą moc prawną ustalonemu przebiegowi granic oraz nakazowi milczenia nałożonemu na dawnych pretendentów.

Król Zygmunt I Stary dokonuje wieczystej darowizny opustoszałej wsi Oleńczyce w ziemi lwowskiej na rzecz arcybiskupa lwowskiego Piotra Starzechowskiego i tamtejszego kościoła metropolitalnego celem powiększenia dochodów stołu arcybiskupiego. Dokument wyjmuje wieś spod jurysdykcji monarszej i włącza ją w obręb immunitetu kościelnego.

Król Zygmunt I Stary nadaje burmistrzowi i rajcom Lwowa grunt nad Pełtwią przed Bramą Krakowską pod budowę młyna wodnego na ich prywatny użytek. Dokument przenosi na władze miejskie pełną własność, wszelkie dochody z młyna oraz całkowitą jurysdykcję miejską nad nim i młynarzem, wyłączając ich spod jurysdykcji starosty.

Król Zygmunt I Stary kasuje klauzule dawnych przywilejów obciążające łany miejskie czynszami oraz zezwalające różnym nacjom na odrębne sądownictwo, uwalniając mieszczan od opłat i nakazując sądzenie wszystkich mieszkańców wyłącznie prawem magdeburskim przed wójtem lwowskim.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór między radą miasta Lwowa a Kazimierzem Hynkiem, orzekając, że z racji wcześniejszego przywileju Hynek zachowuje dożywotnie posiadanie młyna zimnowodzkiego. Dopiero po jego śmierci mieszczanie lwowscy będą mogli skorzystać ze swojego prawa dziedzicznego i wykupić młyn od sukcesorów za określoną sumę.

Król Zygmunt I zatwierdza uchwałę rady miejskiej Lwowa nakładającą czynsz na miejscowych i przyjezdnych kupców oraz rzemieślników rozstawiających kramy i budy w rynku podczas jarmarków. Zgromadzone w ten sposób fundusze mają zasilać kasę miejską i służyć potrzebom miasta.

Król Zygmunt I Stary odnawia utracone w pożarze przywileje sukienników lwowskich, potwierdzając ich wyłączne prawo do krajania i sprzedaży sukna na łokcie w mieście Lwowie oraz zakazując tego procederu innym kupcom pod karą konfiskaty towaru. Władca nakazuje staroście oraz władzom miejskim Lwowa udzielanie cechowi sukienników wszelkiej pomocy i ochrony w egzekwowaniu tych praw.

Król Zygmunt I zatwierdza ugodę pomiędzy mieszczanami lwowskimi a starostą halickim Mikołajem z Sieniawy, na mocy której lwowianie zgodzili się tymczasowo uiszczać opłatę celną od wozów w Haliczu na czas sprawowania przez niego urzędu. Dokument gwarantuje, że ustępstwo to nie narusza generalnego zwolnienia Lwowa z ceł w całym Królestwie Polskim, które ma w pełni powrócić po wygaśnięciu zarządu Sieniawskiego.

Król Zygmunt I Stary przekazuje burmistrzowi, rajcom i miastu Lwowu na własność wieczystą łaźnię miejską położoną naprzeciw klasztoru franciszkanów wraz z czynszem dotychczas płaconym na zamek królewski. Dochody z łaźni mają wspierać kasę miejską obciążoną wydatkami na naprawę i rozbudowę fortyfikacji.