Katalog źródeł

Przedstawiciele lwowskiego sądu ziemskiego poświadczają dokonanie transakcji dotyczącej części i własności we wsi Wołków na rzecz arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka. Zapis dotyczy zbycia dóbr przez Mikołaja Wołkowskiego.

Poznań odpowiada na otrzymaną pocztą wiadomość Lwowa o Becalu, któremu nadawcy zarzucają ucisk kupców chrześcijańskich pod pretekstem nowej konstytucji. Pismo wyraża obawę, że podobne działania dotkną także Poznania. Zapowiada przedstawienie sprawy osobom skłonnym do interwencji, aby dotarła do króla i podskarbiego koronnego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka oraz miasteczku Dunajów prawo do odbywania dorocznego, ośmiodniowego jarmarku oraz cotygodniowego targu. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom swobodne i bezpieczne poruszanie się wraz z towarami.

Poznań wyraża współczucie wobec krzywdy prezydenta i całego magistratu Lwowa, odniesionej według pisma 5 stycznia 1738 roku. Deklaruje wspólną obronę praw miejskich i wysłanie wiadomości do kanclerza oraz na dwór królewski, prosi o dalsze informacje i życzy prezydentowi poprawy zdrowia. Oryginał nie wymienia sprawców ani dokładnego przebiegu wydarzenia.

Komisarze królewscy dokonują pomiaru oraz usypania kopców granicznych rozdzielających wieś kapituły lwowskiej Basówkę od dóbr arcybiskupich, królewskich i dziekańskich. Wymierzone grunty i granice zostają przysądzone kapitule metropolitalnej we Lwowie.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje szlachcicowi Wojciechowi Borowskiemu sumę 50 grzywien, zabezpieczoną na królewskich dobrach Kozłów i Taurów w ziemi halickiej. Nadanie to ma charakter zastawny za wierną służbę i gwarantuje odbiorcy spokojne posiadanie dóbr oraz pobieranie pożytków aż do całkowitej spłaty długu przez monarchę lub jego następców.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają zeznanie Elżbiety z Gołogór, która zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka 200 grzywien długu na wsi Wicyń. Zapis ten powiększył wcześniejszą sumę obciążającą tę majętność do łącznej kwoty 800 grzywien.

Burmistrzowie i rada Świecia skarżą się na niemal codzienne przemarsze żołnierzy i zapowiedziane nadejście dragonii liczącej 90 koni, idącej z Węgier na zimowe utrzymanie na rozkaz wojewody inowrocławskiego. Powołują się na wiadomość dzierżawcy oraz wcześniejsze świadczenie, którego czasownik pozostaje nieodczytany. Proszą Jana Jabłonowskiego o pomoc wobec grożącej ruiny miasta i niedostatku mieszkańców.

Prokop z Gwoźdźca, podczaszy halicki, funduje i uposaża kościół pod wezwaniem Zwiastowania NMP, św. Jana Chrzciciela i Znalezienia Krzyża Świętego w miasteczku Ostapkowce. Zapisuje świątyni i jej plebanowi ziemię, łąki, lasy, prawo połowu ryb i wyrębu drewna, a także dziesięciny i opłaty od mieszkańców Ostapkowiec i Gwoźdźca.

Świecie ponawia skargę na żołnierzy i podaje straty miasta na pięćset złotych, a prezydenta na 58 złotych 20 groszy w zabranych fantach. Prosi Jana Jabłonowskiego o doprowadzenie do rozpatrzenia i potrącenia strat przy płaceniu wojsku na generalnej komisji lwowskiej. Osobno prosi o kwit pozwalający otrzymać drewno z puszczy starostwa świeckiego na most zagrożony zniszczeniem przez lody po ciężkiej zimie; dzierżawca nie przyjmuje wcześniejszych kwitów.

Władze Świecia proszą swego starostę o ochronę przed wojskową egzekucją świadczeń, zależną także od decyzji dzierżawcy. Zapewniają, że wcześniej korzystały z jego osłony, przepraszają za bliżej nieokreślone przewinienie i wysyłają przedstawicieli, którzy mają wyjaśnić wydatki, trudności oraz szkody związane z tamami, głowami i brzegami Wisły.

Sędzia ziemski lwowski Gunter z Sieniawy i podsędek Jan z Wiszni poświadczają, że Jan Kocierzyński z żoną Magdaleną zastawili swój dziedziczny dział we wsi Soroki Janowi Łancy za kwotę pięćdziesięciu grzywien. Akt określa warunki posiadania dóbr, zamieszkania we dworze oraz zasady i terminy wykupu zastawionego majątku.

Na wniosek Krzysztofa, szklarza i mieszczanina lwowskiego działającego jako pełnomocnik rajców i pospólstwa Lwowa, odnotowano zeznanie woźnego o ogłoszeniu kupcom przyjezdnym rozkazu podstarościego. Ogłoszenie powołuje mandat królewski, konstytucję koronną i uniwersał dotyczące lwowskiego handlu. Zabrania kupowania towarów i wołów z pominięciem przepisów oraz omijania zwykłej drogi lwowskiej, pod groźbą konfiskaty dóbr po połowie na rzecz króla i Lwowa.

Sędzia Gunter z Sieniawy i podsędek Jan z Wiszni poświadczają, że Jan z Zimnej Wody uznał dług wobec Jerzego, syna zmarłego Fryderyka, i zapisał mu pod zastaw połowę wsi Zimna Woda wraz z młynem i karczmą na okres sześciu lat. Dokument ustala warunki użytkowania posiadłości, termin i zasady zwrotu sumy pieniężnej oraz obowiązek obrony praw wierzyciela do zastawionych dóbr.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowski poświadczają, że mieszczanin lwowski Mikołaj, syn niegdyś Karnasza, pokwitował wojskiego trembowelskiego Jana Jurę z Malechowa i Ostrowa z całkowitej spłaty długów. Wszelkie dotychczasowe wpisy i roszczenia ciążące na dobrach Malechów i Ostrów zostały prawomocnie skasowane.

Wojewoda ruski Jan Odrowąż na zjeździe generalnym we Lwowie, rozpatrując skargę mieszczan i kupców lwowskich, zabrania bezprawnego zatrzymywania i zajmowania na drogach Rusi i Podola bydła zakupionego na dorocznych jarmarkach i opatrzonego ich znakami. Dokument nakazuje urzędnikom i mieszkańcom miast bezwzględne przestrzeganie zakazu aresztowania pędzonych stad pod rygorem surowych kar królewskich.

Wojewoda sandomierski i starosta lwowski Spytko z Jarosławia, działając z mandatu króla Kazimierza Jagiellończyka, rozpatruje sprawę sądową między Elżbietą a arcybiskupem lwowskim Janem dotyczącą dóbr Wiciń.

Ławnicy miasta Lwowa poświadczają, że Grzegorz wraz z rodziną sprzedał Janowi Weyszhannesowi, lwowskiemu mieszczaninowi i ławnikowi, dziedziczne sołectwo w podmiejskiej wsi Goldberg. Sprzedaż nastąpiła za zgodą rady miejskiej z pełnym zrzeczeniem się praw przez zbywców.

W aktach sądu ławniczego Jarosławia zapisano relację woźnego o ogłoszeniu na czterech narożach rynku nakazu przyprowadzania towarów przez zwykłe drogi do Lwowa i respektowania prawa składu. Nakaz ogłoszono w czasie jarmarku na żądanie władz Lwowa, z upoważnienia stanów koronnych i Mikołaja Herburta z Fulsztyna. Przewiduje on zatrzymanie osób obchodzących prawo i zajęcie ich towarów.

Władze Jarosławia odpowiadają na pismo lwowskie dotyczące frekwencji kupców na jarmarku. Informują, że tego dnia poleciły woźnemu ogłosić podczas targu zaproszenie do bezpiecznego przyjazdu, bez obawy o nadzwyczajne wymuszenia. Powołują się na obiecaną ochronę marszałka i hetmana wielkiego koronnego oraz składają życzenia noworoczne.

Sędzia ziemski lwowski Gunter z Sieniawy i podsędek Jan z Wysokiego poświadczają dokonanie wieczystego podziału dóbr m.in. w Sichowie i Żyrawce między rodzonymi siostrami Katarzyną i Zofią, dziedziczkami z Zubrzy. Ugoda reguluje podział łanów, kmieci, młynów, stawów oraz karczem.

Sędzia ziemski lwowski Gunter z Sieniawy i podsędek Jan z Wyszebic poświadczają, że Zofia, córka Jana Zubrskiego i żona Jana Knata, sprzedała swoją dziedziczną część w Zubrzy oraz połowę wsi Sychów Janowi, wójtowi z Sokolnik, za kwotę 250 grzywien. Zbywczyni zrezygnowała z wszelkich praw do tych dóbr, dopuściła nabywcę do wwiązania i zobowiązała się do obrony prawnej transakcji.

Arcybiskup lwowski Jan Wątróbka ze Strzelec zatwierdza zobowiązanie kapituły katedralnej we Lwowie do odprawiania wieczystych mszy i nabożeństw w każde Suche Dni za duszę Pawła Jurkowskiego z Czartorii. Zobowiązanie to podjęto w zamian za 150 grzywien wypłaconych przez wykonawcę testamentu, kasztelana i starostę sandomierskiego Rafała z Jarosławia.

Arcybiskup lwowski Jan Wątróbka potwierdza nadanie króla Kazimierza IV Jagiellończyka dotyczące młyna nad rzeką Pełtwią na rzecz mansjonarzy kaplicy św. Katarzyny we Lwowie. Dokument zawiera formułę notarialną oraz późniejsze adnotacje archiwalne i wizytacyjne z XVII i XVIII wieku.

Dokument sądu lwowskiego poświadcza, że Prokop Karawa uznał dług w wysokości 90 grzywien wobec Mikołaja ze Żmigrodu, starosty przemyskiego. W ramach zabezpieczenia spłaty Karawa zastawił i scedował na wierzyciela połowę swojej wsi Malechów wraz z przynależnościami.

Jan Chrzciciel Aloy dziękuje magistratowi lwowskiemu za przysłany poczęstunek wielkopostny. Zapewnia o swojej wdzięczności i deklaruje gotowość do wyświadczenia przysług na każde wezwanie władz miasta.

Sędzia ziemski lwowski Gunter z Sieniawy i podsędek Judychim z Wysokiego poświadczają wpis z 1473 roku, na mocy którego Elżbieta z Gołogór zastawiła arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka swoją wieś Wiciń za sumę 600 grzywien. Zastawczyni zobowiązała się do obrony arcybiskupa przed wszelkimi roszczeniami prawnymi oraz do pokrycia ewentualnych szkód.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają dokonany w 1473 roku zapis zastawny wsi Wicyn, którą Elżbieta z Gołogór oddała arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka w zamian za dług w wysokości 600 grzywien.

Alberti zapewnia wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o rychłym skierowaniu prośby do króla w celu uzyskania pożądanego listu i niezwłocznym odesłaniu go adresatowi. Przesyła także uszanowanie wojewodzinie oraz prosi o doręczenie załącznika wskazanemu odbiorcy.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala burmistrzowi i rajcom lwowskim na pobieranie cyzy od mieszkańców miasta na poczet prac budowlanych przy miejskich fosach i przedmurzach. Nakazuje poborcy Janowi Krownickiemu dopuszczenie władz miejskich do tych wpływów, kwitując ich zarazem z pobranego podatku.

Walerian Anikini informuje wojewodę ruskiego o niesłusznym i surowym wyroku sędziego Lorendowicza przeciwko szmuklerzowi i jego krewnemu, będącym pod protekcją wojewody bełskiego. Prosi adresata o złagodzenie kary i interwencję, aby zapobiec zadrażnieniom i naruszeniu przyjaźni między oboma wojewodami.

Antici zapewnia o zaangażowaniu w sprawy adresatów i uzyskaniu zakazu Świętej Kongregacji Soboru. Prosi o pełnomocnictwo wystawione na siebie, z prawem ustanowienia Franciszka Stefanoniego lub innego zastępcy, oraz o środki na koszty. Oświadcza, że nie zabiega o własne honorarium.

Dokument potwierdza uregulowanie przez Jaczka z Dzieduszyc długu w wysokości sześćdziesięciu trzech grzywien, ciążącego na wsi Leszniów, na rzecz Jerzego Nagwazdy ze Stańkowa. Po sprawdzeniu zapisów w księgach ziemskich żydaczowskich oraz wyroków doradców królewskich dłużnik uiścił należność i uzyskał pełne pokwitowanie.

Marcin Anczewski donosi ze zjazdu sejmowego w Warszawie o przedłużających się obradach królewskich oraz prosi Macieja Haydera o opiekę nad chorą małżonką i dopilnowanie żniw we wsi. Informuje również o załatwieniu sprawy z panem Kapłanem i zaleca powstrzymanie się od ugody ze Strzembińskim.

Marcin Anczewski donosi o przeciągających się w Warszawie sprawach miejskich, sporach z Ormianami oraz zaciągniętej pożyczce na koszty poselstwa. Prosi rajcę Macieja Heydera o pieczę nad swoim lwowskim gospodarstwem i żniwami oraz o przysłanie konia do Jarosławia.

Marcin Anczewski usprawiedliwia swoją nieobecność we Lwowie koniecznością pozostania przy królu podczas kampanii ukraińskiej. Przekazuje rajcom dyspozycje dotyczące miejskich rozliczeń finansowych, uregulowania opłat kancelaryjnych oraz swojego zastępstwa w sprawowaniu urzędu burmistrza.

Marcin Anczewski wyrzuca rajcom lwowskim brak wdzięczności i niewypłacenie należnych mu sum za trudy i nakłady poniesione dla dobra miasta. Informuje o skierowaniu przeciwko magistratowi i pospólstwu pozwu do sądu królewskiego oraz wzywa do polubownego zwrotu pieniędzy przed terminem rozprawy.

Marcin Anczewski zwraca się do lwowskiego rajcy Macieja Haydera z prośbą o pilne odnalezienie i przesłanie zapomnianych dokumentów miejskich, w tym czerwonej księgi ratuszowej oraz pozwów w sprawie Kampianów. Podkreśla, że brak tych pism uniemożliwia dalsze prowadzenie spraw publicznych miasta.

Arnaud informuje wojewodę wołyńskiego o rozmowie z królową Marią Kazimierą na temat pretensji do sufragana oraz o braku nadesłanego do monarchini obszernego listu. Donosi także o stanie zdrowia królowej, niepokojących wieściach ze Lwowa oraz podróży królewiczów z Paryża.

Arnauld zapewnia Jana Stanisława Jabłonowskiego o niezmiennej życzliwości królowej Marii Kazimiery, która obiecała przyznać mu swoją kamienicę we Lwowie. Wspomina również o niepokojach dworu związanych z planowaną podróżą na Ruś z powodu zagrożenia tatarskiego.

Armand donosi wojewodzie wołyńskiemu o powiadomieniu królowej Marii Kazimiery o jego zamiarze uczczenia pamięci zmarłego Jana III, co monarchini przyjęła z wdzięcznością. Wspomina także o nader życzliwym i zaszczytnym przyjęciu królewiczów przez francuskiego monarchę oraz księcia Orleańskiego.

Armand relacjonuje wojewodzie wołyńskiemu swoją rozmowę z królową Marią Kazimierą oraz odczytanie jej listu Jabłonowskiego. Zapewnia adresata, że monarchini nie wini go za zaistniałe nieporozumienie związane z tajną misją jego sługi i nadal w pełni docenia jego wierność oraz oddanie.

Arnaud informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o planowanym zrelacjonowaniu królowej jego listu oraz o starannym ekspediowaniu przesyłek do Paryża i listu do kanclerzyny wielkiej. W dołączonym bilecie potwierdza, że złożył już relację królowej, podczas gdy ta pisała do kasztelana krakowskiego.

Arnaud zapewnia wojewodę wołyńskiego o przekazaniu królowej Marii Kazimierze zapewnień o jego wierności i przywiązaniu. Informuje również o postępach w podróży monarchini na Ruś oraz jej planowanym postoju na modlitwę w Czerwińsku.

Armand donosi Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o stanie zdrowia królowej Marii Kazimiery, księcia Jakuba oraz kardynała. Przekazuje także wiadomości o pobycie królewiczów w Paryżu oraz o ewentualnej podróży królowej na Ruś.

Arnaud informuje wojewodę wołyńskiego o kolejnej rozmowie z królową Marią Kazimierą, która dała mu jedynie wymijającą odpowiedź w rekomendowanej sprawie. Sugeruje Jabłonowskiemu skierowanie bezpośredniego listu do monarchini, co pozwoliłoby na uzyskanie szybszej i bardziej zdecydowanej decyzji.

Arnaud informuje wojewodę wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o doręczeniu jego listu królowej Marii Kazimierze d'Arquien oraz wstawiennictwie w sprawie zabiegów o nadanie posiadłości ziemskiej. Monarchini odparła, że sprawę rozpatrzy i wyda stosowne dyspozycje.

Armand donosi Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o zachwycie królowej Marii Kazimiery przesłanym przez niego utworem oraz o poleceniu sporządzenia jego kopii. Informuje również o rychłym wyjeździe dworu z Warszawy na Ruś, ciesząc się na możliwość osobistego spotkania z wojewodą.

Arnaud informuje wojewodę wołyńskiego o doręczeniu jego listu królowej Marii Kazimierze oraz wyjaśnia powody opóźnienia w uzyskaniu odpowiedzi z powodu pobytu monarchini u karmelitanek. Donosi również o planowanym wyjeździe królowej do Prus zaraz po Wielkanocy i trwających przygotowaniach do żeglugi.

Koperta i adres listu Armanda skierowanego do wojewody wołyńskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego przebywającego we Lwowie.