Katalog źródeł

Nakaz wydania Janowi Mieleckiemu czterech królewskich dział przechowywanych we Lwowie dla wzmocnienia zamku w Chmielniku przed atakiem wrogów. Magistrat otrzymuje zwolnienie z odpowiedzialności za te działa.

Król zarzuca władzom Lwowa wspieranie osób szkodzących dochodom celnym, odpędzanie strażników i przepuszczanie towarów bez odprawy. Nakazuje zapobiec nadużyciom i karać również kupców działających pod ochroną panów. Grozi postępowaniem instygatora koronnego przed sądem królewskim.

Na podstawie relacji marszałka nadwornego koronnego, administratora ceł, król zarzuca tłumaczowi lwowskiemu Mikołajowi Bajdułowiczowi szkodzenie dochodom celnym i podburzanie innych. Żąda usunięcia go z urzędu i ustanowienia następcy; w razie zwłoki sam wyznaczy właściwą osobę.

Dominikanie skarżą się królowi na ciasnotę kościoła i klasztoru oraz brak należytego cmentarza, zmuszający do pochówków przy publicznej ulicy. Proszą o możliwość wykupu kamienic przy kościele. Król nakazuje wysłać komisję, aby rozstrzygnęła sporne kwestie prawne, i żąda pomocy miasta bez utrudniania zakonnego przedsięwzięcia.

Król Władysław Jagiełło zatwierdza dobrowolną zamianę dóbr ziemskich zawartą między arcybiskupem lwowskim Janem a szlachetnym Jakuszem z Potoczan. W wyniku umowy arcybiskup oddał wieś stołową Jawcze w zamian za wieś Potoczany leżącą w powiecie podolskim.

Król przypomina magistratowi subsydium uchwalone przez sejm i rozpisane na Lwów uniwersałem. Skarb nie otrzymał należnej wpłaty, więc król ponawia żądanie niezwłocznego przekazania 12 tysięcy złotych polskich, zaznaczając, że nie może odstąpić od tej sumy.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu pilne wyznaczenie odpowiedniego komendanta oraz załogi do obrony Lwowa przed nieprzyjacielem. Zobowiązuje go także do dopilnowania, aby miejskie dochody z podatku czopowego zostały w całości przekazane na fortyfikacje i zaopatrzenie obronne miasta.

Król Władysław Jagiełło nadaje dziesięciu kanonikom kościoła katedralnego we Lwowie cztery wozy soli rocznie z żup w Drohobyczu. Nadanie stanowi dziękczynienie za pomyślne wieści o zwycięstwie nad Tatarami, Turkami i Wołochami pod Bracławiem.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu powstrzymanie grabieży i samowoli dwóch chorągwi wyprawy powiatowej uciążliwych dla mieszkańców przedmieść Lwowa. Monarcha zaznacza, że żołnierze pobierają już żołd i powinni zaopatrywać się z dóbr okolicznych zgodnie z prawem wojennym, nie uciskając ubogiej ludności.

Król wstawia się za podkuchmistrzem Przemysławem [?] Dziurskim i nakazuje niezwłocznie rozpatrzyć jego roszczenie wobec mieszczki Krauzowej [?].

Król zakazuje komendantowi Eliaszowi Łąckiemu nowych poborów od mieszkańców i przybyszów. Ma on przyjąć ustalone honorarium trzydziestu złotych od miasta oraz respektować sądownictwo miejskie.

Król nakazuje obu komisjom współdziałać w odzyskaniu sreber kościoła żółkiewskiego, zabranych z depozytu w katedrze lwowskiej podczas oblężenia tureckiego. Należy odzyskać przedmioty lub ich sprawiedliwy ekwiwalent i osądzić osoby winne bezprawnego handlu nimi.

Jan Ubaldini reprezentował miasto na sejmie poza własną kolejnością, zastępując Bartłomieja Zimorowicza na jego prośbę. Król poleca władzom Lwowa dopomóc mu w uzyskaniu należnego wynagrodzenia od zastępowanego kolegi.

Król wstrzymuje egzekucję sumy wybranieckiej z miejskich gruntów Kleparowa. Nazwa związana z przezwiskiem chłopa nie wystarcza do uznania pól za sołeckie. Sprawę ma ostatecznie rozstrzygnąć król.

Król gani zaniedbania opieki nad sierotami i nakazuje wybrać opiekunów Teresy po Bartłomieju Zimorowiczu, sporządzić inwentarz, sprawdzić rachunki, spłacić udowodnione długi oraz zachować majątek i zapewnić dziewczynce utrzymanie i wychowanie.

Król żąda ukarania Wacława Lanckorońskiego i jego wspólnika za samowolne porwanie dwóch piekarzy z przedmieścia Lwowa w związku z roszczeniem o dług. Ewentualne roszczenia mają być dochodzone przed właściwym sądem lwowskim.

Cech kramarski skarży się na podważanie około stuletniego posiadania własnej kamienicy, żądania arendy i więzienie członków. Król nakazuje przedstawić ewentualne roszczenia komisji, a cech bierze pod ochronę.

Król poleca umożliwić bonifratrom zakup dwóch sąsiednich gruntów dla poszerzenia wcześniej ufundowanego szpitala, po oszacowaniu i z zachowaniem czynszu gruntowego.

Król prosi o zmniejszenie obciążenia podatkowego Lwowa, wyznaczonego na osiemset dymów. Wskazuje spadek zamożności i ludności oraz odłączenie licznych posesji spod miejskiego ciężaru na rzecz duchowieństwa i szlachty.

Jan III nakazuje cechowi krawieckiemu zaniechać szykan wobec rzemieślników pracujących dla obozu, gwardii i dworu. Grozi postępowaniem sądowym. Klauzula o ich podległości sądom wymaga dalszej kontroli.

Król nakazuje egzekwować wcześniejszy wyrok chroniący lwowskich Żydów. Napastnicy podają się za studentów; magistrat ma zapobiegać rozruchom, zatrzymywać sprawców, sądzić i usuwać ich z miasta.

Król żąda szybkiego sądowego podziału spadku, zarzucając Antoniemu Solskiemu, posiadaczowi całości majątku, unikanie rozstrzygnięcia i nieskuteczność mediacji.

Augustianie za pośrednictwem prowincjała i królewskiego kaznodziei proszą o wznowienie nabożeństw w Lorecie. Król nakazuje miastu nie przeszkadzać w powrocie i posługach.

Uczniowie szkoły farnej napadli według relacji króla na szkołę ruską, niszczyli książki i atakowali opiekunów. Król nakazuje ochronę szkoły i postępowanie wobec przełożonego, jeśli podlega sądownictwu świeckiemu.

Król zawiadamia o zawarciu umowy małżeńskiej córki z elektorem Bawarii i wyznaczeniu uroczystości w Warszawie na 15 sierpnia 1694 r.

Król zakazuje magistratowi samowolnych działań przeciw żydowskim kupcom, których sklepy zamknięto. Spór ma rozstrzygnąć sąd królewski.

Osobne pismo poleca staroście lwowskiemu powstrzymać działania miasta krzywdzące kupców przed wyrokiem sądu królewskiego.

August II chwali niezłomną wierność Lwowa wobec nieprzyjaciela, zapowiada gotowość wojsk i nakazuje zastosować należytą sankcję wobec lekarza Altenberka, który z nieznanej przyczyny udał się do króla Szwecji pod mianem poselstwa.

Król Władysław III zezwala rajcom lwowskim na budowę i powiększanie drobnych kramików oraz jatek, przekazując na potrzeby miasta wszelkie płynące z nich czynsze i dochody. Ponadto potwierdza miastu prawo do swobodnego wyboru tłumaczy, dopuszczając dokonanie elekcji nawet w przypadku odmowy zgody ze strony starosty.

Król August II apeluje do senatorów, dygnitarzy i szlachty województwa ruskiego o natychmiastowe zniesienie podatku szelężnego we Lwowie. Monarcha motywuje swoją prośbę skrajnym zubożeniem miasta wywołanym najazdem nieprzyjaciela, kontrybucjami oraz epidemią dżumy.

Król August II poleca władzom Lwowa Wojciecha Urbańskiego, byłego burmistrza Jarosławia i serwitora królewskiego zasłużonego w obronie przed wrogimi wojskami. Władca wzywa magistrat, by po przyjęciu przez Urbańskiego prawa miejskiego powołał go na wakujący urząd rajcy lwowskiego.

August II przekazuje Potockiemu, strażnikowi koronnemu, skargę Lwowa na tworzenie odrębnej jurysdykcji na przedmieściu, zajmowanie gruntów miejskich i przemoc arendarza. Żąda zbadania praw własności, pozostania w granicach nabytych gruntów oraz powstrzymania arendarza; wskazuje możliwość procesu przed właściwym sądem.

Jan z Czyżowa, namiestnik Królestwa Polskiego, poświadcza, że Jan z Zubrzy wyznaczył Mikołaja z Gołogór na opiekuna swoich małoletnich synów oraz zarządcę całego majątku aż do osiągnięcia przez nich pełnoletności.

Magistrat Brodów skarży się na zatrzymywanie towarów i pobór myta przez lwowian. Według skargi kilkudziesięciu uzbrojonych ludzi zatrzymało w Toporowie woły kupców, żądając 1300 zł; później we Lwowie zabrano 300 zł za zatrzymane towary. Prośba do chorążego koronnego o ochronę przywilejów miasta.

Władze Starej Warszawy proszą o sprawdzenie pogłoski o zarazie w okolicy Kamieńca Podolskiego. Nie uznają jej za potwierdzoną, mimo doniesień z kilku stron. Chcą uzyskać pewną wiadomość, by na czas zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne swojego miasta.

Fragmentarycznie zachowany dokument sądowy dotyczący sporu majątkowego pomiędzy córkami Hołubieja a lwowską Ormianką Duchną o wsie Laszkowice i Soroki.

Rajcy Kamieńca wracają do korespondencji i królewskiego rozstrzygnięcia w sprawie przechodzenia karawan, towarów kupców oraz praw składu Lwowa. Proszą o dotrzymanie uzgodnień i obecność ludzi strzegących kupców oraz towarów. Wspominają dołączany odpis pisma królewskiego pod własną pieczęcią; szczegółowe klauzule tranzytu pozostają częściowo nieczytelne.

Magistrat Kamieńca Podolskiego odpowiada na pismo władz Lwowa w sprawie zbiegłych ludzi kanclerza wielkiego koronnego. Zapewnia o poinformowaniu komendanta miejscowej twierdzy oraz o gotowości do niezwłocznego ujęcia dezerterów, gdyby pojawili się w mieście.

Magistrat Kamieńca poświadcza, że Szymon Łaminoty [?], sługa miejski Lwowa, przywiózł na podwodach pakunki związane z podkomorzym litewskim Mniszkiem, posłem Rzeczypospolitej do Porty. Potwierdza ich odbiór i uwierzytelnia dokument pieczęcią; niepewną część wykazu pozostawiono z lukami.

Hospodar mołdawski Piotr potwierdza kupcom lwowskim oraz kupcom ziem ruskiej i podolskiej przywileje handlowe i celne na terenie Mołdawii, wzorowane na dawniejszych nadaniach hospodara Aleksandra. Dokument reguluje kwestie poboru opłat celnych między innymi w Suczawie, Bakowie i Białogrodzie.

Hospodar mołdawski Piotr potwierdza kupcom lwowskim dawne swobody handlowe oraz ustala szczegółowe opłaty celne na szlakach wiodących przez Mołdawię ku Węgrom, Wołoszczyźnie i ziemiom tatarskim. Zezwala ponadto na utworzenie domu kupieckiego w Suczawie i zabrania urzędnikom bezprawnego konfiskowania przewożonych towarów.

Po redukcji wartości monety województwo podolskie ustanowiło komisję do ustalenia cen towarów i sprzętów. Kupcy prosili o odroczenie przedstawienia rejestrów i zamknęli sklepy. Komisja nakazała sprzedaż za połowę wcześniejszej ceny. Magistraty Kamieńca proszą Lwów o informacje o podobnej taryfie; dalsze rozstrzygnięcie pozostaje otwarte.

Hryćko z Pomorzan zaświadcza o polubownym wyroku rozstrzygającym spór z miastem Lwowem, na mocy którego mieszkańcy Lwowa i poddani z Winnik otrzymali wzajemne prawo wyrębu drzewa w lasach między tymi miejscowościami. W razie poczucia krzywdy strony miały zwrócić się do króla o wytyczenie stałych granic.

Hospodar mołdawski Stefan Wielki potwierdza kupcom lwowskim oraz kupcom ziem ruskich i podolskich dawne swobody handlowe i ustala szczegółowe taryfy celne w komorach na terenie Mołdawii. Dokument przyznaje im także prawo do prowadzenia domu kupieckiego w Suczawie oraz gwarantuje ochronę towarów przed konfiskatą.

Kraków dziękuje magistratowi Lwowa za list z 8 sierpnia, przekazujący wiadomości o zaraźliwych chorobach na Podolu, Ukrainie, w Kamieńcu Podolskim i Żółkwi oraz o przedsięwziętych środkach ostrożności. Prosi o dalsze wiadomości i deklaruje zwrot kosztów transportu listów.

Komisarze królewscy Kazimierza IV Jagiellończyka dokonują rozgraniczenia wsi Wierzbiż, należącej do kapituły katedralnej we Lwowie, od dóbr Horożanna i Rzyczyhów dzierżawionych przez Jana z Jacymierza. Wyznaczone grunty, lasy i pożytki zostają przysądzone kapitule lwowskiej na prawie wieczystym.

Sędziowie ziemscy haliccy poświadczają, że wojewoda podolski i starosta halicki Stanisław z Chodcza sprzedał oraz zrezygnował wieś Bybło na rzecz arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka za kwotę 300 grzywien. Sprzedający zobowiązał się do wieczystego zagwarantowania spokoju majątkowego i obrony nabywcy przed wszelkimi roszczeniami zgodnie ze zwyczajem Królestwa.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przekazuje kapitule katedralnej we Lwowie wieś królewską Kuhajów wraz z pełnymi immunitetami. Nadanie to stanowi zamianę za pole i las pod Wysokim Zamkiem we Lwowie, darowane wcześniej kanonikom przez króla Władysława Jagiełłę.

Dokument poświadcza oświadczenie arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka o nadaniu podsędkowi halickiemu Piotrowi z Dobiewa i jego żonie Helenie dożywotniego prawa do wsi Międzyhorce i Siemikowce. Po ich śmierci obie wsie mają w pełni powrócić pod zarząd arcybiskupa i kapituły lwowskiej.

Sąd ziemski lwowski rozstrzyga spór pomiędzy Mikołajem Przemirskim, występującym w imieniu dzieci zmarłego Świętosława Przemirskiego, a Janem Dziwuką z Pomorzan, reprezentującym Jana Świnkę z Żabinia. Wobec braku uprawnień królewskich nakłada na Świnkę wieczne milczenie i bezwzględny zakaz pobierania myta we wsiach Żabiń i Jarosławice.