Katalog źródeł

Król Władysław III Warneńczyk na sejmie walnym w Piotrkowie uroczyście potwierdza, odnawia i aprobuje wszystkie dotychczasowe prawa, wolności, immunitety i przywileje mieszkańców Królestwa Polskiego stanów duchownego i świeckiego. Władca zobowiązuje się do nienaruszalnego przestrzegania praw nadanych przez swoich poprzedników oraz do ich skutecznego strzeżenia.

Król Władysław III Warneńczyk przekazuje rajcom lwowskim połowę dochodów z ceł królewskich pobieranych między Krakowem a Lwowem w celu zaspokojenia monarszych długów. Dokument ustanawia procedurę gromadzenia opłat w zabezpieczonej skrzyni oraz nakazuje celnikom swobodny przepust lwowskich kupców bez pobierania dodatkowych należności.

Król Władysław III zapisuje swojemu zarządcy i tenutariuszowi Łańcy sumę stu grzywien na wsi Zubrza w powiecie szczerzeckim. Zastawnik i jego potomkowie mają użytkować wieś ze wszystkimi dochodami i przynależnościami do czasu całkowitego zwrotu długu przez monarchę lub jego następców.

Król Władysław Warneńczyk nadaje Janowi z Sienna, podkomorzemu przemyskiemu i staroście sandomierskiemu, kamienicę we Lwowie przy ulicy Żydowskiej obok synagogi, niegdyś należącą do celnika Wołczka Żyda. Nadanie to następuje z pełnym prawem własności na wieczność w uznaniu wiernych zasług i trudów wojennych w sprawach Królestwa Węgier.

Król Władysław III zezwala rajcom lwowskim na budowę i powiększanie drobnych kramików oraz jatek, przekazując na potrzeby miasta wszelkie płynące z nich czynsze i dochody. Ponadto potwierdza miastu prawo do swobodnego wyboru tłumaczy, dopuszczając dokonanie elekcji nawet w przypadku odmowy zgody ze strony starosty.

Jan z Czyżowa, namiestnik Królestwa Polskiego, poświadcza, że Jan z Zubrzy wyznaczył Mikołaja z Gołogór na opiekuna swoich małoletnich synów oraz zarządcę całego majątku aż do osiągnięcia przez nich pełnoletności.

Dokument znosi nowo wprowadzone, bezprawne cło w Kołomyi dla mieszczan lwowskich oraz innych kupców, a zarazem reguluje i potwierdza tradycyjne stawki celne pobierane w Śniatyniu. Jan z Czyżowa nakazuje staroście kołomyjskiemu i śniatyńskiemu Michałowi Myszle bezwzględne przestrzeganie tych postanowień.

Król Władysław Warneńczyk poddaje obcych i zamiejscowych kupców we Lwowie wyłącznie jurysdykcji sądu miejskiego oraz potwierdza przymus składu towarów. Ustanawia także zasady ważności testamentów sporządzanych przez mieszczan lwowskich oraz wymóg sprzedaży zapisanego majątku nieruchomego w ciągu roku.

Król Władysław Warneńczyk zezwala władzom i pospólstwu miasta Lwowa na wzniesienie nowej szkoły w obrębie murów miejskich przy szpitalu kościoła Świętego Ducha. Ponadto przyznaje rajcom wyłączne prawo obsadzania i odwoływania nauczycieli oraz sprawowania zarządu nad szkołą.

Król Władysław III zakazuje królewskim urzędnikom ingerowania w wyroki lwowskiego sądu ławniczego oraz ustanawia Lwów instancją wyższą prawa dla wszystkich miast i wsi ziemi ruskiej. Nadaje także miastu prawo ścigania, chwytania, sądzenia i karania przestępców na całym obszarze ziemi ruskiej.

Król Władysław III Warneńczyk nakazuje szlachcie, ziemianom i osobom duchownym sprzedaż nieruchomości odziedziczonych w granicach prawa miejskiego Lwowa w ciągu jednego roku pod rygorem kary 20 grzywien. Regulacja ma zapobiegać niszczeniu miejskiej substancji majątkowej oraz uszczuplaniu powinności ciążących na miejskich parcelach.

Król Władysław III nadaje szlachcicowi Jaromowi Fedkowi z Młodowic królewską wieś Kuhajowce w ziemi ruskiej w dożywotnie i dziedziczne posiadanie w nagrodę za zasługi i wierną służbę na Węgrzech. Dobra te mają pozostać w rękach odbiorcy i jego następców ze wszystkimi pożytkami aż do momentu ewentualnego wykupienia zapisu przez monarchę lub jego następców.

Król Władysław Warneńczyk tymczasowo zezwala mieszczanom lwowskim na osadzenie osadników i czerpanie pożytków z szesnastu nadmiarowych łanów zwanych obszarami nad rzeką Brzuchowicą. Ostateczne rozstrzygnięcie kwestii własności tych gruntów król odkłada do czasu swego powrotu do Królestwa Polskiego i przeprowadzenia rewizji we Lwowie.

Papież Mikołaj V, przychylając się do prośby króla Kazimierza Jagiellończyka, wydaje dyspozycje dla arcybiskupa lwowskiego oraz innych hierarchów polskich w obliczu zagrożenia ze strony Tatarów. Dokument łączy się z nadaniem odpustów i zarządzeń kościelnych w związku ze zmaganiami z najeźdźcami.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Kraków prosi o uwolnienie swego mieszczanina Ciamera od ponownego pobrania donatywy we Lwowie i o odpieczętowanie jego towarów. Argumentuje, że kupiec już zapłacił w Krakowie, a uniwersały wykluczają pobieranie tej samej daniny ponownie w innym mieście. Przytacza także relację kupca o dotychczasowej praktyce i jego stratach handlowych.

Kraków dziękuje Lwowowi za wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia w sprawie konkurujących roszczeń do dóbr zmarłego Jana Nyżka [?], sługi sklepowego pani Węgrzynowiczowej. Informuje o wysłaniu przez nią pełnomocnika i prosi o sprawiedliwe rozpoznanie jej roszczeń.

Kraków przedstawia starania Akademii Krakowskiej o uznanie Jana Kantego za patrona Królestwa Polskiego, przeniesienie uroczystości i ustanowienie uroczystej oktawy. Prosi Lwów o własną petycję do papieża oraz przesłanie Krakowowi jej kopii, załączając własne wystąpienie jako wzór co do treści.

W odpowiedzi na skargę Lwowa dotyczącą wykluczania magistratu z ustalania cen Kraków opisuje własną praktykę: dwa posiedzenia rocznie z udziałem urzędu wojewodzińskiego, grodzkiego i rady miejskiej. Wyjaśnia kolejność głosów, prowadzenie księgi cen, sporządzanie odpisów i publiczne ogłaszanie taryfy. W postscriptum mówi o karaniu naruszeń, wadze chleba i próbowaniu piwa.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza radzie i mieszczanom lwowskim przywilej lokacyjny króla Kazimierza Wielkiego z 1356 roku, gwarantujący miastu prawo magdeburskie, immunitet sądowy oraz nadania ziemskie.

Magistrat Krakowa prosi o odszukanie we Lwowie i uwięzienie Francuza nazywanego Szewele, występującego także jako Rytter. Przypisuje mu oszustwa wobec wierzycieli, ucieczkę z ponad siedmiuset czerwonymi złotymi i pozostawienie ciężarnej żony. Wiadomość o dwóch wcześniejszych żonach przedstawia jako pogłoskę.

Dokument stanowi poświadczony przez notariuszy publicznych transumpt dwóch przywilejów króla Władysława Jagiełły: zezwolenia dla Żyda Wołczka na lokację wsi Wierzbiż z 1425 roku oraz nadania tejże wsi kapitule metropolitalnej lwowskiej z 1433 roku. Czynności dokonano we Lwowie na wniosek kanonika i prokuratora kapituły Jana z Szamotuł przed oficjałem Janem z Buczacza.

Magistrat Krakowa wysyła swojego obywatela po dokładne wiadomości o zaraźliwych chorobach szerzących się na Rusi, Ukrainie i Podolu. Prosi Lwów o poinformowanie wysłannika, zatrzymywanie podróżnych i kupców ze stron dotkniętych zarazą, sprawdzanie paszportów oraz świadectw zdrowego pochodzenia podróżnych i towarów. Żąda uwierzytelnienia dobrego pochodzenia dokumentów urzędowym podpisem i pieczęcią miasta przed dopuszczeniem dalszego przejazdu.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przekazuje kapitule katedralnej we Lwowie wieś królewską Kuhajów wraz z pełnymi immunitetami. Nadanie to stanowi zamianę za pole i las pod Wysokim Zamkiem we Lwowie, darowane wcześniej kanonikom przez króla Władysława Jagiełłę.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zatwierdza kapitule metropolitalnej we Lwowie dwa dyplomy zmarłego wojewody i starosty ruskiego Andrzeja Odrowąża ze Sprowy z lat 1466 i 1467. Dokumenty te dotyczyły nadania praw do łąk oraz pożytków i przemiału w młynach na rzecz uposażenia stołu kapituły.

Dokument poświadcza wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka, wydany podczas jego sądowniczego pobytu we Lwowie, zakazujący Elżbiecie ze Żmigrodu pobierania bezprawnych ceł od niepodlegających opłatom dóbr i bydła pasącego się w lasach królewskich. Sąd uznał, że pozwana nie posiada żadnych praw ani przywilejów uprawniających do ściągania owych opłat.

Komisarze haliccy poświadczają zawarcie ugody między arcybiskupem lwowskim Grzegorzem z Sanoka a Mikołajem Karnkowskim z Meduchy w sprawie budowy, użytkowania i naprawy grobli oraz stawów rybnych między Bybłem a Meduchą pod wadium 600 grzywien.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka oraz miasteczku Dunajów prawo do odbywania dorocznego, ośmiodniowego jarmarku oraz cotygodniowego targu. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom swobodne i bezpieczne poruszanie się wraz z towarami.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Jakubowi z Buczacza, kasztelanowi halickiemu, na ufundowanie i uposażenie ołtarza w katedrze metropolitalnej we Lwowie czynszem od sumy 800 grzywien. Nadanie obejmuje również wyłączenie dóbr prebendy spod jurysdykcji sądów świeckich.

Wojewoda ruski Jan Odrowąż na zjeździe generalnym we Lwowie, rozpatrując skargę mieszczan i kupców lwowskich, zabrania bezprawnego zatrzymywania i zajmowania na drogach Rusi i Podola bydła zakupionego na dorocznych jarmarkach i opatrzonego ich znakami. Dokument nakazuje urzędnikom i mieszkańcom miast bezwzględne przestrzeganie zakazu aresztowania pędzonych stad pod rygorem surowych kar królewskich.

Arcybiskup lwowski Jan Wątróbka ze Strzelec zatwierdza zobowiązanie kapituły katedralnej we Lwowie do odprawiania wieczystych mszy i nabożeństw w każde Suche Dni za duszę Pawła Jurkowskiego z Czartorii. Zobowiązanie to podjęto w zamian za 150 grzywien wypłaconych przez wykonawcę testamentu, kasztelana i starostę sandomierskiego Rafała z Jarosławia.

Oficjał krakowski Stanisław ze Świdnicy zezwala Bernardowi, synowi Jakuba ze Lwowa, na wybór spowiednika mogącego udzielić mu rozgrzeszenia oraz odpustu zupełnego w ramach krucjaty przeciw Turkom i Tatarom. Do dokumentu dołączono tekst formuły rozgrzeszenia stosowanej za życia i w obliczu śmierci.

Arnaud informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o planowanym zrelacjonowaniu królowej jego listu oraz o starannym ekspediowaniu przesyłek do Paryża i listu do kanclerzyny wielkiej. W dołączonym bilecie potwierdza, że złożył już relację królowej, podczas gdy ta pisała do kasztelana krakowskiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza dawniejsze zapisy i nadania starostów lwowskich Jana z Tarnowa oraz Jana Kmity z Wiśnicza dotyczące wsi Hodowica w ziemi lwowskiej na rzecz kościoła św. Jana Chrzciciela na przedmieściu Lwowa.

Armand poufnie relacjonuje ugodę królowej z synem Jakubem po10–12dniach negocjacji. Królowa miała poprzestać na dożywociu na dobrach zmarłego męża; ruchomości, klejnoty i gotówka miały zostać podzielone równo między braci. Podaje mediatorów oraz terminy sejmików27lipca i konwokacji29sierpnia, wskazujące na1696rok.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Elżbiecie z Podoszyc, wdowie po kasztelanie lwowskim Jerzym Strumille, na zakup renty i czynszów w Królestwie w celu ufundowania oraz uposażenia ołtarza za zbawienie duszy jej i jej zmarłego męża. Ponadto monarcha zwalnia to uposażenie od wszelkich ciężarów jurysdykcyjnych, opłat lennych i powinności wyprawy wojennej.

Jerzy Bałaban informuje radę miasta Lwowa o swojej interwencji u wojewody krakowskiego w sprawie zarzutów dotyczących aresztowanych Żydów. Zachęca rajców do przygotowania się na zjazd komisji śledczej, która ma dowieść ich niewinności pomimo niechęci wojewody i oskarżeń pana Tarnawskiego.

Jerzy Bałaban powiadamia rajców lwowskich, że wojewoda krakowski z powodu złego stanu zdrowia nie przybędzie do Lwowa na uroczystości żałobne. Zaleca adresatom, aby mimo tej nieobecności bezzwłocznie wykonali wszystkie zaplanowane powinności.

Jerzy Bałaban relacjonuje władzom Lwowa swoje starania u hetmana i wojewody krakowskiego Stanisława Rewery Potockiego o pomyślne załatwienie spraw miejskich i podpisanie reskryptów. Informuje o przełamaniu oporów hetmana, odprawieniu pisarza miejskiego z dokumentami oraz deklaruje dalszą pomoc dla miasta.

Jerzy Bałaban informuje rajców lwowskich, że wojewoda krakowski oburzył się z powodu prowadzenia przez nich rokowań w ważnej sprawie drogą listowną zamiast osobiście. Autor przekazuje tę uwagę pod rozwagę władz miasta, ponawiając wyrazy swojej gotowości do dalszych usług.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza na prośbę dziekana Jana Czochrańskiego dawne przywileje królewskie i urzędnicze z lat 1415–1478 dla poddanych dziekanatu kościoła św. Jana we Lwowie. Dokument sankcjonuje przeniesienie tamtejszych Ormian i innych mieszkańców na prawo ormiańskie oraz całkowicie uwalnia ich od jurysdykcji urzędników grodzkich i wszelkich robocizn zamkowych.

J. C. de Baluze relacjonuje wojewodzie wołyńskiemu bieżące wydarzenia polityczne i militarne, w tym upadek konfederacji oraz sukcesy francuskiej floty. Przekazuje również wieści o podróży elektora brandenburskiego, dyplomatach w Delfcie i poprawie zdrowia kasztelana krakowskiego.

Autor przekazuje pakiet od markizy i życzenia świąteczne. Relacjonuje negocjacje w Hanowerze, spór o Güstrow, wymianę pism z Holendrami i parlamentem angielskim oraz pogłoski o wojnie, których nie uznaje za pewne.

Król Jan Olbracht na sejmie walnym w Piotrkowie zatwierdza stanom Królestwa Polskiego, w tym szlachcie i mieszkańcom ziemi ruskiej, wszelkie przywileje i wolności nadane przez swoich poprzedników, królów Władysława Jagiełłę i Kazimierza Jagiellończyka.

Bartsch oczekuje odpowiedzi kanclerza na miejski projekt i omawia dokumenty potrzebne do potwierdzenia praw miasta dotyczących wagi i jurysdykcji. Przypomina potrzebę wcześniejszego dekretu podskarbiego i przygotowania rozliczenia długu Żydów. Pisze też o planowanej pomocy biskupa na sejmie i ponawia prośbę o środki na koszty pobytu.

Król Jan Olbracht zezwala kolegium wikariuszy wieczystych katedry lwowskiej na zakupienie domu wraz z parcelą we Lwowie na ich wspólną siedzibę. Równocześnie wyjmuje ową nieruchomość i jej mieszkańców spod jurysdykcji miejskiej oraz wszelkich podatków i ciężarów, przenosząc ją pod jurysdykcję i immunitet kościelny.

Becker omawia powodzenie handlu Forbesa oraz sprawy wina i dworu. Przekazuje prośbę Daniela Stuarta o list do Forbesa w sprawie długu londyńskiego i ostrzega przed dalszym zadłużaniem się. Wspomina zakup lub przesyłkę towaru z Hamburga, kwitację oraz potrzebę listów na okazje transportowe.

Król Aleksander Jagiellończyk, na prośbę rajców i mieszczan lwowskich, znosi doroczny jarmark przypadający na święto św. Agnieszki. Decyzję motywowano zniszczeniem ziem ruskich przez najazdy wrogów oraz faktem, że zgromadzenia kupieckie przynosiły wówczas miastu więcej szkód i zagrożeń niż pożytku.

Koperta listu zaadresowanego do kasztelana krakowskiego i hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jana Jabłonowskiego w Warszawie. Nadawca tytułuje hetmana swoim najosobliwszym panem i protektorem.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje kanonikowi kamienieckiemu i notariuszowi królewskiemu Sewerynowi Herburtowi z Felsztyna plac czyli dworzysko we wsi Nahorce w powiecie lwowskim. Nadanie zostaje zwolnione z ciężarów zamkowych i przeniesione na prawo ziemskie.