Katalog źródeł

Piotr Bobrowski donosi porucznikowi Kazimierzowi Wolskiemu o całkowitym zniszczeniu Wawrzeńczyc i okolicznych wsi przez Szwedów oraz o trudnościach ze ściągnięciem prowiantu, prosząc o instrukcje chorążego koronnego. Wspomina również o niepokojących wieściach ze Lwowa i prosi o zabezpieczenie pozostawionych tam skrzyń.

Król Zygmunt I na prośbę arcybiskupa lwowskiego Bernarda Wilczka potwierdza wyrok króla Władysława Jagiełły z 1422 roku regulujący wysokość rocznych opłat na stół arcybiskupi, uiszczanych na świętego Marcina przez kmieci i osadników prawa niemieckiego w diecezji lwowskiej. Dokument ustala stały wymiar tego świadczenia na sześć groszy szerokich z każdego posiadanego łanu, z wyjątkiem osadników lwowskich płacących po jednym wiardunku.

Król Zygmunt I nakazuje urzędnikom koronnym udzielanie pomocy przedstawicielom Lwowa w konfiskacie towarów i zatrzymywaniu kupców omijających lwowski skład. Ostrzega przy tym urzędników, że wszelkie straty wynikłe z braku ich współdziałania zostaną ściągnięte z ich własnych majątków.

Król Zygmunt I zezwala Kapitule Metropolitalnej we Lwowie na wykupienie trzeciej miary z młyna królewskiego przed Bramą Krakowską we Lwowie z rąk rajcy Mikołaja Harnegtha i innych posiadaczy. Zgoda została udzielona w celu wsparcia kapituły po zniszczeniu jej dóbr przez najazd tatarski.

Komisarze królewscy pod przewodnictwem arcybiskupa Bernarda Wilczka rozstrzygają wieloletnie spory między kapitułą metropolitalną a władzami miasta Lwowa, regulując kwestie kaznodziejów polskiego i niemieckiego, szkoły katedralnej oraz urzędu zakrystiana. Ugoda normuje również zarząd majątkiem i zapisami testamentowymi, funkcjonowanie młyna miejskiego oraz zaopatrzenie katedry w wodę.

Dokument stanowi wyrok arbitrażowy regulujący wieloletnie spory między lwowską kapitułą katedralną a magistratem miasta Lwowa m.in. w kwestiach kaznodziejów języka polskiego i niemieckiego, zarządu szkołą katedralną, depozytów i zapisów testamentowych oraz praw do młyna Olchowego i miejskich wodociągów. Pod rygorem kary dwóch tysięcy florenów węgierskich nakazuje stronom wieczyste przestrzeganie uzgodnionego porządku.

Felix Caspar Georg Bore informuje Arthura Forbesa o zamówieniu koronek, które mają być dostarczone panu Edtmüllerowi na jarmark św. Pawła. Prosi również o polecenie Edtmüllerowi wypłaty należności w pełnowartościowej monecie wekslowej, aby uniknąć strat kursowych.

Papież Leon X wydaje zarządzenia w sprawie dyscypliny duchowieństwa, reformy obyczajów oraz zwalczania błędów i herezji w Królestwie Polskim, Czechach i na Węgrzech. Wykonanie i uprawnienia jurysdykcyjne powierza arcybiskupowi gnieźnieńskiemu Janowi Łaskiemu.

Komisarze królewscy Stanisław z Chodcza i Mikołaj Lanckoroński wydają Janowi Woleczkowi transumpt przywileju króla Władysława III z 1440 roku na lokację wsi Izdebnik na prawie magdeburskim oraz nadanie wójtostwa Włodkowi ze Swemicz. Dokument potwierdza uposażenie sołtysie w dwa łany ziemi, łąki, młyn i karczmę oraz obowiązek konnej służby wojskowej z kuszą.

Brinck pisze o bliskim marszu ku Gdańskowi i chęci wyjazdu króla. Przytacza pogłoski o przybyciu królowej, księcia brandenburskiego i cara, zaznaczając, że trudno o pewne wiadomości.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór we Lwowie, skazując rajców Macieja Mikulkę, Jana Kochna i Jana Frayborga na uwięzienie w wieży za bezprawne podburzenie pospólstwa. Nakazuje radzie miejskiej zdanie rachunku z dochodów publicznych i funduszy fortyfikacyjnych przed komisarzami królewskimi oraz delegatami gminy i cechów.

W. S. Burzyński zdaje relację z trudności w uzyskaniu inkwizycji w Lublinie z powodu twardego oporu pana Dobrzańskiego żądającego wypłaty w bitych talarach. Usilnie nakłania Stanisława Głogowskiego do osobistego przybycia na najbliższą kadencję trybunalską w celu ratowania sprawy i zażegnania niebezpieczeństwa.

Król Zygmunt I Stary na sejmie walnym w Piotrkowie rozstrzyga spór między mieszczanami lwowskimi a Żydami, wprowadzając ordynację ograniczającą działalność handlową Żydów lwowskich i przedmiejskich. Dokument zakazuje im m.in. handlu domowego i domokrążnego, zakazuje sprzedaży korzeni oraz jedwabiu, a także ściśle reguluje obrót suknem, woskiem, skórami i wołami.

Król Zygmunt I Stary potwierdza ugodowe orzeczenie komisji królewskiej regulujące wysokość oraz zasady poboru ceł, mostowego, grobelnego i opłat targowych na szlaku ze Lwowa na Wołoszczyznę. Przywilej chroni mieszczan i kupców lwowskich przed samowolnymi i uciążliwymi opłatami, określając taryfy dla poszczególnych miejscowości Rusi i Podola.

Semen Białecki dziękuje rajcy Maciejowi Hayderowi za przysłane towary, rozlicza zobowiązania finansowe i zapowiada nadesłanie piwa wareckiego oraz innych podarków. Informuje również o chorobie króla Władysława IV i oczekiwaniu na wieści z Gdańska o królowej.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór pomiędzy władzami i pospólstwem miasta Lwowa a dziedzicem wsi Zboiska Piotrem Odnowskim, zakazując pobierania od kmieci myta grobelnego z produktów wiezionych na targ lwowski. Właściciel Zboisk zachowuje natomiast prawo pobierania cła grobelnego od furmanów i innych podróżnych zgodnie z przysługującymi mu przywilejami.

Król Zygmunt I Stary reguluje wzajemne relacje jurysdykcyjne między sądem prawa miejskiego we Lwowie a sądownictwem gminy ormiańskiej, w tym dopuszczalność świadków różnych wyznań, właściwość spraw o nieruchomości i przestępstwa kryminalne oraz tryb aresztowań. W pozostałym zakresie monarcha zatwierdza dotychczasowe przywileje obu stron.

Król Zygmunt I Stary przyznaje urzędującym rajcom miasta Lwowa połowę wpływów z czopowego jako rekompensatę za zaniedbywanie prywatnych spraw na rzecz służby publicznej. Pozostała połowa dochodu z tego podatku ma być wedle wcześniejszych zarządzeń przeznaczana na naprawę miasta.

Król Zygmunt I Stary ogranicza wykonywanie rzemiosła szewskiego na przedmieściach Lwowa wyłącznie do dwóch szewców zamkowych oraz zabrania kupcom skupowania skór od przybyszów poza obrębem miasta. Ponadto nakazuje staroście Stanisławowi z Chodcza i władzom miejskim bezwzględne przestrzeganie praw cechowych szewców.

Król Zygmunt I przenosi należące do Lwowa wsie Zubrza i Sichów z prawa ziemskiego na prawo magdeburskie, podporządkowując je władzy burmistrza i rady miejskiej. Zwalnia mieszkańców i rajców z jurysdykcji urzędników ziemskich i grodzkich oraz z wszelkich powinności i wypraw wojennych, zobowiązując ich wyłącznie do opłacania miejskiego szosu wraz ze Lwowem.

Król Zygmunt I zezwala władzom Lwowa na pobieranie opłaty w wysokości pół grosza od każdego wozu uchodźców chroniących się w mieście przed najazdami wroga. Uzyskane środki mają pokryć koszty oczyszczania miasta z błota i nieczystości oraz naprawy murów, wałów i fos miejskich.

Wapowski opisuje spór o asygnację obciążającą przemyską synagogę oraz zatrzymanie Żydów pod zarzutem kradzieży koni. Prosi wojewodę o ochronę i przedstawia własną ocenę postępowania sądowego.

Konstanty Wapowski prosi wojewodę ruskiego Jana Jabłonowskiego o wstawiennictwo u kasztelana krakowskiego w sprawie objęcia chorągwi wakującej po kasztelanie chełmskim. Przypomina o wcześniejszych obietnicach oraz deklaruje dożywotnią wdzięczność i gotowość do wiernej służby.

Chory po powrocie z legacji Wapowski nie przyjedzie na sejmik. Przekazuje stanowisko przez urzędników, zaleca łowczego przemyskiego na marszałka i prosi wojewodę o relację z obrad.

Konstanty Wapowski wysyła do Jana Jabłonowskiego posłańca z propozycją warunków ustalenia ceny pomierzonych dóbr. W dopisku dopytuje wojewodę o wiedzę na temat ukrytych zamiarów i wrogich kroków elektora brandenburskiego wobec Rzeczypospolitej.

Konstanty Wapowski wyraża wdzięczność wojewodzie ruskiemu Janowi Jabłonowskiemu za okazaną łaskę i protekcję. Deklaruje dożywotnią wierność oraz gotowość do odwzajemnienia się usługami wraz z całą swoją rodziną.

Konstanty Wapowski prosi wojewodę ruskiego Jana Jabłonowskiego o ponowienie nakazu wydania zbiegłego poddanego ze wsi Lacka Wola na rzecz wojskiego żydaczewskiego. Poprzednie polecenie w tej sprawie zostało wstrzymane przez chorążego krakowskiego w wyniku mylnych skarg tamtejszych włościan.

Konstanty Wapowski rekomenduje wojewodzie ruskiemu swego syna, starostę brzeźnickiego, starającego się o zatwierdzenie na porucznikostwo w chorągwi ojca. Prosi również o poparcie nominacji oficerskiej dla pana Wujakowskiego oraz deklaruje zwerbowanie doborowych ludzi do swojej jednostki.

Konstanty Wapowski informuje wojewodę ruskiego Jana Jabłonowskiego o zamiarze wybędania nastrojów szlachty przed zwołaniem sejmiku oraz o intrygach politycznych i niezatwierdzeniu przez króla punktów komisarzy. Zapewnia adresata o swojej niezmiennej lojalności i przekonuje o konieczności doprowadzenia sejmiku do skutku przed zbliżającym się sejmem walnym.

Konstanty Wapowski popiera stanowisko wojewody dotyczące potrzeby uchwalenia jednoznacznej deklaracji województwa na sejmiku w obliczu dążeń kardynała i Sapiehów do zawarcia porozumienia. Zapowiada, że szczegóły swoich opinii przedstawi ustnie adresatowi jego syn, podczaszy.

Konstanty Wapowski porusza kwestię obsady wakujących chorągwi wojskowych, wyrażając nadzieję na protekcję wojewody przy kolejnych nominacjach. Dziękuje także za przysłane wiadomości o ruchach nieprzyjaciela i prosi w imieniu swoim oraz zebranej szlachty o dalsze doniesienia z teatru działań.

Konstanty Wapowski negocjuje z wojewodą ruskim Janem Jabłonowskim warunki kupna majątku Laski, kwestionując podniesienie wcześniej ustalonej sumy. Deklaruje zapłatę trzydziestu pięciu tysięcy złotych oraz oferuje dożywotnią wierność i usługi w zamian za ustępstwo ze strony magnata.

Warszycki zapewnia wojewodę wołyńskiego o pamięci i gotowości służby. Wspomina sejmik opatowski i cześnika, który przekazał pozdrowienia; dopisuje ukłony dla pani koronnej.

Michał Warszycki przesyła wojewodzie wołyńskiemu powinszowania z okazji świąt Bożego Narodzenia, życząc mu zdrowia, pomyślności oraz najwyższych zaszczytów w Rzeczypospolitej. Prosi zarazem o podtrzymanie dawnej życzliwości i deklaruje gotowość do oddawania dalszych przysług.

Król Zygmunt I zezwala rajcom lwowskim, opiekunom szpitala św. Ducha, na sprzedaż narażonej na zatargi wsi Malechów i przejście jej pod prawo ziemskie. Pieniądze ze sprzedaży mają zostać przeznaczone na zakup innych nieruchomości lub czynszów dla ubogich, objętych immunitetem kościelnym.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza i nadaje miastu Lwowowi jego dotychczasowy herb przedstawiający bramę o trzech wieżach ze stojącym lwem. Ponadto monarcha przyznaje władzom miejskim zaszczytny przywilej pieczętowania wszelkich dokumentów i pism czerwonym woskiem.

Król Zygmunt I Stary nadaje dożywotnio rajcy lwowskiemu Michałowi oraz jego dzieciom, Michałowi i Annie, wszelkie dochody z pytla zainstalowanego w lwowskim młynie Piekarskim. Wcześniej monarcha zapewnił im dożywotnie czerpanie zysków z trzeciej miarki tegoż młyna.

Piotr Wast informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o odbiorze sukna od kupca de Albertiego na polecenie generała Brandta. Wyjaśnia różnicę w liczbie postawów sukna czerwonego i błękitnego oraz donosi o spakowaniu i opieczętowaniu towaru.

Król Zygmunt I Stary gwarantuje prełatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie nienaruszalne posiadanie trzeciej części młyna królewskiego na Przedmieściu Halickim przez okres 15 lat. Władca zobowiązuje się, że ani on, ani jego następcy, ani nikt inny nie dokona w tym czasie wykupu owego młyna.

Król Zygmunt I kasuje swój wcześniejszy przywilej handlowy wydany Żydom z przedmieść Lwowa i potwierdza wyłączne prawo mieszczan lwowskich do handlu w mieście, zabraniając go mieszkańcom przedmieść. Dla umożliwienia likwidacji towarów i spłaty długów monarcha wyznacza Żydom przedmiejskim dwuletni okres przejściowy z ograniczonym prawem handlu.

Król Zygmunt I Stary zabrania kupcom podróżującym między Turcją i Wołoszczyzną a Litwą i Moskwą omijania lwowskiego prawa składu oraz ceł poprzez przejazd przez Kamieniec i drogi poboczne. Nakazuje starostom oraz władzom miejskim Rusi i Podola bezwzględne aresztowanie naruszających zakaz kupców i udzielanie pomocy wysłannikom miasta Lwowa.

Prymas obiecuje interwencję u jezuitów, nuncjusza i biskupów w sprawie uczniów zakłócających pokój. Wyjaśnia ograniczenia własnej jurysdykcji i prosi Lwów o wysłanie przedstawiciela na konwokację.

Prymas radzi szukać ochrony praw Lwowa na nadchodzącej elekcji. Wspomina bezskuteczne starania posłów województwa ruskiego oraz ostrzega, że protestacja rozdrażnia jego obywateli.

Król Zygmunt I Stary zwalnia wszystkich chrześcijańskich mieszkańców Lwowa na dwadzieścia lat od czynszów, szosu i innych opłat z powodu zniszczeń wywołanych pożarem miasta. Ponadto zwalnia mieszczan z czopowego na okres siedmiu lat, nakazując przeznaczenie tych wpływów przez kolejne sześć lat na odbudowę miejskich murów i obwarowań.

Sędzia i podsędek ziemi krakowskiej poświadczają dekret króla Zygmunta I rozstrzygający spór celników z kupcami o drogi pędzenia bydła i przewozu towarów z Rusi, Podola, Wołynia i Mołdawii. Zgodnie z wyrokiem woły i towary z Rusi, Podola i Mołdawii należy kierować przez Lwów, Gródek i Przemyśl do Sandomierza, natomiast z Wołynia przez Lublin i Radom, pod groźbą konfiskaty.

Marianna Wielopolska dziękuje wojewodzie ruskiemu za przysłanie relikwii od królowej oraz prosi o szczegółowe informacje na temat jego dawnej edukacji w kolegium we Francji i związanych z nią wydatków. Donosi także o bieżących wiadomościach towarzyskich z Warszawy, w tym o żałobie wojewodziny malborskiej i sporach majątkowych wojewodziny wileńskiej.

Marianna Wielopolska gratuluje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu radosnej nowiny i życzy jego żonie szybkiego powrotu do zdrowia po połogu. Zachęca również małżonków do przyjazdu do Warszawy na zbliżający się karnawał.

Marianna Wielopolska dziękuje wojewodzie ruskiemu za nadesłane wiadomości o kolegium, w którym w tajemnicy zamierza umieścić marnującego czas syna. Wyraża również radość z perspektywy bliskiego spotkania z adresatem i swoją siostrzenicą.

Wielopolska prosi o ulgę w hibernie starostwa nowotarskiego, obciążonego już trzema chorągwiami i czwartą zapowiedzianą. W dopisku przekazuje doniesienia o zatrzymywaniu Polaków we Francji.

Marianna Wielopolska dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za pamięć i wyraża ulgę z powodu poprawy stanu zdrowia siostrzenicy po wypadku. Prosi także o dowiedzenie się w klasztorze jego ciotki o pannę biegłą w hafcie gobelinowym.