Katalog źródeł

Królowa Polski Jadwiga potwierdza i odnawia dokument niegdyś starosty ruskiego Jana z 1371 roku, nadający wieś Hodowica w dystrykcie lwowskim kaplicy św. Jana i klasztorowi bazylianów na przedmieściu Lwowa. Nadanie to zostało uczynione za spokój duszy zmarłego Piotra, dawnego posiadacza tej posiadłości.

Król zezwala na użycie gotówki z depozytu wojewody kijowskiego do uzupełnienia brakujących pieniędzy na wojsko. Wydanie wymaga zabezpieczenia przez komisarzy i zgody podkomorzego koronnego jako tutora; klejnoty i pozostałe przedmioty mają zostać w depozycie.

Miasto ma wysłać do Warszawy na 27 maja 1643 r. przedstawicieli znających wartość towarów zagranicznych. Wesprą oni komisję sejmową współpracującą z podskarbimi przy ustalaniu cen.

Król dziękuje Lwowowi za opór wobec wojsk wojewody siedmiogrodzkiego i prosi o pożyczkę 100 000 złotych. Zabezpieczeniem mają być dochody celne pobierane w arendzie; szczegóły przekaże podskarbi.

Król Władysław III Warneńczyk na sejmie walnym w Piotrkowie uroczyście potwierdza, odnawia i aprobuje wszystkie dotychczasowe prawa, wolności, immunitety i przywileje mieszkańców Królestwa Polskiego stanów duchownego i świeckiego. Władca zobowiązuje się do nienaruszalnego przestrzegania praw nadanych przez swoich poprzedników oraz do ich skutecznego strzeżenia.

Odpowiedź na pismo z 23 marca 1763 r. o kursie monet. Magistrat Warszawy wyjaśnia, że obowiązuje tabela przeliczeniowa podskarbiego wielkiego koronnego, ogłoszona w grodach i miastach. Miejskie władze nie są uprawnione do samodzielnego ustalania różnic między rodzajami monet.

Po redukcji wartości monety województwo podolskie ustanowiło komisję do ustalenia cen towarów i sprzętów. Kupcy prosili o odroczenie przedstawienia rejestrów i zamknęli sklepy. Komisja nakazała sprzedaż za połowę wcześniejszej ceny. Magistraty Kamieńca proszą Lwów o informacje o podobnej taryfie; dalsze rozstrzygnięcie pozostaje otwarte.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza duchowieństwu i szlachcie ziem ruskich dotychczasowe prawa oraz immunitety, wprowadzając zarazem dodatkowe regulacje dotyczące m.in. miejscowego sądownictwa, zwolnień celnych i procedury wobec kmieci. Zakazuje także nakładania bezprawnych ceł oraz zbaczania przez kupców z wyznaczonych szlaków handlowych.

Kraków dziękuje za życzenia świąteczne i noworoczne oraz odpowiada w sprawie tymfów wrocławskich. Informuje o stosowaniu uniwersału podskarbiego wielkiego koronnego, według którego tymf ma kurs dwóch szóstaków polskich, zatwierdzony dekretem Trybunału Koronnego. Zapowiada dołączenie odpisu odpowiedniego punktu.

Prezydent i radni Lublina oznajmiają, że wybrali spośród siebie delegatów do Warszawy na 1 września 1738 roku, zgodnie z pisemnym poleceniem podskarbiego wielkiego koronnego. Delegaci mają uczestniczyć w przygotowaniu instruktarza skarbu koronnego. Autorzy wyrażają nadzieję, że magistrat Lwowa również spełni wolę podskarbiego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zatwierdza kapitule metropolitalnej we Lwowie dwa dyplomy zmarłego wojewody i starosty ruskiego Andrzeja Odrowąża ze Sprowy z lat 1466 i 1467. Dokumenty te dotyczyły nadania praw do łąk oraz pożytków i przemiału w młynach na rzecz uposażenia stołu kapituły.

Rajcy odsyłają do Lwowa korespondencję otrzymaną od podskarbiego, przeznaczoną dla władz miejskich i dwóch urzędników. Wyjaśniają, że burmistrz przypadkowo wyjął i otworzył jeden z listów. Proszą, aby nie potraktować tego jako umyślnego naruszenia tajemnicy.

Poznań odpowiada na otrzymaną pocztą wiadomość Lwowa o Becalu, któremu nadawcy zarzucają ucisk kupców chrześcijańskich pod pretekstem nowej konstytucji. Pismo wyraża obawę, że podobne działania dotkną także Poznania. Zapowiada przedstawienie sprawy osobom skłonnym do interwencji, aby dotarła do króla i podskarbiego koronnego.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Jakubowi z Buczacza, kasztelanowi halickiemu, na ufundowanie i uposażenie ołtarza w katedrze metropolitalnej we Lwowie czynszem od sumy 800 grzywien. Nadanie obejmuje również wyłączenie dóbr prebendy spod jurysdykcji sądów świeckich.

Armand relacjonuje wojewodzie wołyńskiemu swoją rozmowę z królową Marią Kazimierą oraz odczytanie jej listu Jabłonowskiego. Zapewnia adresata, że monarchini nie wini go za zaistniałe nieporozumienie związane z tajną misją jego sługi i nadal w pełni docenia jego wierność oraz oddanie.

Jan Achenkif informuje Artura Forbesa o kwestii zakupu drogich soboli, przesyłce tysiąca złotych oraz towarach wysłanych do Jarosławia. Wyjaśnia również sprawę duchtów i wagi ładunku na furmance, dołączając prośbę żony o nadesłanie goździków.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Elżbiecie z Podoszyc, wdowie po kasztelanie lwowskim Jerzym Strumille, na zakup renty i czynszów w Królestwie w celu ufundowania oraz uposażenia ołtarza za zbawienie duszy jej i jej zmarłego męża. Ponadto monarcha zwalnia to uposażenie od wszelkich ciężarów jurysdykcyjnych, opłat lennych i powinności wyprawy wojennej.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza na prośbę dziekana Jana Czochrańskiego dawne przywileje królewskie i urzędnicze z lat 1415–1478 dla poddanych dziekanatu kościoła św. Jana we Lwowie. Dokument sankcjonuje przeniesienie tamtejszych Ormian i innych mieszkańców na prawo ormiańskie oraz całkowicie uwalnia ich od jurysdykcji urzędników grodzkich i wszelkich robocizn zamkowych.

Autor przypomina rady dotyczące podróży, informuje o weselu kanclerzówny i poleca młodego szlachcica rekomendowanego przez markizę de Béthune. Ponawia niepotwierdzone doniesienie o egzekucji Vaudémonta.

De Baluze nie otrzymał nowej poczty, przekazuje więc niepotwierdzone wiadomości o zawieszeniu broni w Holsztynie i losie Vaudémonta. Omawia planowany ślub córki kanclerza i zaprasza adresata do Warszawy.

Bartsch oczekuje odpowiedzi kanclerza na miejski projekt i omawia dokumenty potrzebne do potwierdzenia praw miasta dotyczących wagi i jurysdykcji. Przypomina potrzebę wcześniejszego dekretu podskarbiego i przygotowania rozliczenia długu Żydów. Pisze też o planowanej pomocy biskupa na sejmie i ponawia prośbę o środki na koszty pobytu.

Bartsch dziękuje za deklarację wynagrodzenia i wyjaśnia konieczność odpowiedzi magistratu na list kanclerza. Informuje o dekrecie dotyczącym miejskich sum, sprawach plebana Hołoskiego i Macieja oraz procesie z dominikanami. Prosi o autentyczne odpisy, honorarium patrona i środki na pobyt w Warszawie. Zaleca ostrożność przy drukowaniu projektów sejmowych, zapowiada interwencje w sprawie ulicznych kramów i składu oraz prosi o szerokie pełnomocnictwo.

Bartsch opisuje audiencję u prymasa i interwencje w sprawie krzywd Lwowa ze strony garnizonu. Prymas ma wesprzeć miasto u wodza i zaleca Bartschowi pozostać do przybycia hetmana. Autor relacjonuje również spór o jurysdykcję wojewodzińską, oczekiwanie na powrót starosty, spalone rzeczy oraz opóźniony przyjazd furmana.

Bartsch skarży się na upadek poszanowania władz miejskich, opisuje audiencję u wodza i oddanie memoriału dotyczącego zajścia z kapitanami Kudelskim i Witowskim. Wódz powołuje się na wcześniejsze interwencje i publiczne obowiązki, które uniemożliwiają zwolnienie Bart­scha. Autor ponawia prośby, kontaktuje się z prymasem i oczekuje na starostę lwowskiego.

Bartsch zawiadamia władze Lwowa o przybyciu do Warszawy, konsultacjach w sprawie miasta i zaplanowanej audiencji u podskarbiego koronnego. Przekazuje wieści o spodziewanym przyjeździe prymasa, wodza i królewiczów oraz wyjaśnia, że oczekiwanie może opóźnić jego wyjazd do Białegostoku. Zapowiada dalsze informacje.

Król Aleksander Jagiellończyk zezwala kapitule metropolitalnej we Lwowie na wykupienie królewskiej wsi Czerkasy z rąk dotychczasowych tenutariuszy i nadaje jej tę wieś na własność z immunitetem. Ponadto król przyznaje wolny brzeg w granicach wsi Mszana pod budowę stawu rybnego.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje kapitule metropolitalnej we Lwowie trzecią miarę dochodów z młyna królewskiego przed Bramą Halicką na przedmieściu lwowskim z prawem jej wykupu. Nadane pożytki mają posłużyć uposażeniu nowo fundowanych wikariuszy wieczystych przy katedrze lwowskiej.

Król Aleksander Jagiellończyk zwalnia obywateli i mieszkańców Lwowa ze wszelkich ceł oraz opłat przewozowych, mostowych i grobelnych w całym Królestwie Polskim, zrównując ich uprawnienia z prawami mieszczan krakowskich. Przywilej nadano w nagrodę za ofiarność lwowian przy wznoszeniu miejskich fortyfikacji obronnych chroniących kraj przed najazdami.

Król Aleksander Jagiellończyk eryguje w katedrze lwowskiej kanonikat i prebendę przeznaczoną dla stałego kaznodziei w celu krzewienia wiary i głoszenia słowa Bożego. Prawo patronatu oraz wyboru odpowiedniego kapłana na to stanowisko monarcha przekazuje wieczcancel arcybiskupowi Bernardowi i kapitule lwowskiej.

Król Aleksander Jagiellończyk nadaje burmistrzowi, radzie i miastu Lwów prawo wieczystego poboru mostowego w wysokości jednego grosza polskiego od każdego obładowanego wozu wjeżdżającego do miasta. Uzyskane dochody mieszczanie zobowiązani są w całości przeznaczać na naprawę okolicznych dróg publicznych oraz miejskich fortyfikacji.

Arcybiskup lwowski Bernard Wilczek zatwierdza nadanie kanonii i prebendy kaznodziejskiej mistrzowi Stanisławowi z Krakowa oraz włącza do jej uposażenia 300 florenów z zapisu mieszczanina Piotra Stryczka. Akt szczegółowo reguluje obowiązki kaznodziejskie, warunki egzaminowania i rezydencji oraz zakazuje zamiany tego beneficjum na inne.

Brzeski odpowiada na obawę zatrzymywania kupców lwowskich w związku ze sprawą Kamieńca. Zapewnia o bezpieczeństwie lwowian; wymaga zwyczajowego zgłoszenia się w mieście. Wspomina przyszły dekret królewski.

Król Zygmunt I Stary na prośbę arcybiskupa Bernarda Wilczka potwierdza przywilej króla Władysława Jagiełły z 1430 roku. Dokument zwalnia dobra arcybiskupstwa lwowskiego od wszelkich ciężarów, danin i posług państwowych oraz zrównuje jego immunitety z prawami arcybiskupstwa gnieźnieńskiego.

Król Zygmunt I Stary nadaje Stanisławowi z Chodcza, marszałkowi Królestwa Polskiego, działy we wsiach Żydatycze i Maleczkowice, skonfiskowane kanonikom lwowskim za niewypełnienie obowiązku wyprawy wojennej przeciw hospodarowi wołoskiemu. Nadanie stanowi nagrodę za zasługi wojskowe marszałka wyświadczone w tejże wyprawie.

Po uniwersale podskarbiego Błazowski prosi magistrat o odroczenie taksy cen do 20 października, kiedy sam przyjedzie. Liczy na udział podwojewodziego. Taksa dotyczy cen towarów i żywności.

Błazowski dziękuje prezydentowi Lwowa za życzenia. Zaleca wykonanie dekretu i uniwersałów, dopuszcza zwrócenie się do podskarbiego, a w razie oporu wspomina o przymusie wobec właścicieli. Zapowiada przyjazd do Lwowa.

Król Zygmunt I rozstrzyga spór kompetencyjny między radą miasta Lwowa a gminą ormiańską, znosząc urząd odrębnego wójta ormiańskiego i poddając Ormian pod jurysdykcję miejską w sprawach o nieruchomości oraz w czterech artykułach kryminalnych. W pozostałych sprawach ormiańskich sądzić ma wójt miejski wraz z sześcioma starszymi ormiańskimi według ich prawa ojczystego, z prawem apelacji bezpośrednio do majestatu królewskiego.

Król Zygmunt I na prośbę arcybiskupa lwowskiego Bernarda Wilczka potwierdza wyrok króla Władysława Jagiełły z 1422 roku regulujący wysokość rocznych opłat na stół arcybiskupi, uiszczanych na świętego Marcina przez kmieci i osadników prawa niemieckiego w diecezji lwowskiej. Dokument ustala stały wymiar tego świadczenia na sześć groszy szerokich z każdego posiadanego łanu, z wyjątkiem osadników lwowskich płacących po jednym wiardunku.

Król Zygmunt I Stary przeznacza pierwszą opróżnioną mansjonarię w kościele św. Katarzyny na Zamku Dolnym we Lwowie na uposażenie niemieckiego kaznodziei, którego kandydaturę rajcy miejscy mają przedstawiać królowi celem prezentowania arcybiskupowi lwowskiemu. Dokument nakazuje kaznodziei zachowanie tradycyjnego obowiązku odprawiania służby chórowej osobiście bądź przez zastępcę.

Król Zygmunt I przenosi należące do Lwowa wsie Zubrza i Sichów z prawa ziemskiego na prawo magdeburskie, podporządkowując je władzy burmistrza i rady miejskiej. Zwalnia mieszkańców i rajców z jurysdykcji urzędników ziemskich i grodzkich oraz z wszelkich powinności i wypraw wojennych, zobowiązując ich wyłącznie do opłacania miejskiego szosu wraz ze Lwowem.

Król Zygmunt I zezwala władzom Lwowa na pobieranie opłaty w wysokości pół grosza od każdego wozu uchodźców chroniących się w mieście przed najazdami wroga. Uzyskane środki mają pokryć koszty oczyszczania miasta z błota i nieczystości oraz naprawy murów, wałów i fos miejskich.

Konstanty Wapowski informuje wojewodę ruskiego Jana Jabłonowskiego o zamiarze wybędania nastrojów szlachty przed zwołaniem sejmiku oraz o intrygach politycznych i niezatwierdzeniu przez króla punktów komisarzy. Zapewnia adresata o swojej niezmiennej lojalności i przekonuje o konieczności doprowadzenia sejmiku do skutku przed zbliżającym się sejmem walnym.

Król Zygmunt I Stary zatwierdza i nadaje miastu Lwowowi jego dotychczasowy herb przedstawiający bramę o trzech wieżach ze stojącym lwem. Ponadto monarcha przyznaje władzom miejskim zaszczytny przywilej pieczętowania wszelkich dokumentów i pism czerwonym woskiem.

Peter West informuje Arthura Forbesa o bieżących rozliczeniach finansowych, planowanym przekazaniu funduszy przez Żydów panu Kuntzowi oraz wysyłce wina do Gdańska. Donosi również o toczących się sprawach prawnych, zatargach ze starostą rawskim, zabójstwie u podskarbiego oraz odroczeniu prac kancelarii.

Podskarbi wielki koronny Teodor Wessel dziękuje władzom miasta Lwowa za nadesłane powinszowania z okazji Nowego Roku. W odpowiedzi przesyła wzajemne życzenia pomyślności dla całego miasta oraz członków magistratu.

Podskarbi wielki koronny Teodor Wessel dziękuje władzom Lwowa za nadesłane powinszowania z okazji Nowego Roku. W odpowiedzi przekazuje życzenia pomyślności dla całego miasta oraz zapewnia o swojej niezmiennej życzliwości.

Podskarbi wielki koronny Teodor Wessel informuje magistrat lwowski o zasadach przyjmowania dobrych tymfów wrocławskich w wartości dwóch szóstaków. Wyjaśnia przy tym, że zakazał wydawania zbędnych tabliczek służących do ich odróżniania, polegając na roztropności i sumieniu handlujących.

Wessel chwali czujność Lwowa wobec złej monety, krytykuje starostów pogranicznych i nakazuje nadzór nad obiegiem. Znaleziony stempel do małych główek ma pomóc wykryć wytwórcę.

Podskarbi wielki koronny Teodor Wessel zezwala władzom Lwowa na publiczne ogłoszenie urzędowego wykazu dobrych szóstaków opatrzonych jego pieczęcią, pozostawiając tę decyzję ich roztropności. Zastrzega przy tym, aby wzorcowe monety przypieczętowane do kartek nie budziły żadnych wątpliwości co do swej autentyczności.

Podskarbi wielki koronny Teodor Wessel dziękuje władzom Lwowa za życzenia noworoczne i odwzajemnia pomyślności. W kwestii redukcji monetarnej odsyła do wcześniejszych uniwersałów oraz załącza dekret Trybunału Piotrkowskiego.