Katalog źródeł

Nakaz przekazania Janowi Tarnowskiemu trzech falkonetów spośród dziesięciu królewskich dział przechowywanych we Lwowie. Działa odkształcone w pożarze mają być rozpoznane przez puszkarzy.

Polecenie wydania Janowi Tarnowskiemu trzech dział, aby zaopatrzyć królewski zamek w Stryju. Jedno z dział opisane wagą dwóch cetnarów.

Po wiadomości o najazdzie tatarskim na ziemie Rusi i Podola król wysyła Jana Tarnowskiego i nakazuje magistratowi przekazać mu mniejsze działa, broń i proch. Sam zapowiada, że wkrótce podąży za nim.

Nakaz wydania Janowi Tarnowskiemu trzech dział królewskich dla zamków w Lubaczowie i Stryju. Dawniej powierzono je miastu przez Zygmunta I przy wyprawie przeciw wojewodzie mołdawskiemu nazwanemu Bogdanem.

Nakaz wydania Janowi Mieleckiemu czterech królewskich dział przechowywanych we Lwowie dla wzmocnienia zamku w Chmielniku przed atakiem wrogów. Magistrat otrzymuje zwolnienie z odpowiedzialności za te działa.

Ze względu na niebezpieczeństwo król nakazuje władzom Lwowa zadbać o wyposażenie obronne i umocnienia oraz zgromadzić żywność, proch, kule i inne potrzebne zapasy. Zapowiada osobisty przyjazd i oczekuje dobrego porządku, polecając porozumienie z hetmanem oraz starostą.

Po skardze członków wspólnoty i wyjaśnieniach magistratu król nakazuje usuwać spory, przestrzegać przywilejów, dekretów i rozstrzygnięć polubownych. Dochody przyznane miastu świeżym przywilejem mają służyć dobru publicznemu, a nie prywatnym korzyściom.

Król nakazuje współpracę przy rozgraniczeniu Zboisk i Grzybowic od majątku Lwowa po skierowaniu sprawy przez trybunał do postępowania na miejscu.

W ocalałych fragmentach król odwołuje się do gotowości Adama Kisiela do służby oraz do sejmiku żytomierskiego i przesłanej instrukcji. Oczekuje zajęcia się pilną potrzebą obronną ojczyzny i skłonienia innych województw do zgody. Duże ubytki nie pozwalają odtworzyć pełnego żądania ani szczegółów spotkania.

Król oczekuje polubownego rozwiązania sporów między doktorem Marcinem Campianem, członkiem władz Lwowa, a urzędami i osobami prywatnymi. Strony mają wspólnie wyznaczyć uczciwych mieszczan, którzy doprowadzą do ugody bez naruszenia praw miasta. Król informuje też o osobnym liście do arcybiskupa lwowskiego.

Król zezwala na użycie gotówki z depozytu wojewody kijowskiego do uzupełnienia brakujących pieniędzy na wojsko. Wydanie wymaga zabezpieczenia przez komisarzy i zgody podkomorzego koronnego jako tutora; klejnoty i pozostałe przedmioty mają zostać w depozycie.

Jan Kazimierz nakazuje Stanisławowi Lanckorońskiemu uczestniczyć w kontroli rachunku wydatków z czopowego na fortyfikacje Lwowa. Zabrania wysyłania piechoty miejskiej na pospolite ruszenie; ma ona zostać jako załoga miasta.

Król dziękuje Lwowowi za opór wobec wojsk wojewody siedmiogrodzkiego i prosi o pożyczkę 100 000 złotych. Zabezpieczeniem mają być dochody celne pobierane w arendzie; szczegóły przekaże podskarbi.

Po najazdach Tatarów i Kozaków król powierza obronę Lwowa Janowi Berensowi, podpułkownikowi regimentu wojewody ruskiego. Nakazuje przyjąć go z żołnierzami, odebrać przysięgę, zapewnić pomoc w obronie i wydać środki z czopowego na potrzeby garnizonu. Wydatki mają zostać rozliczone przy podatkach miasta.

Król żąda od Jana Sobieskiego bezzwłocznego obsadzenia Lwowa doświadczonym komendantem i odpowiednim garnizonem. Czopowe miasta ma służyć wyłącznie amunicji i innym potrzebom obronnym zgodnie z uchwałami senatu i sejmików. Sobieski ma poprzeć takie przeznaczenie pieniędzy także przez współdziałanie z ziemią lwowską.

Król zapewnia o znajomości wierności Lwowa i o staraniach przeciw nieprzyjacielowi. Informuje, że polecił hetmanowi bezzwłocznie wyznaczyć miastu odpowiedni garnizon i komendanta oraz dopilnować przeznaczenia czopowego na fortyfikacje. Zapowiada własne przybycie, uzależnione od zgromadzenia pospolitego ruszenia.

Król poleca Jabłonowskiemu powstrzymać dwie chorągwie wyprawy powiatowej od bicia mieszkańców, rabunkowego poboru żywności, samowolnych asygnacji i wjazdu do miasta z końmi. Dopuszcza zaopatrywanie wojska z okolicznych dóbr wobec konieczności wojennej.

Król nakazuje obu komisjom współdziałać w odzyskaniu sreber kościoła żółkiewskiego, zabranych z depozytu w katedrze lwowskiej podczas oblężenia tureckiego. Należy odzyskać przedmioty lub ich sprawiedliwy ekwiwalent i osądzić osoby winne bezprawnego handlu nimi.

Król wstrzymuje egzekucję sumy wybranieckiej z miejskich gruntów Kleparowa. Nazwa związana z przezwiskiem chłopa nie wystarcza do uznania pól za sołeckie. Sprawę ma ostatecznie rozstrzygnąć król.

Król prosi o zmniejszenie obciążenia podatkowego Lwowa, wyznaczonego na osiemset dymów. Wskazuje spadek zamożności i ludności oraz odłączenie licznych posesji spod miejskiego ciężaru na rzecz duchowieństwa i szlachty.

Król zawiadamia o zawarciu umowy małżeńskiej córki z elektorem Bawarii i wyznaczeniu uroczystości w Warszawie na 15 sierpnia 1694 r.

Notatka przesłana z Monachium w 1873 r. wylicza dane Teresy Kunegundy, dzieci jej małżeństwa z Maksymilianem Emanuelem oraz część dalszego potomstwa. Dane zachowano jako twierdzenia autora notatki, bez weryfikacji historycznej.

Osobne pismo poleca staroście lwowskiemu powstrzymać działania miasta krzywdzące kupców przed wyrokiem sądu królewskiego.

August II poleca magistratowi wpuścić ludzi wyznaczonych do obrony twierdzy pod dowództwem wojewody kaliskiego, zadbać o obronę i prowiant oraz stosować się do miejscowego komendanta.

Król kieruje do senatorów, urzędników i szlachty województwa ruskiego nakaz zniesienia podatku szelężnego we Lwowie. Podatek uchwalony początkowo na rok dla fortyfikacji, następnie przedłużony na dwa lata, był nadal pobierany przez kilka lat, mimo małych korzyści dla miasta i innych obciążeń.

Królowa dziękuje Małachowskiemu za uwagi o jej zamierzonym wyjeździe dla wypełnienia ślubu pielgrzymki do progów apostolskich. Zapowiada wdzięczność przy każdej sposobności. Francuski dopisek mówi o szacunku i przyjaźni oraz zawiera ukłony dla żony adresata.

Hospodar wysyła do Lwowa mytnika czerniowskiego po materiały na nadchodzące święta i prosi, aby pozwolono słudze wywieźć zakupy bezpiecznie i bez cła, tak jak pozwalano jego poprzednikom. Obiecuje wzajemne przysługi.

Jerzy Ghica prosi rajców Lwowa, by ogłosili kupcom cudzoziemskim i mieszkańcom miasta zbliżający się jarmark w Jazłowcu. Powiadamia o obawach kupców przed nowymi opłatami i o otrzymanym zapewnieniu ochrony, po którym polecił swoim kupcom wyruszyć. Prosi też o potwierdzenie i zachętę ze strony Lwowa.

Hospodar popiera starania swego bojara o odzyskanie 700 zł od złotnika Trzcińskiego. Prosi o możliwość spieniężenia kamienicy oddanej w zastaw oraz o zwrot 300 zł kosztów prawnych.

Ferdynand zawiadamia wojewodę, że prosił już senatorów i szlachtę na sejmikach poselskich o pomoc w wyzwoleniu Kurlandii, Semigalii i powiatu piltyńskiego spod władzy szwedzkiej. Prosi wojewodę o poparcie własnym autorytetem i działaniem.

Władze Starej Warszawy proszą o sprawdzenie pogłoski o zarazie w okolicy Kamieńca Podolskiego. Nie uznają jej za potwierdzoną, mimo doniesień z kilku stron. Chcą uzyskać pewną wiadomość, by na czas zadbać o bezpieczeństwo zdrowotne swojego miasta.

Władze Starej Warszawy deklarują solidarność z innymi magistratami w obronie praw i sprawiedliwości. Informują, że sejmik ziemi warszawskiej zakończył się już na etapie wyboru marszałka. Zapewniają o próbie pozyskania innych ziem i województw dla postulatów adresatów.

Władze Wrocławia chcą przywrócić handel przerwany przez zarazę w Polsce. Nie uznają pogłosek o ustaniu epidemii za wystarczające: proszą Lwów o wiarygodny stan miasta i województwa oraz dowody ustania zakażeń i oczyszczenia zakażonych miejsc i budynków. Zapowiadają dążenie do przywrócenia handlu, choćby początkowo z ograniczeniami.

W związku z potwierdzonymi wiadomościami o zarazie na Węgrzech, w Siedmiogrodzie i na granicach Polski Gdańsk ustanawia obowiązek wiarygodnych świadectw zdrowia dla osób i towarów wjeżdżających do miasta. Prosi Lwów o poinformowanie mieszkańców i sąsiadów, przestrzeganie rozporządzenia oraz o podobną troskę zapobiegawczą.

Gdańsk przypomina wcześniejsze ostrzeżenie o zarazie na Węgrzech i w Siedmiogrodzie oraz przekazuje wiadomości o jej początkach w niektórych pobliskich miejscach w Polsce. Żąda rzetelnych świadectw zdrowia dla przyjezdnych i towarów, określając warunki ich wystawiania.

Po otrzymaniu wiadomości o ponownej zarazie na Węgrzech Gdańsk odnawia zarządzenie sprzed około dwóch lat. Wjazd osób i dopuszczenie towarów uzależnia od wiarygodnych dokumentów pochodzenia z miejsc zdrowych i wolnych od podejrzenia zakażenia.

Gdańsk informuje o wiarygodnych według niego doniesieniach o początkach zarazy w niektórych częściach Polski. Ogłasza wymóg dokumentów pochodzenia osób i towarów z miejsc zdrowych oraz prosi Lwów o rozpowszechnienie zarządzenia i podjęcie środków zapobiegawczych.

Gdańsk odpowiada na lwowską skargę z 10 maja dotyczącą zatrzymania krawca Jana Kocha po upływie rocznego kontraktu. Przytacza odmienną relację księżnej Jabłonowskiej, wojewodziny bracławskiej: Koch ma przebywać na wolności i móc wrócić do Lwowa na początku września. Miasto nie rozstrzyga sprawy, która toczy się w sądach królewskich.

Rajcy opisują powrót podjazdu spod Włodawy i zapowiadają przekazanie zeznań schwytanych szpiegów. Pogłoskę o sukcesie hetmana litewskiego podają jako niepotwierdzoną. Proszą Lwów o dotrzymanie obietnicy respektowania praw Zamościa przy poborze opłaty i wobec depozytów jego mieszkańców.

Rajcy przekazują relację posła powracającego od hetmana litewskiego: wiadomość o utracie Obuchowicza, dowódcy podjazdu złożonego z pięciu chorągwi, odwrocie i udaniu się ku wojewodzie ruskiemu w okolicy Lublina. Informują o przesłaniu kopii korespondencji, której nie ma w zachowanej jednostce.

Po redukcji wartości monety województwo podolskie ustanowiło komisję do ustalenia cen towarów i sprzętów. Kupcy prosili o odroczenie przedstawienia rejestrów i zamknęli sklepy. Komisja nakazała sprzedaż za połowę wcześniejszej ceny. Magistraty Kamieńca proszą Lwów o informacje o podobnej taryfie; dalsze rozstrzygnięcie pozostaje otwarte.

W odpowiedzi na skargę Lwowa dotyczącą wykluczania magistratu z ustalania cen Kraków opisuje własną praktykę: dwa posiedzenia rocznie z udziałem urzędu wojewodzińskiego, grodzkiego i rady miejskiej. Wyjaśnia kolejność głosów, prowadzenie księgi cen, sporządzanie odpisów i publiczne ogłaszanie taryfy. W postscriptum mówi o karaniu naruszeń, wadze chleba i próbowaniu piwa.

Kraków dziękuje magistratowi Lwowa za list z 8 sierpnia, przekazujący wiadomości o zaraźliwych chorobach na Podolu, Ukrainie, w Kamieńcu Podolskim i Żółkwi oraz o przedsięwziętych środkach ostrożności. Prosi o dalsze wiadomości i deklaruje zwrot kosztów transportu listów.

Magistrat Krakowa wysyła swojego obywatela po dokładne wiadomości o zaraźliwych chorobach szerzących się na Rusi, Ukrainie i Podolu. Prosi Lwów o poinformowanie wysłannika, zatrzymywanie podróżnych i kupców ze stron dotkniętych zarazą, sprawdzanie paszportów oraz świadectw zdrowego pochodzenia podróżnych i towarów. Żąda uwierzytelnienia dobrego pochodzenia dokumentów urzędowym podpisem i pieczęcią miasta przed dopuszczeniem dalszego przejazdu.

Kraków dowiedział się, że Lwów wysłał dwóch cyrulików w okolice Tarnopola w celu sprawdzenia doniesień o zaraźliwych chorobach. Prosi o ich relację, aby móc zawczasu podjąć środki ostrożności. Sam nadawca wyraża nadzieję, że pogłoska się nie potwierdzi.

Leżajsk potwierdza otrzymanie od władz Lwowa królewskiego uniwersału o donatywie stu tysięcy złotych, uchwalonej na ostatnim sejmie, z odniesieniem do województwa ruskiego. W klauzuli dotyczącej udziału miasteczka wymieniono 60 złotych. Pismo poświadcza doręczenie uniwersału, nie dokonanie wpłaty.

Odpowiadając na pytanie Lwowa, Lublin podaje opłaty: od beczki wina złoty dla wojewody i trzy grosze dla podwojewodziego. Od innych towarów nie wskazuje analogicznego obciążenia. Wspomina pobór od żywności sprowadzanej ze wsi oraz składki kupców i cechów przy ustalaniu cen dwa razy w roku. Prosi, aby odpowiedź pozostała poufna.

Lwów zabiega o poparcie wojewody przed sądem królewskim w sporze ze Stanisławem Szembekiem. Według rajców miasto wykupiło grunty za kilka tysięcy złotych od podczaszego koronnego, podczas gdy Szembek rości sobie do nich prawa przez poprzednika swojej żony (tak określonego w piśmie). Jest to argumentacja jednej ze stron, nie wyrok sądu.

Rajcy dziękują marszałkowi za opiekę nad wysłannikami Lwowa i proszą go o poparcie przed królem w sporze ze Stanisławem Szembekiem o grunty wykupione przez miasto. Wspominają wcześniejsze prawa rodziców żony Szembeka oraz zapłatę kilku tysięcy złotych. Jest to równoległe wystąpienie do listu 190 skierowanego do wojewody.

Rajcy i pospólstwo Lwowa składają hetmanowi deklarację dotyczącą kolegium. Zachowany akapit wspomina zgodę/decyzję królewską oraz zawiera prośbę dotyczącą szkoły lub szkolnika (odczyt niepewny), lecz nie wszystkie warunki stanowiska miasta dają się pewnie odczytać. Dopisek na odwrociu podaje 16 listopada 1607 i stwierdza, że hetman nie był usatysfakcjonowany oraz oddał pismo z gniewem.