Katalog źródeł

Burmistrz i rajcy Gródka wystawiają oficjalne poświadczenie odbioru mandatu królewskiego w sprawie donatywu nałożonego na miasto, doręczonego przez posłańca rajców lwowskich. Dokument został uwierzytelniony pieczęcią oraz podpisem notariusza miejskiego.

Rajcy Doliny potwierdzają odebranie uniwersału królewskiego i protestacji magistratu lwowskiego dotyczących poboru uchwalonej donatywy sejmowej. Deklarują powiadomienie pospólstwa o nałożeniu na miasteczko kwoty dwustu złotych i wyznaczenie terminu jej przekazania na 15 maja.

Burmistrz i radni Drohobycza zwracają się do władz Lwowa z pokorną prośbą o przysłanie miejskiego kata do uwięzionej przestępczyni. Zapewniają przy tym o należytym ugoszczeniu, wynagrodzeniu i odesłaniu mistrza sprawiedliwości po wykonaniu wyroku.

Elbląg deklaruje solidarność z magistratem Lwowa i poparcie dla ochrony władz miejskich. Ponieważ zgromadzenia prowincji zakończyły się bezskutecznie i nie wybrano posłów na sejm, nie może spełnić prośby w tej drodze. Zapowiada, że sekretarz mający wkrótce wyjechać do Warszawy otrzyma polecenie zabiegania u kanclerza wielkiego i innych protektorów o pomyślne rozstrzygnięcie sprawy Lwowa.

Rajcy opisują powrót podjazdu spod Włodawy i zapowiadają przekazanie zeznań schwytanych szpiegów. Pogłoskę o sukcesie hetmana litewskiego podają jako niepotwierdzoną. Proszą Lwów o dotrzymanie obietnicy respektowania praw Zamościa przy poborze opłaty i wobec depozytów jego mieszkańców.

Rajcy przekazują relację posła powracającego od hetmana litewskiego: wiadomość o utracie Obuchowicza, dowódcy podjazdu złożonego z pięciu chorągwi, odwrocie i udaniu się ku wojewodzie ruskiemu w okolicy Lublina. Informują o przesłaniu kopii korespondencji, której nie ma w zachowanej jednostce.

Władze Zamościa przekazują doniesienia o zarazie w Niemirowie, okolicach Pikowa i w głębi Ukrainy. Opisują ogłaszany przy dźwięku trąby zakaz przyjmowania ludzi bez sprawdzenia oraz wymóg paszportu dla przyjezdnych. Proszą Lwów o podobne środki ochrony.

Burmistrz i rajcy Kałusza poświadczają odbiór uniwersału królewskiego dotyczącego donatywy stu tysięcy złotych na potrzeby monarchy i państwa. Potwierdzają zarazem otrzymanie dołączonego pisma od władz miejskich Lwowa.

Rajcy Kamieńca wracają do korespondencji i królewskiego rozstrzygnięcia w sprawie przechodzenia karawan, towarów kupców oraz praw składu Lwowa. Proszą o dotrzymanie uzgodnień i obecność ludzi strzegących kupców oraz towarów. Wspominają dołączany odpis pisma królewskiego pod własną pieczęcią; szczegółowe klauzule tranzytu pozostają częściowo nieczytelne.

Magistrat Kamieńca Podolskiego odpowiada na pismo władz Lwowa w sprawie zbiegłych ludzi kanclerza wielkiego koronnego. Zapewnia o poinformowaniu komendanta miejscowej twierdzy oraz o gotowości do niezwłocznego ujęcia dezerterów, gdyby pojawili się w mieście.

Magistrat Kamieńca poświadcza, że Szymon Łaminoty [?], sługa miejski Lwowa, przywiózł na podwodach pakunki związane z podkomorzym litewskim Mniszkiem, posłem Rzeczypospolitej do Porty. Potwierdza ich odbiór i uwierzytelnia dokument pieczęcią; niepewną część wykazu pozostawiono z lukami.

Po redukcji wartości monety województwo podolskie ustanowiło komisję do ustalenia cen towarów i sprzętów. Kupcy prosili o odroczenie przedstawienia rejestrów i zamknęli sklepy. Komisja nakazała sprzedaż za połowę wcześniejszej ceny. Magistraty Kamieńca proszą Lwów o informacje o podobnej taryfie; dalsze rozstrzygnięcie pozostaje otwarte.

Burmistrz i radni Kołomyi potwierdzają odbiór królewskiego uniwersału dotyczącego donatywy na rzecz Rzeczypospolitej, doręczonego za pośrednictwem rajców lwowskich. Wystawione świadectwo ma służyć władzom Lwowa jako dowód należytego wywiązania się z powinności wobec monarchy i państwa.

Burmistrz i Rada Miasta Stołecznego Krakowa dziękują władzom Lwowa za nadesłane wiadomości i proszą o przekazanie kolejnych nowin przez powracającego posłańca. Deklarują przy tym chęć odwzajemnienia przysługi przy najbliższej okazji.

Kraków prosi o uwolnienie swego mieszczanina Ciamera od ponownego pobrania donatywy we Lwowie i o odpieczętowanie jego towarów. Argumentuje, że kupiec już zapłacił w Krakowie, a uniwersały wykluczają pobieranie tej samej daniny ponownie w innym mieście. Przytacza także relację kupca o dotychczasowej praktyce i jego stratach handlowych.

Kraków twierdzi, że kupcy szkoccy używają królewskich reskryptów i pism ochronnych do naruszania miejskich praw handlowych, uchylania się od ciężarów i jurysdykcji. Opisuje sprawę kupca Rijdta [?] oraz zabranych mu towarów. Prosi Lwów o wspólne działania i przekazanie podobnych rozstrzygnięć sądowych.

Kraków dziękuje Lwowowi za wstrzymanie wykonania rozstrzygnięcia w sprawie konkurujących roszczeń do dóbr zmarłego Jana Nyżka [?], sługi sklepowego pani Węgrzynowiczowej. Informuje o wysłaniu przez nią pełnomocnika i prosi o sprawiedliwe rozpoznanie jej roszczeń.

Kraków przedstawia starania Akademii Krakowskiej o uznanie Jana Kantego za patrona Królestwa Polskiego, przeniesienie uroczystości i ustanowienie uroczystej oktawy. Prosi Lwów o własną petycję do papieża oraz przesłanie Krakowowi jej kopii, załączając własne wystąpienie jako wzór co do treści.

W odpowiedzi na skargę Lwowa dotyczącą wykluczania magistratu z ustalania cen Kraków opisuje własną praktykę: dwa posiedzenia rocznie z udziałem urzędu wojewodzińskiego, grodzkiego i rady miejskiej. Wyjaśnia kolejność głosów, prowadzenie księgi cen, sporządzanie odpisów i publiczne ogłaszanie taryfy. W postscriptum mówi o karaniu naruszeń, wadze chleba i próbowaniu piwa.

Magistrat Krakowa pyta, czy we Lwowie piwo mogą warzyć wyłącznie członkowie cechu, czy także inni mieszczanie na własne potrzeby i na sprzedaż. Prosi o zasady poboru czopowego oraz kopie praw lub dekretów przyznających wolność warzenia i wyszynku obywatelom, a nie cechowi. Pyta też o możliwość sprowadzania piwa z innych miejsc na potrzeby domowe.

Magistrat Krakowa otrzymał pocztą wiadomość, że w Kamieńcu w ciągu dwóch tygodni w trzech domach zmarło 27 osób. Prosi magistrat Lwowa o potwierdzenie i bliższe informacje o możliwej zarazie. Zamierza szukać sposobów powstrzymania jej szerzenia i zachęca adresatów do podobnej ostrożności.

Kraków potwierdza otrzymanie wcześniejszego pisma Lwowa w innej, częściowo nieodczytanej sprawie. Następnie pyta o pogłoskę o dwóch nagłych zgonach na przedmieściu lwowskim i objawach zarazy u innych osób. Żąda szczerych informacji i zabezpieczenia przed przybyszami, aby zachować zdrowie mieszkańców, wiarygodność miejskich świadectw oraz handel ze Śląskiem.

Magistrat Krakowa zawiadamia o wieściach z Węgier o silnej zarazie za Cisą i Myszkolcem [?]. Prosi Lwów o rozesłanie listów do miast pogranicznych, kontrolę paszportów i świadectw przybyszów oraz zalecenie wart i zapór na drogach.

Kraków ostrzega, że zaraza na Węgrzech przybliża się do polskiej granicy i według świeżych wiadomości wystąpiła w miastach Orawy. Niepokój budzi przemieszczanie się Węgrów, polskich robotników z winnic, rzemieślników i dezerterów. Magistrat podaje też, że w Białym Dunajcu w dwóch domach zmarło osiem osób po przybyciu kopacza, ale od pięciu tygodni nie odnotowano tam dalszych zgonów. Zaleca Lwowowi ostrożność i ostrzeżenie miast przygranicznych.

Kraków powołuje się na pogłoskę o pojawieniu się zarazy na pograniczu tureckim, w miejscowości o niepewnie odczytanej nazwie. Prosi Lwów o rzetelną wiadomość. Zapowiada dla bezpieczeństwa kontrolę osób przybywających lub przechodzących z tamtej strony i wymaganie autentycznego paszportu potwierdzającego pochodzenie ze zdrowej okolicy.

Kraków odebrał list Lwowa z 5 sierpnia wraz z przesłuchaniem Szeweliera. Wierzyciele nie żądają jego przewiezienia, gdyż nie ma z czego spłacić długów. Są gotowi zwrócić koszty wyżywienia i pracy urzędników, lecz nie zamierzają płacić jego lwowskich długów.

Magistrat Krakowa prosi o odszukanie we Lwowie i uwięzienie Francuza nazywanego Szewele, występującego także jako Rytter. Przypisuje mu oszustwa wobec wierzycieli, ucieczkę z ponad siedmiuset czerwonymi złotymi i pozostawienie ciężarnej żony. Wiadomość o dwóch wcześniejszych żonach przedstawia jako pogłoskę.

Wierzyciele nie znaleźli u zatrzymanego spodziewanych pieniędzy. Kraków pozostawia miejscowemu sądowi rozpoznanie długów i zarzutów, prosi o przesłuchanie według dołączonych pytań oraz uwierzytelniony zapis. Wierzyciele obiecują pokryć opłaty kancelaryjne i skromny wikt od początku uwięzienia.

Po otrzymaniu listu z 26 poprzedniego miesiąca magistrat skłonił wierzycieli Szeweliera do pokrycia kosztów jego wyżywienia i pracy urzędników. Informuje o przesłaniu 282 tymfów przez Stobkowskiego [?] i dziękuje Lwowowi za trud i wydatki.

Kraków dziękuje za odnalezienie i uwięzienie Szeweli alias Ryttera. Wstrzymuje wysłanie człowieka po zatrzymanego, ponieważ Lwów zażądał przybycia komisarza i pokrycia miejscowych długów oraz kosztów. Prosi o ich wyszczególnienie, aby posłaniec przyjechał z odpowiednimi pieniędzmi.

Kraków dziękuje za życzenia świąteczne i noworoczne oraz odpowiada w sprawie tymfów wrocławskich. Informuje o stosowaniu uniwersału podskarbiego wielkiego koronnego, według którego tymf ma kurs dwóch szóstaków polskich, zatwierdzony dekretem Trybunału Koronnego. Zapowiada dołączenie odpisu odpowiedniego punktu.

Kraków dziękuje magistratowi Lwowa za list z 8 sierpnia, przekazujący wiadomości o zaraźliwych chorobach na Podolu, Ukrainie, w Kamieńcu Podolskim i Żółkwi oraz o przedsięwziętych środkach ostrożności. Prosi o dalsze wiadomości i deklaruje zwrot kosztów transportu listów.

Magistrat Krakowa wysyła swojego obywatela po dokładne wiadomości o zaraźliwych chorobach szerzących się na Rusi, Ukrainie i Podolu. Prosi Lwów o poinformowanie wysłannika, zatrzymywanie podróżnych i kupców ze stron dotkniętych zarazą, sprawdzanie paszportów oraz świadectw zdrowego pochodzenia podróżnych i towarów. Żąda uwierzytelnienia dobrego pochodzenia dokumentów urzędowym podpisem i pieczęcią miasta przed dopuszczeniem dalszego przejazdu.

Kraków dowiedział się, że Lwów wysłał dwóch cyrulików w okolice Tarnopola w celu sprawdzenia doniesień o zaraźliwych chorobach. Prosi o ich relację, aby móc zawczasu podjąć środki ostrożności. Sam nadawca wyraża nadzieję, że pogłoska się nie potwierdzi.

Krosno tłumaczy, że codzienne uciski ze strony chorągwi żołnierskich uniemożliwiły szybkie zebranie i przesłanie donatywy. Wspomina otrzymaną wiadomość o przedłużeniu terminu oddania do 20 listopada i prosi Lwów o możliwie największą ulgę w trudnym położeniu.

Władze miejskie Leżajska kwitują odbiór królewskiego uniwersału przekazanego przez burmistrza i rajców Lwowa w sprawie donatywy stu tysięcy złotych z województwa ruskiego. Informują o przyjęciu nałożonej na niedawno spalone miasteczko kwoty sześćdziesięciu złotych.

Odpowiadając na pytanie Lwowa, Lublin podaje opłaty: od beczki wina złoty dla wojewody i trzy grosze dla podwojewodziego. Od innych towarów nie wskazuje analogicznego obciążenia. Wspomina pobór od żywności sprowadzanej ze wsi oraz składki kupców i cechów przy ustalaniu cen dwa razy w roku. Prosi, aby odpowiedź pozostała poufna.

Magistrat Lublina skarży się, że cech rzeźników odmawia płacenia pogłównego, powołując się na zamieszkiwanie poza miejską jurysdykcją, i wystawił miastu pozwy przed sądami kapturowymi. Prosi magistrat Lwowa o autentyczny dokument potwierdzający, czy tamtejsze cechy płacą ciężary Rzeczypospolitej i miasta również wtedy, gdy ich członkowie mieszkają pod innymi jurysdykcjami. W postscriptum pyta o organizację sądu lwowskiego, rolę sędziów duchownych oraz miejsce odbywania sądów.

Prezydent i radni Lublina oznajmiają, że wybrali spośród siebie delegatów do Warszawy na 1 września 1738 roku, zgodnie z pisemnym poleceniem podskarbiego wielkiego koronnego. Delegaci mają uczestniczyć w przygotowaniu instruktarza skarbu koronnego. Autorzy wyrażają nadzieję, że magistrat Lwowa również spełni wolę podskarbiego.

Władze Lublina ponawiają prośbę do magistratu lwowskiego o nadesłanie dekretu Trybunału Radomskiego dotyczącego zwolnienia z wymiany czerwonych złotych. W zamian za pomoc deklarują gotowość do wzajemnych przysług w podobnych sprawach.

Magistrat Lublina powołuje się na wiadomości o komisji królewskiej rozpatrującej sprawę między władzami Lwowa a handlującymi w mieście Żydami. Chce naśladować lwowskie działania i prosi o uwierzytelniony odpis dekretu, wyłącznie w punkcie dotyczącym usunięcia Żydów, aby posłużył jako precedens. Deklaruje pokrycie opłat kancelaryjnych.

Magistrat Lublina dziękuje za zainteresowanie niezwykłym nieszczęśliwym zdarzeniem i za listy wstawiennicze. Prosi o polecenie arcybiskupowi lwowskiemu sprawy, która ma trafić do rozpoznania przez Trybunał, oraz o doręczenie załączonego listu. Nie opisuje samego zdarzenia ani nie wymienia stron sporu.

Magistrat prosi swych posłów o interwencje i poradę w sprawie miejskich lasów, powinności, Rusinów prowadzących wyszynk, zabranych ryb, nieruchomości, pastwisk, podwód, dochodzenia dotyczącego długów wobec gdańszczan i pogłosek tatarskich. Druga część relacjonuje spór o wykonanie orzeczenia dotyczącego młyna, złożenie sumy 1500 i sprzeciwy Hinków oraz Sieradzkiego. Autorzy skarżą się na postępowanie podstarościego i brak stałej pomocy prawnej; zapowiadają dalsze dokumenty i przesyłają odpis pisma sejmiku wiszeńskiego.

Autor notatki informuje o odesłaniu panu Zaleskiemu kwitu od starosty. Dokument stanowił pokwitowanie opłacenia przez Mikołaja, rajcę kamienieckiego, myta w wysokości 72 florenów i 18 groszy u lwowskiego celnika.

Magistrat relacjonuje, że Mikołaj Wilczek ciężko zranił cyrulika Lorenca, co wywołało wzburzenie mieszczan. Opisuje niechęć podstarościego do pomocy w zatrzymaniu sprawcy, wsparcie szlachty dla Wilczka i próbę uspokojenia sytuacji. Prosi o przedstawienie sprawy królowi. Dalej omawia niewydanie akt procesu o młyn, cztery protestacje, spór o prawidłowy tryb egzekucji i zasięganie kolejnej porady prawnej. Wspomina szkody w stadach i gruntach, komisję długów gdańskich oraz śmierć starego pisarza Jana.

Rajcy odpowiadają na list wysłanników datowany w Warszawie 4 stycznia. Proszą o doprowadzenie do końca sprawy z panem Paczkiem, przesyłają dokumenty oraz 70 złotych przez sługę pisarza miejskiego Marcina. Naciskają, aby wysłannicy pozostali i zapobiegli szkodzie dla miejskich interesów.

Lwów zabiega o poparcie wojewody przed sądem królewskim w sporze ze Stanisławem Szembekiem. Według rajców miasto wykupiło grunty za kilka tysięcy złotych od podczaszego koronnego, podczas gdy Szembek rości sobie do nich prawa przez poprzednika swojej żony (tak określonego w piśmie). Jest to argumentacja jednej ze stron, nie wyrok sądu.

Rajcy dziękują marszałkowi za opiekę nad wysłannikami Lwowa i proszą go o poparcie przed królem w sporze ze Stanisławem Szembekiem o grunty wykupione przez miasto. Wspominają wcześniejsze prawa rodziców żony Szembeka oraz zapłatę kilku tysięcy złotych. Jest to równoległe wystąpienie do listu 190 skierowanego do wojewody.

Rajcy i pospólstwo Lwowa składają hetmanowi deklarację dotyczącą kolegium. Zachowany akapit wspomina zgodę/decyzję królewską oraz zawiera prośbę dotyczącą szkoły lub szkolnika (odczyt niepewny), lecz nie wszystkie warunki stanowiska miasta dają się pewnie odczytać. Dopisek na odwrociu podaje 16 listopada 1607 i stwierdza, że hetman nie był usatysfakcjonowany oraz oddał pismo z gniewem.

Stanisław Kasperinus dziękuje adresatowi za pomoc w sprawach miasta. Wspomina śmierć miejskiego syndyka i jego następcę, poparcie u sekretarza królewskiego oraz przesłanie plików dokumentów do sporów sądowych. Omawia spór przeciw rzeźnikom, w którym pojawiają się wdowa i ojcowie jezuici, apelację związaną z Ormianami i Kamieńcem oraz potrzebę wsparcia spraw miasta. Niepewne imiona i nazwiska pozostawiono z lukami.