Katalog źródeł

Dokument poświadcza wyrok króla Kazimierza Jagiellończyka, wydany podczas jego sądowniczego pobytu we Lwowie, zakazujący Elżbiecie ze Żmigrodu pobierania bezprawnych ceł od niepodlegających opłatom dóbr i bydła pasącego się w lasach królewskich. Sąd uznał, że pozwana nie posiada żadnych praw ani przywilejów uprawniających do ściągania owych opłat.

Sędzia ziemski Piotr z Branic i podsędek Jan z Wiśni zaświadczają, że starosta trembowelski Jan Chodorowski stawił się w sądzie w sprawie wykupienia przez arcybiskupa lwowskiego Grzegorza z Sanoka wsi Kuropatniki, Ceniów i Budyłów z rąk mieszczanina Mikołaja Czornberga za kwotę 650 grzywien.

Burmistrz i rajcy miasta Lwowa potwierdzają i obwarowują pieczęcią miejską statut cechu kuśnierzy, regulujący obowiązki rzemieślników, kwestie czeladnicze, kary cechowe oraz uprawnienia Rusinów w bractwie.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nadaje arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka oraz miasteczku Dunajów prawo do odbywania dorocznego, ośmiodniowego jarmarku oraz cotygodniowego targu. Dokument gwarantuje przybywającym kupcom swobodne i bezpieczne poruszanie się wraz z towarami.

Komisarze królewscy dokonują pomiaru oraz usypania kopców granicznych rozdzielających wieś kapituły lwowskiej Basówkę od dóbr arcybiskupich, królewskich i dziekańskich. Wymierzone grunty i granice zostają przysądzone kapitule metropolitalnej we Lwowie.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zapisuje szlachcicowi Wojciechowi Borowskiemu sumę 50 grzywien, zabezpieczoną na królewskich dobrach Kozłów i Taurów w ziemi halickiej. Nadanie to ma charakter zastawny za wierną służbę i gwarantuje odbiorcy spokojne posiadanie dóbr oraz pobieranie pożytków aż do całkowitej spłaty długu przez monarchę lub jego następców.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają zeznanie Elżbiety z Gołogór, która zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka 200 grzywien długu na wsi Wicyń. Zapis ten powiększył wcześniejszą sumę obciążającą tę majętność do łącznej kwoty 800 grzywien.

Burmistrzowie i rada Świecia skarżą się na niemal codzienne przemarsze żołnierzy i zapowiedziane nadejście dragonii liczącej 90 koni, idącej z Węgier na zimowe utrzymanie na rozkaz wojewody inowrocławskiego. Powołują się na wiadomość dzierżawcy oraz wcześniejsze świadczenie, którego czasownik pozostaje nieodczytany. Proszą Jana Jabłonowskiego o pomoc wobec grożącej ruiny miasta i niedostatku mieszkańców.

Świecie ponawia skargę na żołnierzy i podaje straty miasta na pięćset złotych, a prezydenta na 58 złotych 20 groszy w zabranych fantach. Prosi Jana Jabłonowskiego o doprowadzenie do rozpatrzenia i potrącenia strat przy płaceniu wojsku na generalnej komisji lwowskiej. Osobno prosi o kwit pozwalający otrzymać drewno z puszczy starostwa świeckiego na most zagrożony zniszczeniem przez lody po ciężkiej zimie; dzierżawca nie przyjmuje wcześniejszych kwitów.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zwalnia Lwów oraz jego mieszkańców ze wszelkich podatków i poborów na okres ośmiu lat. Zaoszczędzone środki miasto zobowiązane jest przeznaczyć na naprawę i wzmocnienie murów, wałów oraz fos w obliczu zagrożenia tatarskiego i tureckiego.

Władze Świecia proszą swego starostę o ochronę przed wojskową egzekucją świadczeń, zależną także od decyzji dzierżawcy. Zapewniają, że wcześniej korzystały z jego osłony, przepraszają za bliżej nieokreślone przewinienie i wysyłają przedstawicieli, którzy mają wyjaśnić wydatki, trudności oraz szkody związane z tamami, głowami i brzegami Wisły.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk przedłuża mieszkańcom Lwowa wolność od podatków królewskich o dodatkowe dwa lata ponad uprzednio nadane osiem lat. Przywilej ten został przyznany w uznaniu ciężarów i nakładów ponoszonych przez miasto na naprawę i wznoszenie murów, wałów oraz fos obronnych.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk zezwala Jakubowi z Buczacza, kasztelanowi halickiemu, na ufundowanie i uposażenie ołtarza w katedrze metropolitalnej we Lwowie czynszem od sumy 800 grzywien. Nadanie obejmuje również wyłączenie dóbr prebendy spod jurysdykcji sądów świeckich.

Wojewoda ruski Jan Odrowąż na zjeździe generalnym we Lwowie, rozpatrując skargę mieszczan i kupców lwowskich, zabrania bezprawnego zatrzymywania i zajmowania na drogach Rusi i Podola bydła zakupionego na dorocznych jarmarkach i opatrzonego ich znakami. Dokument nakazuje urzędnikom i mieszkańcom miast bezwzględne przestrzeganie zakazu aresztowania pędzonych stad pod rygorem surowych kar królewskich.

W aktach sądu ławniczego Jarosławia zapisano relację woźnego o ogłoszeniu na czterech narożach rynku nakazu przyprowadzania towarów przez zwykłe drogi do Lwowa i respektowania prawa składu. Nakaz ogłoszono w czasie jarmarku na żądanie władz Lwowa, z upoważnienia stanów koronnych i Mikołaja Herburta z Fulsztyna. Przewiduje on zatrzymanie osób obchodzących prawo i zajęcie ich towarów.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk nakazuje urzędnikom ziem ruskich i podolskich, a zwłaszcza staroście lwowskiemu Stanisławowi z Chodcza, aresztowanie kupców i konfiskatę towarów przewożonych z ominięciem przymusu lwowskiego prawa składu. Dokument przyznaje mieszczanom lwowskim uprawnienia do zatrzymywania winnych celem ochrony przywilejów miejskich i dochodów skarbu królewskiego.

Walerian Anikini informuje wojewodę ruskiego o niesłusznym i surowym wyroku sędziego Lorendowicza przeciwko szmuklerzowi i jego krewnemu, będącym pod protekcją wojewody bełskiego. Prosi adresata o złagodzenie kary i interwencję, aby zapobiec zadrażnieniom i naruszeniu przyjaźni między oboma wojewodami.

Król Kazimierz IV Jagiellończyk potwierdza na prośbę dziekana Jana Czochrańskiego dawne przywileje królewskie i urzędnicze z lat 1415–1478 dla poddanych dziekanatu kościoła św. Jana we Lwowie. Dokument sankcjonuje przeniesienie tamtejszych Ormian i innych mieszkańców na prawo ormiańskie oraz całkowicie uwalnia ich od jurysdykcji urzędników grodzkich i wszelkich robocizn zamkowych.

Autor relacjonuje rozmowę z młodszym Lévrierem o zabezpieczeniu weksla i pięciu rixdalerach. Kupiec wymaga zabezpieczeń i nie chce odstąpić od porozumienia z powodu drobnej kwoty.

Autor omawia zmienny kurs wymiany i przekaz pieniędzy do Paryża na rachunek krawca. Donosi o powrocie króla, możliwym pokoju ze Szwecją i carem oraz polityce angielskiej i holenderskiej wobec Hiszpanii.

J. G. de Baluze donosi wojewodzie ruskiemu o pogłoskach dotyczących ewakuacji Kamieńca Podolskiego oraz przekazuje wiadomości o śmierci króla Danii i kanclerza Francji. Wspomina także o możliwych nominacjach na urzędy w Paryżu oraz przesyła pozdrowienia od margrabiny de Béthune.

De Baluze uspokaja adresata w sprawie pogłosek dotyczących propozycji we Francji. Uzgadnia zapłatę długów paryskich i gratuluje zdrowia wojewodziny oraz nowo narodzonej córki. Relacjonuje wypuszczenie wojsk holenderskich z twierdz hiszpańskich i dementuje pogłoski o zmianach gubernatorów.

J. G. de Baluze dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za korespondencję, donosi o doręczeniu powierzonego mu listu oraz wyraża radość z dobrego zdrowia hetmana wielkiego koronnego i jego rodziny. Wspomina również o braku wieści z kongresu w Delft oraz formułuje życzenie, aby zbliżająca się wolna elekcja w Rzeczypospolitej przebiegła w spokoju.

Autor narzeka na brak wiadomości, przekazuje pogłoski o obsadzie stanowisk kardynalskich i informację o śmierci palatyna Rusi. Na końcu opisuje zabawy ostatnich dni karnawału.

J. G. De Baluze usprawiedliwia opóźnienia w korespondencji trudami podróży i informuje o odesłaniu powierzonych mu listów do Warszawy. Wspomina także o niepotwierdzonej jeszcze wieści, że kongres pokojowy ma zebrać się w Utrechcie.

Autor odnotowuje opóźnienie poczty ze Lwowa i porównuje wieść z Wiednia o zwinięciu francuskiego obozu z milczeniem listów własnej armii. Przewiduje możliwą wielką wojnę, życząc pokoju Europie i Polsce.

De Baluze opisuje kłopoty finansowe markizy de Béthune i niepewne informacje o podróży jej synów. Donosi o możliwym uznaniu króla Hiszpanii przez Holandię, powrocie króla do Warszawy i oczekiwaniu na wynik rokowań z carem oraz Szwecją.

Baluze wyraża współczucie z powodu śmierci króla i solidarność z owdowiałą królową, po czym relacjonuje doniesienia o sytuacji w Piemoncie, nastrojach w Wiedniu oraz plotkach o tajnych rokowaniach pokojowych. Wspomina także o ruchach wojsk szwedzkich w Inflantach, zaniepokojeniu w Prusach i przybyciu holenderskiej floty do Gdańska.

De Baluze wyjaśnia trzytygodniowe milczenie podróżą jubileuszową do Łowicza. Omawia pisma wzywające szlachtę do usunięcia posłów Francji i Brandenburgii. Relacjonuje trudności kwater zimowych we Włoszech, politykę Wenecji i doniesienia o ruchach wojsk.

Autor przekazuje wiadomości o francuskich, hiszpańskich i cesarskich operacjach we Włoszech, zranieniu Catinata, zaopatrzeniu armii i posiłkach. Relacjonuje działania w Katalonii oraz stanowisko Wenecji; część danych wyraźnie traktuje jako doniesienia.

Autor cieszy się z przyjęcia pakietu i zapowiada wysyłkę korespondencji do markizy oraz jezuitów. Przekazuje doniesienia o ambasadorach w Wiedniu, przymierzu Portugalii z Hiszpanią i niechęci parlamentu angielskiego do nowych zaciągów.

J. G. de Baluze zapewnia wojewodę wołyńskiego o podtrzymywaniu korespondencji i przekazaniu powierzonego listu księciu Aleksandrowi Sobieskiemu. Donosi również o wieściach wojennych z Włoch i znad Renu, w tym o zwinięciu oblężenia Walencji.

Autor radzi adresatowi w sprawach podróży, pieniędzy, powozu, służby i prezentów. Zaleca mu pozyskanie francuskiego dworu poprzez uszanowanie monarchy i unikanie krytyki kandydata w dawnej elekcji. Podkreśla pomoc markizy de Béthune.

Autor wyjaśnia milczenie podróżą do Łowicza i brakiem listów markizy de Béthune. Życzy wojewodzinie zdrowia w 1702 roku, zapowiada jej oczekiwany przyjazd i wspomina samotną marszałkową litewską.

De Baluze życzy powodzenia na sejmiku. Odrzuca niepotwierdzoną wiadomość o śmierci delfina i omawia szanse wojny, neutralność w Rzeszy, flotę francuską i hiszpańską oraz prawa sukcesyjne do włoskich posiadłości.

Autor przekazuje pakiet od markizy i życzenia świąteczne. Relacjonuje negocjacje w Hanowerze, spór o Güstrow, wymianę pism z Holendrami i parlamentem angielskim oraz pogłoski o wojnie, których nie uznaje za pewne.

Baluze dziękuje wojewodzie wołyńskiemu za doniesienia o rokowaniach dotyczących konfederacji wojskowej i zapowiada rychłe spotkanie w Warszawie. Przekazuje także skąpe wiadomości z Francji o ruchach wojsk, sukcesach morskich oraz perspektywach rozmów pokojowych.

Jean-Géraud de Baluze donosi wojewodzie ruskiemu o ekspedycji listów do Paryża oraz przekazuje pismo od pani margrabiny. Zwraca się także z prośbą o stosowanie lżejszego papieru ze względu na wysokie koszty przesyłek pocztowych.

Autor składa życzenia noworoczne i omawia oczekiwanie Duporta na przesyłkę oraz sytuację marszałkowej litewskiej podczas nieobecności męża. Przekazuje z wyraźnym zastrzeżeniem pogłoskę o francuskim wyjściu z oblężenia.

Autor przypomina rady dotyczące podróży, informuje o weselu kanclerzówny i poleca młodego szlachcica rekomendowanego przez markizę de Béthune. Ponawia niepotwierdzone doniesienie o egzekucji Vaudémonta.

Autor wyjaśnia sprawę niezwróconych listów do markizy de Béthune i zamówienia luster. Relacjonuje wyjazd posła francuskiego do króla w Birżach, pogłoski o powrocie dworu oraz pokoju ze Szwecją i obawy o sytuację wewnętrzną.

Autor wyjaśnia dwie poczty bez odpowiedzi podróżą jubileuszową do Łowicza. Wspomina zerwanie sejmiku w Wiszni i wątpi w pogłoskę o przyjeździe adresata przed sejmem.

De Baluze nie otrzymał nowej poczty, przekazuje więc niepotwierdzone wiadomości o zawieszeniu broni w Holsztynie i losie Vaudémonta. Omawia planowany ślub córki kanclerza i zaprasza adresata do Warszawy.

J. G. de Baluze przesyła Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu wieści o męstwie księcia Sabaudii pod Chiari. Donosi także o śmierci angielskiego króla Jakuba II i uznaniu księcia Walii za jego następcę przez dwór francuski.

De Baluze opisuje sześć pakunków wysłanych przez bankiera Helissanta: obrazy, przedstawienia koszy z owocami, odzież i rozłożone drewniane łóżko. Wspomina weksel, pobyt markiza przy armii i ruchy wojsk we Włoszech, Flandrii oraz nad Renem.

J. G. de Baluze przekazuje wojewodzie ruskiemu Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu wieści o napięciach wokół Holsztynu, polowaniu króla Anglii oraz nominacjach urzędniczych we Francji. Donosi również o odprawieniu uroczystej mszy w Dreźnie i przybyciu francuskich artystów do Polski.

Autor spodziewał się przyjazdu adresata, lecz otrzymał jego list do Paryża. Przekazuje sprzyjające Francji wieści i ustala dalsze postępowanie z wekslem przesłanym przez stolnika Pilskiego.

Autor przesyła wyciąg przeczący części wiadomości korzystnych dla cesarskich. Uzgadnia wysłanie tysiąca rixdalerów Duportowi i przypomina własne pięćdziesiąt franków wyłożonych przy zapłacie rachunku Saillota w Paryżu.

J. C. de Baluze informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o napięciach między Danią a Szwecją w sprawie Holsztynu, nierozstrzygniętej kwestii dziewiątego elektoratu oraz starciach w Hesji. Wspomina także o poleconym przez siebie słudze, którego ma przyprowadzić hetman wielki.

De Baluze gratuluje przyjazdu i rozwiązania wojewodziny. Prosi o wyjaśnienie pogłosek o niezadowoleniu Jabłonowskiego z przyjęcia we Francji i odrzuconych propozycjach. Ustala także sposób rozliczenia należności paryskiej.