Katalog źródeł

Król relacjonuje skargę Żydów z przedmieścia na napady studentów i innych swawolnych osób, rabunek domów, towarów i pieniędzy. Nakazuje magistratowi zapewnić porządek i przykładnie karać sprawców.

Po skardze Ormian lwowskich król uznaje naruszanie ich praw i przywilejów za przykre. Nakazuje zachować ich w pełni przy prawach i zwyczajach i nie wyrządzać im przeszkód ani krzywd.

Miasto ma wysłać do Warszawy na 27 maja 1643 r. przedstawicieli znających wartość towarów zagranicznych. Wesprą oni komisję sejmową współpracującą z podskarbimi przy ustalaniu cen.

Król potępia finansowanie okupu za miasto majątkami nieobecnych mieszkańców. Nakazuje rozdzielić koszt według zamożności i zwrócić dobra Mikołajowi Boimowi; konfiskatę zastrzega dla sądu królewskiego.

Król krytykuje pośpiech w postępowaniu przeciw staroście łomżyńskiemu. Zapewnia mu glejt i nakazuje wysłać do Lublina pełnomocników, rozliczyć należności oraz po ich zaspokojeniu wydać pokwitowanie.

Dominikanie kupili dom obok klasztoru i chcą połączyć go z murem klasztornym. Król żąda od miasta zgody, argumentując, że dobrowolne przyzwolenie nie naruszy jego przywilejów.

Jan Kazimierz nakazuje Piotrowi Ożdze polecić Ickowi, arendarzowi czopowego, wypłatę zaległej sumy magistratowi Lwowa. Oryginał wymienia dziewięć tysięcy złotych; późniejszy odpis i okładka dziesięć tysięcy.

Jan Kazimierz nakazuje Stanisławowi Lanckorońskiemu uczestniczyć w kontroli rachunku wydatków z czopowego na fortyfikacje Lwowa. Zabrania wysyłania piechoty miejskiej na pospolite ruszenie; ma ona zostać jako załoga miasta.

Król dziękuje Lwowowi za wierność w czasie wojny, zapowiada zebranie wiernych mu i cudzoziemskich wojsk oraz pomoc. Poleca władzom uzgodnić z gubernatorem zaopatrzenie regimentów, zwłaszcza Butlera, pozostawionych na zimę; zapewnia uwzględnienie wydatków w rachunkach skarbu.

Król poleca władzom Lwowa i starszym nacji ormiańskiej zapewnić wozy i konie do przewozu trzystu pozostawionych kopii do Lublina. Krzysztof Bernatowicz ma wydać odpowiednie proporce wraz z bronią.

Król dziękuje Lwowowi za opór wobec wojsk wojewody siedmiogrodzkiego i prosi o pożyczkę 100 000 złotych. Zabezpieczeniem mają być dochody celne pobierane w arendzie; szczegóły przekaże podskarbi.

Król nakazuje magistratowi Lwowa rozliczyć z Janem Torosowiczem nieodebrane należności i poniesione przez niego koszty, zgodnie z umową opata wąchockiego, pisarza skarbu koronnego.

Król obejmuje ochroną Marcina Raniszewskiego, który poddał się władzy magistratu Lwowa, i poleca wybór go na miejscowe pisarstwo oraz ławę. Zachowany tekst urywa się przed zamknięciem listu.

Jan Studnicki i Andrzej Zdelejzyk skarżą się na uwięzienie oraz sekwestr mimo niewygasłej trzyletniej dzierżawy dochodów Lwowa. Król nakazuje ich zwolnić, uwzględnić klęski i miejskie zwolnienie oraz utrzymać kontrakt do końca terminu.

Król zatwierdza trzyletni kontrakt dotyczący Tłumaczek, dopuszcza zastępcę Baydułtowicza na czas jego wyjazdu w służbie królewskiej i przyznaje pierwszeństwo na kolejne trzy lata. Przeciwne reskrypty uznaje za nieważne.

Król prosi kardynała Virginio Orsiniego o uzyskanie od papieża komisji sądowej w sprawie między burmistrzem Lwowa a franciszkanami. Spór wynika z zatrzymania sprawcy śmiertelnego zranienia oraz zakwestionowania jurysdykcji świeckiej pod zarzutem naruszenia immunitetu kościelnego.

Król poleca władzom Lwowa zachować wdowę i dzieci Andrzeja Dalczyńskiego, doktora i rajcy lwowskiego, przy umowie o wieś szpitalną Malechów. Nakazuje nie odbierać im wsi ani nie zawierać umowy z innym dzierżawcą.

Król gani opóźnienie dostawy potrzeb artyleryjskich i żąda przygotowania furmanów w porozumieniu z kapitanem pozostawionym przy armatach we Lwowie. Koszty ma pokryć generał artylerii; dalsze opóźnienie obciąży odpowiedzialnością adresatów.

Król ponownie nakazuje władzom Lwowa dostarczyć potrzebną liczbę furmanów do przewozu pozostałej w mieście amunicji. Kapitan artylerii ma płacić gotówką. Król grozi, że dalszą zwłokę uzna za upór miasta i zastosuje egzekucję przeciw osobom oraz majątkom władz.

Król potępia władze Lwowa za niezastosowanie się do jego rady i dopuszczenie zabójstw oraz rabunków. Żąda surowego śledztwa, zatrzymania wszystkich sprawców i wspólników oraz osadzenia ich do przyjazdu komisji. Podkreśla, że nie wolno wyrządzać krzywdy Żydom i niewierzącym ani przelewać niewinnej krwi, i przewiduje karanie winnych jako przykład dla innych.

Król powierza pełną komendę nad miastem i zamkiem lwowskim Olewińskiemu, wojskiemu lwowskiemu. Magistrat ma porozumiewać się z komendantem w sprawach bezpieczeństwa, stosować się do przekazywanej przez niego woli króla i okazywać mu posłuszeństwo.

Po najazdach Tatarów i Kozaków król powierza obronę Lwowa Janowi Berensowi, podpułkownikowi regimentu wojewody ruskiego. Nakazuje przyjąć go z żołnierzami, odebrać przysięgę, zapewnić pomoc w obronie i wydać środki z czopowego na potrzeby garnizonu. Wydatki mają zostać rozliczone przy podatkach miasta.

Król informuje o zawarciu układu małżeńskiego z arcyksiężną Eleonorą, siostrą cesarza. Zapowiada przyjęcie jej w Częstochowie w ostatnich dniach zapustów i uroczystości w Warszawie 2 marca. Oczekuje udziału przedstawicieli Lwowa w powitaniu przyszłej królowej.

Król zarzuca władzom Lwowa wspieranie osób szkodzących dochodom celnym, odpędzanie strażników i przepuszczanie towarów bez odprawy. Nakazuje zapobiec nadużyciom i karać również kupców działających pod ochroną panów. Grozi postępowaniem instygatora koronnego przed sądem królewskim.

Na podstawie relacji marszałka nadwornego koronnego, administratora ceł, król zarzuca tłumaczowi lwowskiemu Mikołajowi Bajdułowiczowi szkodzenie dochodom celnym i podburzanie innych. Żąda usunięcia go z urzędu i ustanowienia następcy; w razie zwłoki sam wyznaczy właściwą osobę.

Dominikanie skarżą się królowi na ciasnotę kościoła i klasztoru oraz brak należytego cmentarza, zmuszający do pochówków przy publicznej ulicy. Proszą o możliwość wykupu kamienic przy kościele. Król nakazuje wysłać komisję, aby rozstrzygnęła sporne kwestie prawne, i żąda pomocy miasta bez utrudniania zakonnego przedsięwzięcia.

Król wyraża żal z powodu niepomyślnych rokowań mających odwrócić zagrożenie od ziem ruskich. Zapowiada zgromadzenie pospolitego ruszenia i własną wyprawę. Do przybycia pomocy żąda od Lwowa odważnej i czujnej obrony, wspominając także szybkie wsparcie piechotą.

Król przypomina magistratowi subsydium uchwalone przez sejm i rozpisane na Lwów uniwersałem. Skarb nie otrzymał należnej wpłaty, więc król ponawia żądanie niezwłocznego przekazania 12 tysięcy złotych polskich, zaznaczając, że nie może odstąpić od tej sumy.

Król żąda od Jana Sobieskiego bezzwłocznego obsadzenia Lwowa doświadczonym komendantem i odpowiednim garnizonem. Czopowe miasta ma służyć wyłącznie amunicji i innym potrzebom obronnym zgodnie z uchwałami senatu i sejmików. Sobieski ma poprzeć takie przeznaczenie pieniędzy także przez współdziałanie z ziemią lwowską.

Król zapewnia o znajomości wierności Lwowa i o staraniach przeciw nieprzyjacielowi. Informuje, że polecił hetmanowi bezzwłocznie wyznaczyć miastu odpowiedni garnizon i komendanta oraz dopilnować przeznaczenia czopowego na fortyfikacje. Zapowiada własne przybycie, uzależnione od zgromadzenia pospolitego ruszenia.

Król poleca Jabłonowskiemu powstrzymać dwie chorągwie wyprawy powiatowej od bicia mieszkańców, rabunkowego poboru żywności, samowolnych asygnacji i wjazdu do miasta z końmi. Dopuszcza zaopatrywanie wojska z okolicznych dóbr wobec konieczności wojennej.

Król informuje magistrat o pozostawieniu Eliasza Łąckiego na stanowisku komendanta i o nakazie nieobciążania mieszkańców oraz przybyszów nienależnymi świadczeniami, z wyraźnym uwzględnieniem Żydów.

Król wstawia się za podkuchmistrzem Przemysławem [?] Dziurskim i nakazuje niezwłocznie rozpatrzyć jego roszczenie wobec mieszczki Krauzowej [?].

Król zakazuje komendantowi Eliaszowi Łąckiemu nowych poborów od mieszkańców i przybyszów. Ma on przyjąć ustalone honorarium trzydziestu złotych od miasta oraz respektować sądownictwo miejskie.

Król nakazuje obu komisjom współdziałać w odzyskaniu sreber kościoła żółkiewskiego, zabranych z depozytu w katedrze lwowskiej podczas oblężenia tureckiego. Należy odzyskać przedmioty lub ich sprawiedliwy ekwiwalent i osądzić osoby winne bezprawnego handlu nimi.

Jan Ubaldini reprezentował miasto na sejmie poza własną kolejnością, zastępując Bartłomieja Zimorowicza na jego prośbę. Król poleca władzom Lwowa dopomóc mu w uzyskaniu należnego wynagrodzenia od zastępowanego kolegi.

Król wstrzymuje egzekucję sumy wybranieckiej z miejskich gruntów Kleparowa. Nazwa związana z przezwiskiem chłopa nie wystarcza do uznania pól za sołeckie. Sprawę ma ostatecznie rozstrzygnąć król.

Król gani zaniedbania opieki nad sierotami i nakazuje wybrać opiekunów Teresy po Bartłomieju Zimorowiczu, sporządzić inwentarz, sprawdzić rachunki, spłacić udowodnione długi oraz zachować majątek i zapewnić dziewczynce utrzymanie i wychowanie.

Król żąda ukarania Wacława Lanckorońskiego i jego wspólnika za samowolne porwanie dwóch piekarzy z przedmieścia Lwowa w związku z roszczeniem o dług. Ewentualne roszczenia mają być dochodzone przed właściwym sądem lwowskim.

Cech kramarski skarży się na podważanie około stuletniego posiadania własnej kamienicy, żądania arendy i więzienie członków. Król nakazuje przedstawić ewentualne roszczenia komisji, a cech bierze pod ochronę.

Król poleca umożliwić bonifratrom zakup dwóch sąsiednich gruntów dla poszerzenia wcześniej ufundowanego szpitala, po oszacowaniu i z zachowaniem czynszu gruntowego.

Król prosi o zmniejszenie obciążenia podatkowego Lwowa, wyznaczonego na osiemset dymów. Wskazuje spadek zamożności i ludności oraz odłączenie licznych posesji spod miejskiego ciężaru na rzecz duchowieństwa i szlachty.

Jan III nakazuje cechowi krawieckiemu zaniechać szykan wobec rzemieślników pracujących dla obozu, gwardii i dworu. Grozi postępowaniem sądowym. Klauzula o ich podległości sądom wymaga dalszej kontroli.

Król nakazuje egzekwować wcześniejszy wyrok chroniący lwowskich Żydów. Napastnicy podają się za studentów; magistrat ma zapobiegać rozruchom, zatrzymywać sprawców, sądzić i usuwać ich z miasta.

Król żąda szybkiego sądowego podziału spadku, zarzucając Antoniemu Solskiemu, posiadaczowi całości majątku, unikanie rozstrzygnięcia i nieskuteczność mediacji.

Augustianie za pośrednictwem prowincjała i królewskiego kaznodziei proszą o wznowienie nabożeństw w Lorecie. Król nakazuje miastu nie przeszkadzać w powrocie i posługach.

Król ponawia nieskuteczny nakaz naprawy drogi od Zboisk i mostów. Wysyła nadzorcę, a mieszczanom i mieszkańcom przedmieść nakazuje wspólny udział pracą i środkami.

Uczniowie szkoły farnej napadli według relacji króla na szkołę ruską, niszczyli książki i atakowali opiekunów. Król nakazuje ochronę szkoły i postępowanie wobec przełożonego, jeśli podlega sądownictwu świeckiemu.

Król zakazuje magistratowi samowolnych działań przeciw żydowskim kupcom, których sklepy zamknięto. Spór ma rozstrzygnąć sąd królewski.