Katalog źródeł

Król Zygmunt II August uwalnia mieszczan i przedmieszczan lwowskich w ich sprawach prywatnych od jurysdykcji sądów komisarzy królewskich oraz zakazuje wydawania przeciw nim takich komisji. Postanawia zarazem, że apelacje od wyroków miejskich mają trafiać bezpośrednio do sądu królewskiego drogą urzędowego przesyłania rot spraw bez konieczności osobistego stawiennictwa stron przed komisarzami.

Nadawca zwraca się do szlachetnych panów i wspomina o nominacji sufragana lwowskiego oraz o zasługach i życzliwości adresatów. Rękopis jest uszkodzony i w wielu miejscach nieczytelny; nie da się pewnie odtworzyć szczegółów sprawy ani nazwisk. List datowano w Warszawie 9 grudnia 1723 roku. Nadawca podpisał się nieczytelnie.

Król Zygmunt II August znosi dawny lwowski zwyczaj wykluczający wnuki z dziedziczenia po dziadkach i ustanawia prawo reprezentacji, zrównujące ich w dziale spadku ze stryjami i ciotkami. Ponadto powierza burmistrzowi i rajcom lwowskim pełną władzę rozstrzygania wszelkich dotychczasowych sporów spadkowych tego rodzaju bez możliwości apelacji do króla.

Dokument oblatuje wyrok królewski wydany na sejmie walnym w Krakowie, który kasuje postępowanie sądu grodzkiego lwowskiego przeciwko władzom miasta Lwowa z pozwu Waśka Łahodowskiego. Potwierdza przywileje zwalniające lwowskich mieszczan od jurysdykcji obcych sądów i nakazuje pozywanie ich wyłącznie przed właściwy sąd miejski.

Biskup przemyski i kanclerz Jerzy Albrecht Denhoff prosi wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o wstawiennictwo u kasztelana krakowskiego w sprawie zwolnienia Radymna i dóbr probostwa iłockiego z leż zimowych. Powołując się na koligacje rodzinne i własną przychylność dla wojska, zapewnia o terminowym uregulowaniu należności.

Król Zygmunt II August zatwierdza wyrok sejmu walnego krakowskiego, który skasował pozew szlachcica Waśka Łahodowskiego wytoczony przeciw władzom Lwowa przed sądem grodzkim. Dokument potwierdza przywilej wyłączający mieszczan lwowskich spod obcej jurysdykcji i nakazuje pozywanie ich wyłącznie przed sąd miejski.

Król Zygmunt II August unieważnia darowiznę placu pod Zamkiem Niskim we Lwowie poczynioną na rzecz Mikołaja Leśniowskiego z Zimnej Wody, wskazując na zagrożenie dla obronności miasta i zamku. Nakazuje staroście lwowskiemu rozbiórkę wzniesionych tam budynków oraz zabrania władzom miejskim dopuszczania do dalszej zabudowy tego terenu.

Paweł Drzewiecki dziękuje wojewodzie Janowi Jabłonowskiemu za wyznaczenie komisji i prosi o dalszą protekcję w sporze ze świeckimi mieszczanami. Skarży się na bezprawne pozbawienie go urzędu pisarza miejskiego oraz lekceważenie przez adwersarzy autorytetu starosty i interweniujących urzędników.

Adam Dzierżek potwierdza syndykowi lwowskiemu odbiór listu od rajców i deklaruje swój przyjazd na sejmik królewski. Mimo zbieżności terminu z własnymi roczkami sądowymi obiecuje stawiennictwo w obronie miejskich przywilejów.

Papież Juliusz III zawiadamia kapitułę lwowską o obsadzeniu wakującej po śmierci arcybiskupa Piotra stolicy arcybiskupiej we Lwowie przez Feliksa Ligęzę. Nakazuje kapitule przyjęcie elekta jako swego ojca i pasterza oraz posłuszeństwo jego zarządzeniom.

Papież Juliusz III powiadamia sufraganów archidiecezji lwowskiej o mianowaniu Feliksa Ligęzy arcybiskupem lwowskim po śmierci arcybiskupa Piotra Starzechowskiego i nakazuje im okazywanie nowemu metropolicie należytego posłuszeństwa. Dokument zawiera późniejsze wpisy oblaty przed biskupami przemyskim i chełmskim z 1555 roku.

Kasztelan kijowski Jan Dzieduszycki deklaruje rajcom lwowskim chęć dalszego wynajmowania kamienicy po zmarłym panu Józefowiczu i opłacania dotychczasowego czynszu. Zwraca jednak uwagę na fatalny stan techniczny budynku i postuluje pilne przeprowadzenie niezbędnych napraw, aby nie dopuścić do jego ruiny.

Papież Juliusz III powiadamia duchowieństwo miasta i diecezji lwowskiej o mianowaniu Feliksa Ligęzy nowym arcybiskupem lwowskim po śmierci Piotra Starzechowskiego. Nakazuje klerowi przyjęcie nowego pasterza z szacunkiem i posłuszeństwem pod rygorem zatwierdzenia kar kościelnych wobec nieposłusznych.

Król Zygmunt II August nadaje szlachcicowi Janowi Dobrzelińskiemu w dożywotnie użytkowanie ogród królewski położony pod zamkiem lwowskim. Po śmierci obdarowanego posiadanie ogrodu ma powrócić pełnym prawem do rąk monarchy i jego następców.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transsumptu cztery wcześniejsze przywileje królewskie dla miasta Lwowa. Dokument gwarantuje wyłączenie mieszczan lwowskich spod obcych jurysdykcji i sądów komisarskich oraz zwalnia lwowskich kupców wszystkich obrządków z opłat celnych m.in. w Chełmie, Bełzie i Hrubieszowie.

Król Zygmunt II August znosi uciążliwą daninę w naturze z żywych ryb, uiszczaną dotąd przez mieszczan lwowskich na zamek królewski, zastępując ją stałą opłatą pieniężną pobieraną od naczyń z rybami przywożonymi na miejski targ. Nakazuje staroście lwowskiemu oraz jego urzędnikom bezwzględne przestrzeganie nowo ustanowionej taksy targowej.

Koniuszy koronny Jerzy Dzieduszycki wstawia się u władz Lwowa za odbywającymi karę więzienia mistrzem cyrulickim Antonim i jego czeladnikiem, prosząc o darowanie im reszty wyroku ze względu na ich zasługi w leczeniu jego zdrowia. Wyraża przy tym przekonanie, że dotychczasowy areszt był wystarczającą nauczką, która ostudziła ich zuchwałość i przyniosła poprawę na przyszłość.

Kazimierz Dłużewski zwraca się do Jana Jabłonowskiego, wojewody ruskiego, w sprawie planowanego wyboru podkomorzego chełmskiego. Prosi, by nie zwoływać sejmiku, wskazując na nieodpowiednią kandydaturę chorążego chełmskiego oraz wolność szlachty w wyborze. List sporządzono w Lublinie 1 czerwca; rok 1698 podaje opis inwentarzowy.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej króla Władysława III Warneńczyka z 1444 roku, nakazujący szlachcie i duchowieństwu wyprzedaż lwowskich nieruchomości w ciągu roku mieszczanom lwowskim. Dodatkowo monarcha wprowadza obowiązkowe urzędowe taksowanie obciążanych dóbr przez magistrat pod przysięgą oraz zakazuje sztucznego zawyżania długów zastawnych ponad oszacowaną wartość.

Król Zygmunt II August ustala porządek sprzedaży przywożonych z Grecji win małmazyjskich i muszkateli we Lwowie, nakazując obcym kupcom ich wystawienie na wozach rynkowych przez cztery tygodnie przed ewentualnym złożeniem do piwnic mieszczan. Regulacja miała ukrócić praktyki spekulacyjne zagranicznych handlarzy i zapobiec sztucznemu zawyżaniu cen trunków.

Król Zygmunt II August zezwala mieszczanom lwowskim na wykupienie z rąk żony Krzysztofa Gnojeńskiego królewskich wsi Kożyce, Jamelna i Jaromierka wraz z karczmą, stawem i młynem. Dokument gwarantuje miastu spokojne posiadanie i użytkowanie tych dóbr przez okres dwudziestu lat od momentu objęcia intromisji, z zastrzeżeniem zwrotu sumy zastawnej przez monarchę po upływie tego czasu.

Król Zygmunt August rozstrzyga spór mieszczan lwowskich ze starostą przemyskim Spytkiem Jordanem, nakazując opłatę mostowego na Sanie jedynie w razie korzystania z mostu zbudowanego dla żup solnych, z prawem do bezpłatnej przeprawy brodem. Potwierdza zarazem pełne zwolnienie lwowian z innych ceł i opłat tranzytowych zgodnie z dawnymi przywilejami.

Jan Domagalicz instruuje Macieja Hajdera w sprawie uregulowania rachunków budowy lwowskiej kaplicy oraz przekazania zakonnego posagu panny Cecylii. Prosi go także o interwencję i pomoc w przejęciu opieki nad osieroconymi dziećmi zmarłego szwagra Kaweckiego oraz w spisaniu majątku po zmarłym.

Kapituła metropolitalna lwowska zezwala młynarzowi Walentemu i jego żonie Dorocie na wykupienie trzeciej części oraz trzeciej miarki młyna Stachyrowskiego od Elżbiety, wdowy po rajcy Stanisławie Bergerze. Jednocześnie kapituła wydzierżawia im dożywotnio pozostałe dwie części młyna w zamian za roczny czynsz, dostawy mąki i obowiązek utrzymania oraz naprawy budynków młyńskich.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej króla Władysława Jagiełły z 1433 roku, nadający ufundowanym przezeń kanonikom kapituły katedralnej lwowskiej wieś Wierzbiąż w powiecie lwowskim wraz z wszelkimi pożytkami, lasami wzdłuż Dniestru i cłem. Dokument gwarantuje kapitule wieczyste posiadanie tych dóbr oraz prawo sypania grobli i budowy stawów.

Ab Dryka donosi ze zmartwieniem o trudnościach przy odbiorze i ważeniu fas saletry od dziesięciu furmanów w Jarosławiu. Do korespondencji kupieckiej załącza dodatkowy list skierowany do lwowskiego kontrahenta.

Jan Drohojowski zwraca się do podstarościego przemyskiego Hieronima Hermanowskiego z zapytaniem o doniesienia z sejmu warszawskiego od referendarza koronnego. Jednocześnie prosi o pomoc prawną dla krakowskiego kupca Piotra Schraibera w jego sporze z przemyskimi Żydami.

Król Zygmunt II August zatwierdza akt komisarski ustalający przebieg granic między wsiami królewskimi a posiadłościami kapituły metropolitalnej lwowskiej. Wystawca nadaje wieczystą moc prawną ustaleniom komisarzy powołanych uprzednio przez Zygmunta I Starego.

Król Zygmunt II August dokonuje transumptu trzech wcześniejszych przywilejów monarszych dla Lwowa: Kazimierza Wielkiego z 1368 r. (potwierdzonego w 1389 r.) na 100 łanów frankońskich, Władysława Jagiełły z 1415 r. na tzw. obszary i Krzywylas oraz Władysława Warneńczyka w sprawie zagospodarowania nadwyżek łanowych nad Brzuchowicką. Dokument nadaje wpisanym aktom pełną i niewątpliwą moc prawną równą oryginałom.

A. Drogomir, powołując się na uniwersał dowódcy wojsk rosyjskich księcia Hessen-Homburga, nakazuje magistratowi Lwowa dostarczenie 32 podwód oraz racji żywnościowych dla wycofywanych garnizonów. Określa również formalną procedurę zwolnienia załóg ochronnych w książęcej kancelarii.

Król Zygmunt II August potwierdza na prośbę kapituły metropolitalnej lwowskiej dokument Jana z Tarnowa z 1396 roku rozstrzygający spór o dobra w Jamnem i nad rzeką Godowicą na korzyść kościoła św. Jana Chrzciciela na przedmieściu lwowskim oraz wsi Godowica przeciwko Dymitrowi Wieczerzy.

Arcybiskup lwowski Feliks Ligęza potwierdza stan posiadania dóbr kapituły katedralnej i wikariuszy lwowskich, obejmujących m.in. wsie, młyny, ogrody i place miejskie. Mocą władzy ordynariackiej wciela te majętności do immunitetu kościelnego, gwarantując im pełnię praw i swobód kościelnych.

Pogrążona w żałobie Elżbieta Drużkiewiczowa dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za okazanie wsparcia i roztoczenie opieki nad jej młodszym synem. Zapewnia, że nakazała potomkowi wierną służbę wojewodzie, i poleca się jego dalszej pamięci.

Stanisław Dudkowicz przesyła Wojciechowi Zimnickiemu do wglądu list starosty lwowskiego, aby ostrzec go przed intrygami i pomówieniami narosłymi we lwowskim grodzie. Wyjaśnia przy tym, że złożył już staroście stosowną odpowiedź, zaprzeczając, by władze Sambora miały cokolwiek wspólnego z tą sprawą.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór apelacyjny pomiędzy spadkobiercami Marcina Hanela a władzami miasta Lwowa, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i zeznaniach świadków. Dokument ostatecznie potwierdza, że wsie Hołosko Wielkie i Brzuchowice leżą w granicach miejskich i na zawsze podlegają jurysdykcji władz Lwowa.

Samuel Dunikowski z Orska domaga się od rajców lwowskich wydania zbiegłego sługi, który dopuścił się zdrady i naraził go na straty. Powołując się na prawa szlacheckie i zwyczaje prawne, zapowiada rychłe przysłanie swego człowieka po uciekiniera.

Franciszek Duchanicz informuje Mikołaja Głogowskiego o przebiegu jego sprawy z panią cześnikową, doradzając złożenie protestacji w Chełmie lub Grabowcu z powodu zamknięcia kancelarii w Lublinie. Prosi także o nadesłanie argumentów obrony przed zapadłymi kondemnatami oraz donosi o wyroku w procesie pana Chamca.

Król Zygmunt II August potwierdza dawniejsze przywileje królów Aleksandra i Zygmunta I zwalniające mieszczan lwowskich wszystkich obrządków z opłat celnych na terenie całego państwa. Nakazuje urzędnikom i poborcom bezwzględne przestrzeganie tej immunitetu pod groźbą kar statutowych.

Kapituła katedralna lwowska zatwierdza wykupienie przez kaznodzieję katedralnego Jana Arundinensisa trzeciej części Młyna Olszowego oraz ogrodu na Przedmieściu Krakowskim, przeznaczając te dobra na uposażenie urzędu kaznodziei. Jednocześnie kapituła wydzierżawia mu dożywotnio pozostałe dwie części tegoż młyna pod określonymi warunkami czynszowymi i gospodarczymi.

Nadawca prosi zwierzchnika miejskiego o interwencję na rzecz Konrada, określonego jako majster ślusarski lub rzemieślnik o niepewnie odczytanym fachu. Chce, aby cech stolarski zwolnił go od swoich wymagań i nie przeszkadzał mu w pracy. List datowano 28 grudnia 1737 r. w prawdopodobnym Łańcucie. Imię i nazwisko rzemieślnika oraz podpis nadawcy wymagają kontroli.