Katalog źródeł

Rajcy Lwowa zarzucają burgrabiemu nasyłanie zamkowych hajduków, rabunki, wymuszanie świadczeń na przedmieściu i naruszanie miejskiej jurysdykcji. Proszą starostę o upomnienie go, zadośćuczynienie miastu oraz powstrzymanie tych działań.

Rajcy Lwowa opisują zabezpieczenie ruchomości Wyrzykowskiego, starania o kaduk wobec braku wykazanych krewnych oraz oddanie rzeczy po jego powrocie z obozu. Polecają użyć pokwitowania w obronie przeciw późniejszemu roszczeniu. Przesyłają też akta do sprawy z kapitułą, dotyczącej drogi i obiektu za Bramą Halicką, prosząc o aktywną obronę oraz zwrot dokumentów.

Rajcy powołują się na królewskie przywileje pozwalające im przedstawiać kandydatów na duchownych do cerkwi na gruncie miejskim. Proszą biskupa chełmskiego o pobożnego kapłana, zwolennika unii, który obejmie jedną z tych cerkwi. Chcą jego szybkiego przyjazdu, najlepiej w ciągu dwóch tygodni, i obiecują ochronę oraz pomoc.

Rajcy przesyłają Wachlowiczowi list instygatora koronnego i polecają stosować się do jego rad w sporze ze starostą łomżyńskim. Proszą też o poznanie zdania instygatora w sprawie sumy tatarskiej oraz o dopilnowanie pozwu. Dopiski wspominają doręczenie dokumentów i koszty posłańca; ich część pozostaje nieodczytana.

Rajcy podtrzymują gotowość dostarczenia królowi stu tysięcy złotych w związku z kontraktem dotyczącym dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wyjaśniają, że odjazd opata wąchockiego oraz działania nieprzyjaciela opóźniły rokowania. Proszą administratora skarbu, aby z tej sumy przydzielono prowiant załodze Lwowa, ponieważ jego brak grozi bezpieczeństwu miasta.

Rajcy proszą sekretarza królewskiego Jerzego Januszewicza o pomoc na dworze. Podtrzymują ofertę stu tysięcy złotych na potrzeby Rzeczypospolitej pod warunkiem rozliczenia sumy przez zmniejszenie należności z dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wysłanie delegatów opóźniło niebezpieczeństwo wojenne. Miasto oczekuje bezpiecznej drogi i wiadomości o miejscu pobytu króla.

Autor żałuje, że musi pozostawać poza ratuszem i nie uczestniczy w pracach publicznych. Jego obecności wymaga sprawa z panem Podgórskim. Prosi kolegów o przechowanie materiałów procesu na wypadek jego rozpatrywania przed sądem królewskim i o ochronę praw związanych ze zmarłym panem Żydkiewiczem [?].

Wobec nieprzyjaciela zbliżającego się do miasta rajcy Lwowa proszą starostę grabowieckiego Marka Matczyńskiego o poparcie ich u hetmana wielkiego koronnego. Pragną sprowadzenia żołnierzy z przygotowanymi środkami na ich utrzymanie, dobrego komendanta oraz pomocy w zakupie amunicji i żywności, także z miejskiego czopowego i szynkowego. Proszą też o listy do urzędników ziemskich, aby niezwłocznie wydali podatki na pilne potrzeby miasta.

Rajcy Lwowa proszą hetmana o ochronę miejskich wsi Zubrzy i Sichowa oraz zwolnienie ich poddanych z przymusowego wożenia dębów. Twierdzą, że wsie zostały już wyniszczone przez wojsko, a reszta mieszkańców może odejść. Proponują wykorzystanie furmanów artyleryjskich, którzy dysponują końmi i wozami.

Delegaci potwierdzają otrzymanie listu magistratu Lwowa z projektami sejmowymi. Deklarują respektowanie jego woli, ale nie rozumieją podanych w piśmie powodów decyzji. Zapowiadają dalszą drogę. Gęsty dopisek zawiera dodatkowe dyspozycje, w dużej części nieodczytane pewnie.

Prezydent i radcy miasta Lwowa zapewniają podsędka ziemskiego lwowskiego Łosia, że w sporze o kamienicę Osmulską wszczętym przez starostę kaniowskiego nie dopuszczą do naruszenia jego praw. Władze miejskie deklarują pełne poszanowanie sprawiedliwości oraz godności adresata.

Autorzy piszą z Zamościa do magistratu Lwowa o trudnościach podróży. Przed wyjazdem pękła oś wozu z bagażami; przeładowanie rzeczy oraz zdobycie części do kolaski opóźniły drogę. Ruszyli wieczorem do Janowa, zostawiając woźnicę z rzeczami, a kolejnego dnia czekali na niego do południa. Dalej kolaska stale się psuła. Końcowej części relacji brak.

Rajcy Przemyśla odkładają wszelkie procesy ze Lwowem przed sądem królewskim relacyjnym i asesorskim do6 marca1595, w nadziei ugody i z zachowaniem praw stron. Wspominają analogiczne zobowiązanie lwowian.

Rajcy Przemyśla deklarują zawieszenie spraw miejskich, prywatnych i cechowych przeciw lwowianom do upływu trzech tygodni od rozpoczęcia przyszłego sejmu. Celem jest umożliwienie ugody; Lwów miał złożyć analogiczne zobowiązanie.

Rajcy opisują upadek miast, zabicie jednego burmistrza i zawleczenie drugiego na zamek, uszczuplanie jurysdykcji i gruntów oraz utrudnienia handlowe. Wzywają Lwów do wspólnego działania przed sejmem i zapowiadają spotkanie29 grudnia. Zarzuty przedstawiono jako twierdzenia autorów.

Rajcy odsyłają do Lwowa korespondencję otrzymaną od podskarbiego, przeznaczoną dla władz miejskich i dwóch urzędników. Wyjaśniają, że burmistrz przypadkowo wyjął i otworzył jeden z listów. Proszą, aby nie potraktować tego jako umyślnego naruszenia tajemnicy.

Władze Przemyśla proszą o wypisy z ksiąg lwowskich dotyczące rozstrzygnięć królewskich w sporze magistratu z pospólstwem: uwolnienia od wszelkich kontrybucji oraz oceny zarzutów wspólnoty wobec magistratu. Zależy im na zapisach odnoszących się do władzy urzędu miejskiego. Obiecują wdzięczność i późniejszą zapłatę pisarzowi za pracę.

Magistrat Przemyśla zarzuca władzom Lwowa przyjęcie do służby ich miejskiego mistrza (kata) bez testimonium. Według nadawców odszedł bez zawiadomienia urzędu, pozostawiając żonę i dzieci. Żądają odmowy zatrudnienia i odesłania go tą samą podwodą z tym samym woźnicą, ponieważ mają kilku więźniów. List nie opisuje ich spraw ani wyroków.

Poznań odpowiada na otrzymaną pocztą wiadomość Lwowa o Becalu, któremu nadawcy zarzucają ucisk kupców chrześcijańskich pod pretekstem nowej konstytucji. Pismo wyraża obawę, że podobne działania dotkną także Poznania. Zapowiada przedstawienie sprawy osobom skłonnym do interwencji, aby dotarła do króla i podskarbiego koronnego.

Poznań wyraża współczucie wobec krzywdy prezydenta i całego magistratu Lwowa, odniesionej według pisma 5 stycznia 1738 roku. Deklaruje wspólną obronę praw miejskich i wysłanie wiadomości do kanclerza oraz na dwór królewski, prosi o dalsze informacje i życzy prezydentowi poprawy zdrowia. Oryginał nie wymienia sprawców ani dokładnego przebiegu wydarzenia.

Ratno otrzymało od lwowskiego posłańca uniwersał królewski nakazujący przekazanie donatywy do Lwowa na 15 października. Autorzy podają, że uniwersał dotarł właśnie tego dnia, a oni natychmiast, pracując dzień i noc, wysłali świadczenie przez swojego sąsiada. Proszą o przychylne przyjęcie i potwierdzenie odbioru; tłumaczą opóźnienie późnym doręczeniem uniwersału, a nie niedbalstwem.

Władze miejskie Rohatyna potwierdzają rajcom lwowskim odbiór uniwersału królewskiego dotyczącego donatywy na rzecz monarchy. W odpowiedzi przesyłają urzędowe poświadczenie opatrzone miejską pieczęcią.

Magistrat Rohatyna wysyła przedstawicieli na sejm do Krakowa, prosząc Wojciecha Zimnickiego o wsparcie potwierdzenia dawnych przywilejów oraz zwolnienia z myt w Koronie. Dopuszcza ograniczenie zasięgu ulgi, gdyby zwolnienie ogólne okazało się niemożliwe. Obiecuje wynagrodzenie pracy i zwrot kosztów.

Pisarz Rohatyna popiera prośbę delegatów o potwierdzenie przywilejów. Zapewnia, że miasto pokryje wydatki i wynagrodzi pracę Zimnickiego. Prywatnie prosi o radę w sprawie mieszkania, ponieważ nie ma pieniędzy na roczny czynsz.

Magistrat potwierdza odbiór wezwania do donatywy uchwalonej w Toruniu i prosi Lwów o interwencję w celu zwolnienia Rohatyna. Argumentuje zanikiem kupiectwa: retorycznie pyta o choćby jednego wołu sprzedanego w Jarosławiu, postaw sukna czy worek pieprzu; pieprzu miał przywieźć drobny kramarz ledwo jeden kamień. Wskazuje też na ciężary spowodowane przez wojsko.

Burmistrzowie i rada Świecia skarżą się na niemal codzienne przemarsze żołnierzy i zapowiedziane nadejście dragonii liczącej 90 koni, idącej z Węgier na zimowe utrzymanie na rozkaz wojewody inowrocławskiego. Powołują się na wiadomość dzierżawcy oraz wcześniejsze świadczenie, którego czasownik pozostaje nieodczytany. Proszą Jana Jabłonowskiego o pomoc wobec grożącej ruiny miasta i niedostatku mieszkańców.

Świecie ponawia skargę na żołnierzy i podaje straty miasta na pięćset złotych, a prezydenta na 58 złotych 20 groszy w zabranych fantach. Prosi Jana Jabłonowskiego o doprowadzenie do rozpatrzenia i potrącenia strat przy płaceniu wojsku na generalnej komisji lwowskiej. Osobno prosi o kwit pozwalający otrzymać drewno z puszczy starostwa świeckiego na most zagrożony zniszczeniem przez lody po ciężkiej zimie; dzierżawca nie przyjmuje wcześniejszych kwitów.

Władze Świecia proszą swego starostę o ochronę przed wojskową egzekucją świadczeń, zależną także od decyzji dzierżawcy. Zapewniają, że wcześniej korzystały z jego osłony, przepraszają za bliżej nieokreślone przewinienie i wysyłają przedstawicieli, którzy mają wyjaśnić wydatki, trudności oraz szkody związane z tamami, głowami i brzegami Wisły.

Urząd Śniatyna poświadcza zeznanie woźnego o publicznym ogłoszeniu potwierdzenia przez króla lwowskiego prawa składu na sejmie piotrkowskim. Ostrzega przed omijaniem miasta składowego i szukaniem innej drogi. Przewiduje zatrzymanie kupca wraz z wołami i innymi towarami. Zeznanie wpisano do akt i potwierdzono pieczęcią; nie jest to relacja o dokonanym zajęciu towarów.

Na wniosek Krzysztofa, szklarza i mieszczanina lwowskiego działającego jako pełnomocnik rajców i pospólstwa Lwowa, odnotowano zeznanie woźnego o ogłoszeniu kupcom przyjezdnym rozkazu podstarościego. Ogłoszenie powołuje mandat królewski, konstytucję koronną i uniwersał dotyczące lwowskiego handlu. Zabrania kupowania towarów i wołów z pominięciem przepisów oraz omijania zwykłej drogi lwowskiej, pod groźbą konfiskaty dóbr po połowie na rzecz króla i Lwowa.

Magistrat Starej Soli prosi prezydenta Lwowa o przysłanie kata do wykonania wyroku na niewymienionym z nazwiska skazanym. Jako poręczyciela pozostawia we Lwowie Piotra Staromiejskiego, dawnego burmistrza, do czasu powrotu kata. Zapewnia o zapłacie, bezpieczeństwie i zdrowiu mieszkańców Starej Soli oraz rosyjskich posterunków wojskowych. Planowany przyjazd ma nastąpić w czwartek, wykonanie wyroku w sobotę, a powrót na święta; list nie potwierdza realizacji tych zamiarów.

Rajcy miasta Stryja poświadczają odebranie uniwersału królewskiego oraz zawiadomienia ze Lwowa dotyczącego donatywy sejmowej, z której na ich miasto przypadło dwieście złotych. Potwierdzają również, że obwieścili mieszkańcom nakaz uiszczenia podatku z terminem odesłania do Lwowa na 15 maja 1629 roku.

Rajcy miasta Chełma zawiadamiają władze Lwowa o doręczeniu przez gońca uniwersału skarbowego dotyczącego donatywy oraz o wypłaceniu mu należnego wynagrodzenia. Mimo ubóstwa miejscowej ludności i braku zamożnych kupców deklarują wolę podporządkowania się nakazom królewskim.

Burmistrz i rajcy Jaworowa zwracają się do rady miasta Lwowa z prośbą o odesłanie przez posłańca rozstrzygnięcia w sprawie apelacyjnej toczącej się między Grzegorzem Bobolewicem a bednarzem Markiem Woskobojnikiem. Przesyłają przy tym tradycyjne sąsiedzkie pozdrowienia i wyrazy życzliwości.

Burmistrz i rajcy Jaworowa poświadczają otrzymanie od władz Lwowa królewskiego uniwersału z Warszawy, datowanego 20 marca 1629, nakazującego przekazanie miejscowej kwoty odczytanej roboczo jako 500 złotych na donatywę. Suma ogólna uchwalona przez sejm dla miast koronnych wynosi 100 tysięcy złotych. Dokument nie poświadcza dokonania wpłaty.

Władze Jazłowca poświadczają skargi kupców wschodnich na ciężary narzucane przez lwowskich tłumaczy. Według kupców opłaty wykraczają poza wpisane do rejestru cła, a kontrola jest powtarzana. Magistrat Jazłowca prosi władze Lwowa o powstrzymanie nadużyć, argumentując, że szkodzą również samemu miastu, i potwierdza pismo pieczęcią oraz podpisami.

W aktach sądu ławniczego Jarosławia zapisano relację woźnego o ogłoszeniu na czterech narożach rynku nakazu przyprowadzania towarów przez zwykłe drogi do Lwowa i respektowania prawa składu. Nakaz ogłoszono w czasie jarmarku na żądanie władz Lwowa, z upoważnienia stanów koronnych i Mikołaja Herburta z Fulsztyna. Przewiduje on zatrzymanie osób obchodzących prawo i zajęcie ich towarów.

Burmistrz i rajcy Jarosławia proszą radę Lwowa o ogłoszenie kupcom, że nadchodzący jarmark jarosławski odbędzie się w zwykłym czasie. Powołują się na wolę i powagę marszałka i hetmana wielkiego koronnego oraz swojej dobrodziejki i zachęcają do przyjazdu z towarami bez obaw o działania nieprzyjacielskie. Jest to zapewnienie i zaproszenie nadawców, nie potwierdzenie przebiegu jarmarku.

Władze Jarosławia odpowiadają na pismo lwowskie dotyczące frekwencji kupców na jarmarku. Informują, że tego dnia poleciły woźnemu ogłosić podczas targu zaproszenie do bezpiecznego przyjazdu, bez obawy o nadzwyczajne wymuszenia. Powołują się na obiecaną ochronę marszałka i hetmana wielkiego koronnego oraz składają życzenia noworoczne.

Jarosław odpowiada na prośbę Lwowa, wysyłając mistrza katowskiego. Żąda jego szybkiego odesłania po egzekucji, ze świadectwem i na dobrej podwodzie. Lwowski mieszczanin pozostaje w Jarosławiu jako poręczenie powrotu.

Piotr Abramowicz informuje Stanisława Suskiego, że z powodu braku ryb w sadzawkach nie jest w stanie zrealizować jego prośby. Radzi podstarościemu poszukać zaopatrzenia gdzie indziej, gdyż wszelkie dostępne zasoby muszą zaspokoić potrzeby księcia.

Projekt warunków dla sumy11500 na potrzeby miasta:8procent prowizji do wygaśnięcia dzierżawy Brzuchowic i Zamarstynowa, dalsza posesja tych dóbr jako zabezpieczenie połączonej sumy35500, możliwość dodania folwarku, spłata w tej samej naturze pieniądza.

Benedykt Augustynowicz wstawia się u prezydenta Lwowa za dzierżawcą sadu Szymonem Porzyckim. Prosi o sprawiedliwość i zadośćuczynienie w sporze z dawnym konkurentem o dzierżawę, który dopuścił się kradzieży owoców.

Benedykt Augustynowicz potwierdza odbiór listu od prezydenta Lwowa Iłaszewicza i dziękuje za pamięć. Informuje, że decyzję przekaże ustnie wysłany przez niego posłaniec konny, który powinien przybyć szybciej niż pieszy posłaniec adresata.

Prośba o wniesienie pisemnego podania dotyczącego pogorzeliska Zamarstynowa pod obrady rady miejskiej. Autor nalega na szybkie załatwienie z powodu innych interesów.

Autor odpowiada na żądanie zapłaty, powołuje się na wcześniejszą uchwałę i wysyła Łagockiego. Uzasadnia trudności szkodami w dobrach po obozowaniu Duńców i kolejnych przemarszach; choroba uniemożliwia mu udział w posiedzeniu.

Nadawca relacjonuje postępowanie przed Rotą w sprawie szpitala św. Łazarza. Po uzyskaniu absolucji przy pomocy breve rozstrzygano, komu przysługuje zarząd szpitalem. Wskazuje na przeora i starszych braci oraz decyzję z15maja. Liczy na zwycięstwo, ale nadal zabiega o zakończenie sprawy i wspomina wydatki procesowe.

Jan Chrzciciel Aloy dziękuje magistratowi lwowskiemu za przysłany poczęstunek wielkopostny. Zapewnia o swojej wdzięczności i deklaruje gotowość do wyświadczenia przysług na każde wezwanie władz miasta.

Aloy nie mógł osobiście pomóc wysłannikowi we Warszawie, gdyż przebywał w Dreźnie. Zapewnia jednak, że polecił magistrat nienazwanemu dygnitarzowi, który przyjął postny dar. Doręczenie daru nie jest opisane szczegółowo.

J. B. Aloy dziękuje burmistrzowi i rajcom lwowskim za przysłany mu dar wielkopostny. Deklaruje wdzięczność oraz pełną gotowość do oddania miastu przysługi.