Katalog źródeł

Dominikanie kupili dom obok klasztoru i chcą połączyć go z murem klasztornym. Król żąda od miasta zgody, argumentując, że dobrowolne przyzwolenie nie naruszy jego przywilejów.

Król Jan Kazimierz nakazuje podkomorzemu lwowskiemu Piotrowi Ożdze przymuszenie arendarza Icka do niezwłocznego wypłacenia magistratowi lwowskiemu 10 000 złotych z podatku czopowego. Monarcha zaznacza, że mimo wcześniejszego reskryptu miasto dotychczas nie otrzymało należnych mu pieniędzy.

Król Jan Kazimierz poleca wojewodzie Stanisławowi Lanckorońskiemu przewodniczenie komisji odbierającej od mieszczan lwowskich rachunki z funduszy czopowych przeznaczonych na fortyfikacje. Jednocześnie monarcha zwalnia mieszkańców Lwowa i podległych mu dóbr z obowiązku wyprawiania piechoty na pospolite ruszenie, nakazując zatrzymanie ludzi na miejscu w charakterze miejskiej załogi.

Król Jan Kazimierz nakazuje władzom Lwowa zorganizowanie transportu trzystu pozostawionych w mieście kopii i dostarczenie ich do Lublina. Szczegółowych informacji w sprawie przewozu broni oraz przynależnych do niej proporców ma udzielić Krzysztof Bernatowicz.

Król Jan Kazimierz wzywa władze miasta Lwowa do zwrotu wydatków i wyrównania strat Janowi Torosowiczowi, który wcześniej dzierżawił cła ruskie oraz akcyzę. Monarcha zaznacza, że obowiązek zaspokojenia roszczeń poprzedniego dzierżawcy wynika z warunków umowy zawartej przez pisarza skarbu koronnego.

Jan Studnicki i Andrzej Zdelejzyk skarżą się na uwięzienie oraz sekwestr mimo niewygasłej trzyletniej dzierżawy dochodów Lwowa. Król nakazuje ich zwolnić, uwzględnić klęski i miejskie zwolnienie oraz utrzymać kontrakt do końca terminu.

Król Jan Kazimierz wzywa burmistrza i radców Lwowa do natychmiastowego zorganizowania podwód pod pozostawione w mieście wyposażenie artylerii i odesłania go do wojsk królewskich, gwarantując opłacenie furmanów przez generała artylerii. Monarcha przestrzega magistrat przed surowymi konsekwencjami i odpowiedzialnością przed Rzecząpospolitą w razie opieszałości grożącej opóźnieniem wyprawy.

Król ponownie nakazuje władzom Lwowa dostarczyć potrzebną liczbę furmanów do przewozu pozostałej w mieście amunicji. Kapitan artylerii ma płacić gotówką. Król grozi, że dalszą zwłokę uzna za upór miasta i zastosuje egzekucję przeciw osobom oraz majątkom władz.

Król potępia władze Lwowa za niezastosowanie się do jego rady i dopuszczenie zabójstw oraz rabunków. Żąda surowego śledztwa, zatrzymania wszystkich sprawców i wspólników oraz osadzenia ich do przyjazdu komisji. Podkreśla, że nie wolno wyrządzać krzywdy Żydom i niewierzącym ani przelewać niewinnej krwi, i przewiduje karanie winnych jako przykład dla innych.

Po najazdach Tatarów i Kozaków król powierza obronę Lwowa Janowi Berensowi, podpułkownikowi regimentu wojewody ruskiego. Nakazuje przyjąć go z żołnierzami, odebrać przysięgę, zapewnić pomoc w obronie i wydać środki z czopowego na potrzeby garnizonu. Wydatki mają zostać rozliczone przy podatkach miasta.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki powiadamia władze Lwowa o zawarciu układu małżeńskiego z arcyksiężną Eleonorą Austriacką i planowanym na początek marca ślubie w Warszawie. Monarcha wzywa przedstawicieli miasta do uroczystego stawienia się w stolicy, aby powitać nową królową.

Król zarzuca władzom Lwowa wspieranie osób szkodzących dochodom celnym, odpędzanie strażników i przepuszczanie towarów bez odprawy. Nakazuje zapobiec nadużyciom i karać również kupców działających pod ochroną panów. Grozi postępowaniem instygatora koronnego przed sądem królewskim.

Na podstawie relacji marszałka nadwornego koronnego, administratora ceł, król zarzuca tłumaczowi lwowskiemu Mikołajowi Bajdułowiczowi szkodzenie dochodom celnym i podburzanie innych. Żąda usunięcia go z urzędu i ustanowienia następcy; w razie zwłoki sam wyznaczy właściwą osobę.

Dominikanie skarżą się królowi na ciasnotę kościoła i klasztoru oraz brak należytego cmentarza, zmuszający do pochówków przy publicznej ulicy. Proszą o możliwość wykupu kamienic przy kościele. Król nakazuje wysłać komisję, aby rozstrzygnęła sporne kwestie prawne, i żąda pomocy miasta bez utrudniania zakonnego przedsięwzięcia.

Król wyraża żal z powodu niepomyślnych rokowań mających odwrócić zagrożenie od ziem ruskich. Zapowiada zgromadzenie pospolitego ruszenia i własną wyprawę. Do przybycia pomocy żąda od Lwowa odważnej i czujnej obrony, wspominając także szybkie wsparcie piechotą.

Król przypomina magistratowi subsydium uchwalone przez sejm i rozpisane na Lwów uniwersałem. Skarb nie otrzymał należnej wpłaty, więc król ponawia żądanie niezwłocznego przekazania 12 tysięcy złotych polskich, zaznaczając, że nie może odstąpić od tej sumy.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje hetmanowi wielkiemu koronnemu Janowi Sobieskiemu pilne wyznaczenie odpowiedniego komendanta oraz załogi do obrony Lwowa przed nieprzyjacielem. Zobowiązuje go także do dopilnowania, aby miejskie dochody z podatku czopowego zostały w całości przekazane na fortyfikacje i zaopatrzenie obronne miasta.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki nakazuje wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu powstrzymanie grabieży i samowoli dwóch chorągwi wyprawy powiatowej uciążliwych dla mieszkańców przedmieść Lwowa. Monarcha zaznacza, że żołnierze pobierają już żołd i powinni zaopatrywać się z dóbr okolicznych zgodnie z prawem wojennym, nie uciskając ubogiej ludności.

Król wstawia się za podkuchmistrzem Przemysławem [?] Dziurskim i nakazuje niezwłocznie rozpatrzyć jego roszczenie wobec mieszczki Krauzowej [?].

Król zakazuje komendantowi Eliaszowi Łąckiemu nowych poborów od mieszkańców i przybyszów. Ma on przyjąć ustalone honorarium trzydziestu złotych od miasta oraz respektować sądownictwo miejskie.

Król nakazuje obu komisjom współdziałać w odzyskaniu sreber kościoła żółkiewskiego, zabranych z depozytu w katedrze lwowskiej podczas oblężenia tureckiego. Należy odzyskać przedmioty lub ich sprawiedliwy ekwiwalent i osądzić osoby winne bezprawnego handlu nimi.

Jan Ubaldini reprezentował miasto na sejmie poza własną kolejnością, zastępując Bartłomieja Zimorowicza na jego prośbę. Król poleca władzom Lwowa dopomóc mu w uzyskaniu należnego wynagrodzenia od zastępowanego kolegi.

Król wstrzymuje egzekucję sumy wybranieckiej z miejskich gruntów Kleparowa. Nazwa związana z przezwiskiem chłopa nie wystarcza do uznania pól za sołeckie. Sprawę ma ostatecznie rozstrzygnąć król.

Król żąda ukarania Wacława Lanckorońskiego i jego wspólnika za samowolne porwanie dwóch piekarzy z przedmieścia Lwowa w związku z roszczeniem o dług. Ewentualne roszczenia mają być dochodzone przed właściwym sądem lwowskim.

Cech kramarski skarży się na podważanie około stuletniego posiadania własnej kamienicy, żądania arendy i więzienie członków. Król nakazuje przedstawić ewentualne roszczenia komisji, a cech bierze pod ochronę.

Król prosi o zmniejszenie obciążenia podatkowego Lwowa, wyznaczonego na osiemset dymów. Wskazuje spadek zamożności i ludności oraz odłączenie licznych posesji spod miejskiego ciężaru na rzecz duchowieństwa i szlachty.

Jan III nakazuje cechowi krawieckiemu zaniechać szykan wobec rzemieślników pracujących dla obozu, gwardii i dworu. Grozi postępowaniem sądowym. Klauzula o ich podległości sądom wymaga dalszej kontroli.

Król nakazuje egzekwować wcześniejszy wyrok chroniący lwowskich Żydów. Napastnicy podają się za studentów; magistrat ma zapobiegać rozruchom, zatrzymywać sprawców, sądzić i usuwać ich z miasta.

Król żąda szybkiego sądowego podziału spadku, zarzucając Antoniemu Solskiemu, posiadaczowi całości majątku, unikanie rozstrzygnięcia i nieskuteczność mediacji.

Augustianie za pośrednictwem prowincjała i królewskiego kaznodziei proszą o wznowienie nabożeństw w Lorecie. Król nakazuje miastu nie przeszkadzać w powrocie i posługach.

Uczniowie szkoły farnej napadli według relacji króla na szkołę ruską, niszczyli książki i atakowali opiekunów. Król nakazuje ochronę szkoły i postępowanie wobec przełożonego, jeśli podlega sądownictwu świeckiemu.

Król zakazuje magistratowi samowolnych działań przeciw żydowskim kupcom, których sklepy zamknięto. Spór ma rozstrzygnąć sąd królewski.

Osobne pismo poleca staroście lwowskiemu powstrzymać działania miasta krzywdzące kupców przed wyrokiem sądu królewskiego.

Król August II apeluje do senatorów, dygnitarzy i szlachty województwa ruskiego o natychmiastowe zniesienie podatku szelężnego we Lwowie. Monarcha motywuje swoją prośbę skrajnym zubożeniem miasta wywołanym najazdem nieprzyjaciela, kontrybucjami oraz epidemią dżumy.

August II przekazuje Potockiemu, strażnikowi koronnemu, skargę Lwowa na tworzenie odrębnej jurysdykcji na przedmieściu, zajmowanie gruntów miejskich i przemoc arendarza. Żąda zbadania praw własności, pozostania w granicach nabytych gruntów oraz powstrzymania arendarza; wskazuje możliwość procesu przed właściwym sądem.

Sędzia i podsędek ziemscy lwowscy poświadczają zeznanie Elżbiety z Gołogór, która zapisała arcybiskupowi lwowskiemu Grzegorzowi z Sanoka 200 grzywien długu na wsi Wicyń. Zapis ten powiększył wcześniejszą sumę obciążającą tę majętność do łącznej kwoty 800 grzywien.

Hetman Stanisław Jan Jabłonowski informuje kasztelana bełskiego Aleksandra Kuropatnickiego o przygotowaniach do sejmiku, zamiarze przybycia do Lwowa oraz napięciach wokół zawiązanego związku wojskowego. Wspomina również o działaniach biskupa chełmskiego i ruchach lokalnych urzędników.

Podkanclerzy koronny Tomasz Zamoyski wstawia się u podkomorzego czernihowskiego za Jeremim Wiśniowieckim, którego dobra graniczą z Carstwem Rosyjskim. Prosi o dopilnowanie, aby sejmowa komisja graniczna nie naruszyła praw majątkowych kniazia.

Anna Zamoyska informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego, że poleciła odesłać zdeponowane w Warszawie paki do jego pałacu, aby tam oczekiwały na jego przyjazd. Deklaruje przy tym pełną gotowość do dalszych przysług.

Hetman Stanisław Koniecpolski zleca podkomorzemu czernihowskiemu misję poselską do wojska zaporoskiego w celu utrzymania dyscypliny i zabezpieczenia pokoju ze sprzymierzonymi Tatarami. Nakazuje mu ścisłe współdziałanie ze starostą kaniowskim oraz dopilnowanie spalenia kozackich czółen.

Mocno uszkodzony list Stanisława Koniecpolskiego do podkomorzego czernihowskiego, w którym poruszone zostały kwestie obrony granic, spraw moskiewskich, Kozaków oraz nadchodzącej komisji.

Hetman Stanisław Koniecpolski przesyła podkomorzemu czernihowskiemu dokumenty wyjaśniające wolę króla w kwestii delimitacji granicy z Państwem Moskiewskim. Życzy adresatowi boskiego błogosławieństwa i roztropności przy pomyślnym wypełnieniu powierzonej mu misji.

Stanisław Koniecpolski tłumaczy podkomorzemu czernihowskiemu, że z powodu powszechnego zagrożenia ze strony wojsk turecko-tatarskich nie może skierować na Zadnieprze znaczniejszych sił kwarcianych. Informuje zarazem o wysłaniu jednej kompanii podczaszego kijowskiego i nakazuje organizację lokalnej obrony we współdziałaniu z Kozakami.

Łukasz Lebelowicz winszuje Franciszkowi Głogowskiemu powrotu z Lublina oraz przesyła mu autentyk laudum i relacji z podpisem podczaszego czernihowskiego. Informuje również o rozpoczęciu i odroczeniu bełskich sądów z przyczyn formalnoprawnych.

Król Władysław IV Waza zatwierdza akt fundacji i uposażenia scholasterii przy katedrze metropolitalnej we Lwowie, dokonanej przez księdza Jana Karola Czołhańskiego z dóbr w powiecie żydaczowskim, oraz potwierdzonej przez arcybiskupa Stanisława Grochowskiego i kapitułę lwowską. Monarcha włącza nadane wsie do immunitetu kościelnego na wieczne czasy.

Krzysztof Lanckoroński prosi podsędka czernihowskiego o ulżenie miastu i zrzeczenie się reszty należności w wysokości 70 złotych od tamtejszych Żydów. Swoją prośbę motywuje skrajnym uciskiem mieszczan spowodowanym uciążliwymi ciężarami oboszczyzny.

Król Jan Kazimierz uwalnia mieszkańców jurydyki św. Jana we Lwowie od wszelkich stacji, leż zimowych, noclegów, podwód i innych świadczeń wojskowych za ich wierność oraz ofiarność podczas obrony miasta. Za złamanie zakazu kwaterunku wyznacza rygorystyczne kary wojskowe i nakaz potrącania odszkodowań z żołdu.

Król Jan Kazimierz, w uznaniu zasług wojennych m.in. pod Zbarażem i Iwanogrodem, potwierdza wolności wybranickie sołtysowi Hryćkowi Popowiczowi ze wsi Zniesienie. Zwalnia go także z wszelkich robocizn, opłat i ciężarów na rzecz króla oraz dzierżawców starostwa lwowskiego.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki potwierdza sołtysowi Piotrowi Pilewiczowi oraz innym wybrańcom ze wsi Hubicze dożywotnie posiadanie łanu wybranieckiego i dwóch działek pola. Zwalnia ich przy tym z podymnego oraz innych ciężarów, przyznając prawo do korzystania z gruntów i wyrobu trunków na własne potrzeby.

Król Michał Korybut Wiśniowiecki zatwierdza konsens starosty lwowskiego Jana Mniszka, który reguluje status partaczy szewskich na jurysdykcji zamkowej i ich przynależność do miejskiego cechu szewskiego. Dokument zezwala na konfiskatę niecechowych wyrobów, nakazuje sprzedaż obuwia wyłącznie w jatkach miejskich oraz ustala warunki przyjmowania rzemieślników do cechu.