Katalog źródeł

Odpowiedź na pismo z 23 marca 1763 r. o kursie monet. Magistrat Warszawy wyjaśnia, że obowiązuje tabela przeliczeniowa podskarbiego wielkiego koronnego, ogłoszona w grodach i miastach. Miejskie władze nie są uprawnione do samodzielnego ustalania różnic między rodzajami monet.

Magistrat Warszawy zachęca Lwów do wysłania delegatów na zbliżający się sejm nadzwyczajny. Proponuje wspólne uzgodnienie postulatów i obronę praw miejskich, powołując się na oczekiwaną pomoc króla i większą skuteczność zgodnego działania wszystkich miast.

W odpowiedzi na prośbę o wiadomość o wspólnym cechu szklarzy i blacharzy magistrat Starej Warszawy informuje o wydaniu uwierzytelnionego odpisu jego artykułów. Podaje, że statut nadał magistrat, następnie zatwierdzili go królowie polscy, a odpis porównano z oryginałem.

Władze Starej Warszawy współczują lwowianom obciążeń nakładanych przez Becala. Informują o powstrzymaniu u siebie opłaty 2 złotych od każdych 100 złotych, której żądał administrator ceł od kupców jadących na jarmark jarosławski. Opisują też samodzielną interwencję przeciw zwiększeniu hiberny, mimo braku współdziałania delegatów Lwowa i Krakowa.

Potwierdzenie otrzymania postnego podarunku i prośba o wskazanie okazji do wyświadczenia przysługi magistratowi.

Alberti zapewnia o gorliwości w wykonywaniu poleceń adresata. Pisze o liberiach pana o niepewnie odczytanym nazwisku, zamierza poprzeć sprawę i uzyskać potrzebne pismo. Przekazuje uszanowanie wojewodzinie.

Autor donosi o zakończeniu sejmu w dzień św. Marii Magdaleny i o załatwieniu części spraw miejskich. Wspomina 5000 florenów w nie w pełni odczytanej klauzuli i prosi o zadłużenie miasta na 6000 florenów. Sprawa ormiańska pozostaje do osądzenia. Dalsza część dotyczy troski o żonę, żniw, służby, kupna mięsa i sprzedaży zboża.

Autor dziękuje za otrzymany list, opisuje koszty sprawy ormiańskiej i wydany dekret, prosi o pieniądze, w tym zwrot pożyczonego tysiąca złotych. Wspomina chorobę Samuela i podróż na jarmark w Jarosławiu. Końcowy dopisek planuje poufne spotkanie i zawiera prośbę o spalenie listu.

Autor chce wrócić do domu po przedłużającym się sejmie. Prosi Heydera o opiekę nad gospodarstwem, sprzedaż zboża i przekazanie żonie uspokajających słów. Nie chce przyjąć namów do podróży do Gdańska. W dopisku odmawia oddania niepewnie odczytanego przedmiotu lub rozliczenia Strzemboskiemu [?], przewidując jednak 20 talarów dla innej osoby.

Autor donosi o bezpiecznym dotarciu do Warszawy mimo niebezpieczeństw i o wręczeniu upominku królowej. Prosi o odzyskanie listu po przeczytaniu przez kolegów i zachowanie go do jego przyjazdu, aby nie trafił w obce ręce; zamieścił w nim poufne uwagi.

Autor skarży się na przeciąganie sprawy przez kanclerza i koszty pobytu. Prosi o pomoc finansową i o opiekę nad domem oraz zbiorami. Wspomina pieniądze z Gdańska, kwotę 200 i spłatę do jarmarku, lecz nie wszystkie szczegóły rachunku są czytelne.

Anczewski opisuje zabiegi o rozpatrzenie sprawy, oskarża przeciwników ormiańskich o dary i przekupstwo, skarży się na drożyznę w Warszawie. Podaje ceny owsa i siana, zamierza pożyczyć 200 czerwonych złotych, wspomina także 4000 florenów do zwrotu. Prosi o szybkie oddanie pieniędzy i troskę o jego domowników.

Królowa jest niezadowolona z sufragana po relacji wojewody. Wyjaśnia zastrzeżenie pewnych wsi, których nie można dzierżawić. Nie otrzymała innego obszernego listu; Armand prosi o wskazanie jego adresu. Zdrowie królowej trochę się poprawia. Książęta wyjechali z Paryża do ciotki; droga powrotna ma prowadzić ponownie przez Paryż.

Armand dziękuje za list i życzliwość. Królowa, po rozmowie z nim o małżeństwie pana Staniroffskiego [?], napisała do pani Kazmirienskiej [?], aby mu pomogła. Autor donosi o niepomyślnych wiadomościach z Rosji i Litwy dotyczących spraw królowej oraz przytacza listy z Paryża o dobrym przyjęciu książąt przez gubernatorów na trasie podróży. Przekazuje pozdrowienia królowej, omawia korespondencję z księciem Aleksandrem i zapewnia o usługach wobec córki adresata.

Armand zapewnia o służbie i o przekazaniu królowej treści listu. Przypomniał jej, że wojewoda był wśród pierwszych proszących o miejsce w domu królowej we Lwowie. Trwa pakowanie przed podróżą; autor podkreśla niebezpieczeństwo, powołując się na pogłoski o Tatarach nad Dniestrem. Ma nadzieję spotkać adresata i jego rodzinę.

Armand przedstawił królowej list adresata i jego zamiar uczczenia pamięci zmarłego króla. Królowa podziękowała za jego oddanie jej synom. Korespondent relacjonuje bardzo dobre przyjęcie książąt w Paryżu przez Monsieur i zapewnia adresata o gotowości do usług.

Autor kilkakrotnie przedstawiał królowej niezadowolenie adresata. Królowa wskazuje na postępowanie jego człowieka: miał spotkać podskarbiego, a dla zachowania tajności misji nie powinien mieszkać w pałacu ojca wojewody. Armand uznaje relacje za sprzeczne i liczy na wyjaśnienie sprawy.

Armand początkowo zapowiada przedstawienie królowej listu z 2 stycznia; w dopisku potwierdza zdanie jej sprawy podczas pisania przez nią do ojca adresata, kasztelana. Zapowiada staranne wysłanie listów do książąt i markizy de Béthune. List do wielkiej kanclerzowej został doręczony tego ranka.

Armand wyjaśnia niewielką liczbę przesyłanych wiadomości, powołując się na dyskrecję sekretarza. Królowa i książę Jakub czują się dobrze i pozostają w dobrych stosunkach. O podróży królowej do „Russie” mówi się nadal, ale data wyjazdu nie jest ustalona. Książęta przebywają w Paryżu; kardynał, dziadek adresata, cierpi na przeziębienie i podagrę.

Królowa powtarza nieokreśloną odpowiedź na sprawę poruszaną przez Armanda. Autor przypuszcza, że wydała już polecenia, ale radzi wojewodzie napisać do niej bezpośrednio, aby uzyskać szybszą i bardziej stanowczą odpowiedź.

Autor przekazał królowej list i prośbę wojewody o jedną z jej posiadłości. Królowa nie dała stanowczej odpowiedzi, lecz zapowiedziała wydanie poleceń. Nazwa posiadłości nie występuje.

Królowa wysoko oceniła przesłany utwór i poleciła jego przepisanie w kilku egzemplarzach. Jej konie dotarły z „Russie”, dlatego Armand spodziewa się krótkiego dalszego pobytu w Warszawie i liczy na spotkanie wojewody po wyjeździe.

Armand przekazał jeden list królowej, lecz jeżeli wysłano dwa, nie zna losu pierwszego. Zachował list i kopertę dla wyjaśnienia sprawy. Królowa przebywa u karmelitanek, gdzie mężczyźni nie mają wstępu. Wyjazd do „Russie” jest planowany na dzień po świętach wielkanocnych; przygotowuje się łodzie.

Armand otrzymał list tuż przed odejściem poczty. Zapewnia o przyjaźni królowej dla adresata i jego małżonki, lecz tłumaczy, że jej sprawy i planowany wyjazd do Lwowa za kilka dni utrudniają spełnienie wszystkich próśb. Ponawia zapewnienie o swoich usługach.

Armand przesyła odpowiedź księcia Aleksandra na list otrzymany od adresata i zapewnia o swojej gotowości do usług. Królowa poleciła przekazać wojewodzie pozdrowienia oraz zapewnienie o przyjaźni.

Królowa wysoko oceniła list wojewody i jego przywiązanie do jej domu, a źle działanie niektórych ministrów. Nadal źle się czuje. Autor czeka na wieści o negocjacjach posłów komisji adresata i współczuje mu podagry.

Autor prosi o opatrywanie listów datą. Królowa uznaje wojewodę za autora dobrze ocenionego pisma i docenia jego udział w rozliczeniu spraw wojskowych oraz pozyskaniu rodu Potockich dla jego stronnictwa. Dopisek donosi o bólu w boku królowej i jej pozostawaniu w łóżku, z przypuszczeniem poprawy.

Autor zdał królowej sprawę z listu adresata z 26 grudnia oraz z jego strat w dobrach. Mowa o ponad stu osobach określonych niepewnie jako chłopi i koszcie dwudziestu tysięcy liwrów; nazwa i szczegóły szkody są niepewne. Królowa okazała współczucie. Armand składa adresatowi i jego małżonce życzenia noworoczne.

Armand poufnie relacjonuje ugodę królowej z synem Jakubem po10–12dniach negocjacji. Królowa miała poprzestać na dożywociu na dobrach zmarłego męża; ruchomości, klejnoty i gotówka miały zostać podzielone równo między braci. Podaje mediatorów oraz terminy sejmików27lipca i konwokacji29sierpnia, wskazujące na1696rok.

Autor relacjonuje rozmowę z młodszym Lévrierem o zabezpieczeniu weksla i pięciu rixdalerach. Kupiec wymaga zabezpieczeń i nie chce odstąpić od porozumienia z powodu drobnej kwoty.

Autor omawia zmienny kurs wymiany i przekaz pieniędzy do Paryża na rachunek krawca. Donosi o powrocie króla, możliwym pokoju ze Szwecją i carem oraz polityce angielskiej i holenderskiej wobec Hiszpanii.

De Baluze dziękuje wojewodzinie za pamięć wyrażoną w liście jej męża. Przekazuje serdeczne pozdrowienia od chorej markizy de Béthune.

Autor nie daje jeszcze wiary pogłosce o ewakuacji Kamieńca. Donosi o śmierci króla Danii i francuskiego kanclerza, opisuje niepewność co do ich następców oraz przekazuje pozdrowienia markizy de Béthune.

De Baluze uspokaja adresata w sprawie pogłosek dotyczących propozycji we Francji. Uzgadnia zapłatę długów paryskich i gratuluje zdrowia wojewodziny oraz nowo narodzonej córki. Relacjonuje wypuszczenie wojsk holenderskich z twierdz hiszpańskich i dementuje pogłoski o zmianach gubernatorów.

Autor odpowiada na życzliwy list wojewody, dziękuje za wiadomość o zdrowiu wielkiego hetmana, wspomina o rozpoczęciu rokowań pokojowych w Delft i niepokoju przed polską elekcją.

Autor narzeka na brak wiadomości, przekazuje pogłoski o obsadzie stanowisk kardynalskich i informację o śmierci palatyna Rusi. Na końcu opisuje zabawy ostatnich dni karnawału.

Autor pisze o przykrości wywołanej listem adresata i nadziei na osobiste wyjaśnienie. Przekazuje list markizy de Béthune oraz dwa niepotwierdzone doniesienia: o przechwyceniu hiszpańskich galeonów i planach elektora bawarskiego wobec polskiej korony.

Autor odnotowuje ogłoszony koniec konfederacji, ale obawia się dalszych skutków. Przekazuje pogłoski o hiszpańskim okręcie ze skarbem, ruchu elektora brandenburskiego ku Królewcowi i wyjeździe francuskich pełnomocników na rokowania.

De Baluze wspomina otrzymany list z Prus i skargi pana de Lamberti na adresata. Odrzuca oskarżenia, zaznaczając, że nie zna osób i domu adresata, a wyjaśnienia odłoży do czasu wyjaśnienia sprawy.

Autor odnotowuje opóźnienie poczty ze Lwowa i porównuje wieść z Wiednia o zwinięciu francuskiego obozu z milczeniem listów własnej armii. Przewiduje możliwą wielką wojnę, życząc pokoju Europie i Polsce.

De Baluze opisuje kłopoty finansowe markizy de Béthune i niepewne informacje o podróży jej synów. Donosi o możliwym uznaniu króla Hiszpanii przez Holandię, powrocie króla do Warszawy i oczekiwaniu na wynik rokowań z carem oraz Szwecją.

De Baluze pisze o żalu adresata po śmierci króla i potrzebie pocieszania królowej. Ocenia sprzeczne pogłoski o pokoju z Sabaudią, przekazuje doniesienia o odmowie cesarskiego wsparcia i rzekomej koncentracji60tysięcy Szwedów w Inflantach. Według listu mieszkańcy Prus Książęcych zabezpieczają dobytek w Gdańsku.

De Baluze wyjaśnia trzytygodniowe milczenie podróżą jubileuszową do Łowicza. Omawia pisma wzywające szlachtę do usunięcia posłów Francji i Brandenburgii. Relacjonuje trudności kwater zimowych we Włoszech, politykę Wenecji i doniesienia o ruchach wojsk.

De Baluze wyjaśnia tygodniową przerwę w korespondencji. Donosi o przybyciu paszportów od sprzymierzonych i planowanym wyjeździe francuskich pełnomocników na rozmowy pokojowe; wyraża niepokój z powodu choroby wielkiego hetmana.

De Baluze informuje o wyjeździe trzech królewiczów i królowej do Żółkwi. W wiadomościach zagranicznych rozróżnia doniesienia o działaniach Barta od niepotwierdzonych pogłosek o próbie zamachu na księcia Orańskiego i zawarciu pokoju z Sabaudią.

De Baluze przesyła nowiny francuskie, a z Warszawy donosi o rzekomym przechwyceniu listów wojewody witebskiego i starciu oddziałów hetmana wielkiego litewskiego z konfederatami. Przyznaje, że sprzeczne relacje nie pozwalają mu ocenić prawdy.

Autor cieszy się z przyjęcia pakietu i zapowiada wysyłkę korespondencji do markizy oraz jezuitów. Przekazuje doniesienia o ambasadorach w Wiedniu, przymierzu Portugalii z Hiszpanią i niechęci parlamentu angielskiego do nowych zaciągów.

De Baluze odpiera zarzut zaniedbania korespondencji i obiecuje doręczyć list królewiczowi Aleksandrowi. Zestawia odmienne wiadomości z Rzymu oraz Turynu i Genui o neutralności Italii i zwinięciu oblężenia Valenzy.

Autor radzi adresatowi w sprawach podróży, pieniędzy, powozu, służby i prezentów. Zaleca mu pozyskanie francuskiego dworu poprzez uszanowanie monarchy i unikanie krytyki kandydata w dawnej elekcji. Podkreśla pomoc markizy de Béthune.

Autor wyjaśnia milczenie podróżą do Łowicza i brakiem listów markizy de Béthune. Życzy wojewodzinie zdrowia w 1702 roku, zapowiada jej oczekiwany przyjazd i wspomina samotną marszałkową litewską.