Katalog źródeł

Król Zygmunt I zatwierdza uchwałę rady miejskiej Lwowa nakładającą czynsz na miejscowych i przyjezdnych kupców oraz rzemieślników rozstawiających kramy i budy w rynku podczas jarmarków. Zgromadzone w ten sposób fundusze mają zasilać kasę miejską i służyć potrzebom miasta.

Król Zygmunt I Stary odnawia utracone w pożarze przywileje sukienników lwowskich, potwierdzając ich wyłączne prawo do krajania i sprzedaży sukna na łokcie w mieście Lwowie oraz zakazując tego procederu innym kupcom pod karą konfiskaty towaru. Władca nakazuje staroście oraz władzom miejskim Lwowa udzielanie cechowi sukienników wszelkiej pomocy i ochrony w egzekwowaniu tych praw.

Grochowski zaprasza lwowskich rajców na uroczystość biskupią 27 września 1625. Podkreśla przyjaźń, swoje ruskie pochodzenie i znaczenie Lwowa jako stolicy metropolii.

Król Zygmunt I zatwierdza ugodę pomiędzy mieszczanami lwowskimi a starostą halickim Mikołajem z Sieniawy, na mocy której lwowianie zgodzili się tymczasowo uiszczać opłatę celną od wozów w Haliczu na czas sprawowania przez niego urzędu. Dokument gwarantuje, że ustępstwo to nie narusza generalnego zwolnienia Lwowa z ceł w całym Królestwie Polskim, które ma w pełni powrócić po wygaśnięciu zarządu Sieniawskiego.

Grochowski rozdziela szkło francuskie i weneckie między pomieszczenia, żąda kończenia pałacu i zmniejszenia płacy murarza do 3 zł tygodniowo. Wspomina podatki na wojnę pruską i napaść na sufragana w Wenecji.

Król Zygmunt I Stary przekazuje burmistrzowi, rajcom i miastu Lwowu na własność wieczystą łaźnię miejską położoną naprzeciw klasztoru franciszkanów wraz z czynszem dotychczas płaconym na zamek królewski. Dochody z łaźni mają wspierać kasę miejską obciążoną wydatkami na naprawę i rozbudowę fortyfikacji.

Król Zygmunt I Stary uchyla niekorzystny dekret królewskich komisarzy w sporze z przedmiejskim popem Chomą o cerkiew Zwiastowania i potwierdza przywilej władz Lwowa. Dokument stanowi, że burmistrz, rajcy i wójt lwowski w sprawach miejskich podlegają wyłącznie bezpośredniemu sądowi monarchy.

Król Zygmunt I Stary darowuje burmistrzowi i radzie miasta Lwowa dwadzieścia grzywien corocznego czynszu ze straży miejskiej, dotąd uiszczanego na zamek lwowski, przeznaczając te fundusze na potrzeby i naprawy miejskie.

Huison potwierdza wypłatę 5905 i 20 groszy Bm Knabowi. Opisuje opóźnienia rozliczeń, negocjacje cen pasów oraz niedobór monety; dołącza wiadomości sejmowe i dworskie.

Król Zygmunt I Stary inkorporuje dziekanat lwowski po zgonie dotychczasowego posiadacza Jana Krupskiego do wspólnego stołu kapituły katedralnej we Lwowie. Ustala ponadto, że przyszli dziekani mają być wybierani wyłącznie z grona miejscowych kanoników i pobierać rocznie 10 grzywien dodatku z dochodów dziekanatu.

Arcybiskup lwowski Piotr Starzechowski potwierdza prałatom i kanonikom kapituły metropolitalnej we Lwowie darowiznę dziesięcin pieniężnych z łanów podmiejskich Lwowa, transumując przywilej arcybiskupa Grzegorza z 1471 roku. W zamian kapituła wraz z wikariuszami zostaje zobowiązana do corocznego odprawiania nabożeństwa rocznicowego w święto św. Marcina z określonym podziałem funduszy dla sług kościelnych.

Król Zygmunt II August zatwierdza i odnawia wszelkie dotychczasowe prawa, przywileje, immunitety i posiadłości nadane miastu Lwowu przez jego poprzedników oraz przez niego samego. Jednocześnie bierze mieszczan i ich dobra pod królewską opiekę, zakazując nakładania nowych ciężarów oraz naruszania granic jurysdykcji miejskiej.

Kasztelan poznański Melchior Gurowski prosi wojewodę ruskiego o opiekę nad swoimi dobrami i wyłączenie ich z leż zimowych wojska. Donosi również o zabiegach stronników księcia Contiego w Wielkopolsce w oczekiwaniu na zbliżający się sejmik.

Melchior Gurowski dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za wstawiennictwo i uwolnienie swoich dzierżaw od ciężaru wojskowych konsystencji, obiecując wzajemną pomoc przy realizacji asygnat. Jednocześnie poleca opiece wojewody ruskiego sprawę klienta domagającego się sprawiedliwości.

Król Zygmunt II August zatwierdza arcybiskupowi lwowskiemu Piotrowi Starzechowskiemu, kapitule oraz duchowieństwu kościoła metropolitalnego we Lwowie wszelkie prawa, przywileje, wolności i immunitety nadane przez swoich poprzedników. Potwierdzenie to nastąpiło na sejmie walnym w Piotrkowie w wykonaniu monarszej przysięgi koronacyjnej.

Aleksander Gurowski zapewnia wojewodę Jana Jabłonowskiego o staraniach zmierzających do jak najszybszego wyegzekwowania należnych sum po nadchodzącym sejmiku. Zapowiada także swoje wystąpienie przed komisją wojskową w celu oczyszczenia się z fałszywych zarzutów i prosi o dalszą protekcję.

Aleksander Gurowski informuje Jana Jabłonowskiego o swoich pracach gospodarczych w Olkuszu oraz planowanym ożenku za radą wojewody poznańskiego. Prosi adresata o listy polecające i protekcję w sprawach konfederackich, deklarując pełną gotowość do usług na nadchodzących sejmikach.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej swojego ojca Zygmunta I Starego z 1547 roku, wcielający dekanat katedralny do wspólnego stołu kapituły metropolitalnej we Lwowie. Dokument reguluje zasady obsady urzędu dziekana po śmierci Jana Krupskiego oraz kwestie podziału dochodów i wypełniania powinności.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1546 roku, nadający burmistrzowi i rajcom miasta Lwowa wieczyste prawo patronatu oraz prezentacji prepozyta kościoła i szpitala Świętego Ducha we Lwowie. Dokument unieważnia wszelkie sprzeczne z tym nadania i nakazuje arcybiskupowi lwowskiemu instytucję kandydata przedstawionego przez władze miejskie.

Arcybiskup Rimini Jan Davia dziękuje hetmanowi i wojewodzie ruskiemu Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu za pamięć oraz dzieli się pesymistycznymi refleksjami nad sprawami Rzeczypospolitej i skutkami pokoju z Turcją. Zauważa również, że w obecnej sytuacji jedyne obawy mogą płynąć ze strony Prus.

Davia nie jest pewien wyjazdu na Ruś wobec wątpliwości co do podróży króla. Wzywa do przebudzenia dawnej waleczności, relacjonuje zgodę stron i potrzebę pieniędzy na wymarsz ponad 30 tysięcy żołnierzy.

Król Zygmunt II August zatwierdza starszym oraz wspólnocie Ormian lwowskich wszelkie prawa, przywileje, wolności, immunitety i dawne zwyczaje nadane przez jego poprzedników, w tym przez króla Zygmunta I Starego.

Król Zygmunt II August zatwierdza przywilej swego ojca Zygmunta I Starego z 1545 roku, nadający burmistrzowi i rajcom Lwowa jednorazowe prawo patronatu i prezentacji kandydata na mansjonarię w kościele św. Katarzyny na Zamku Niższym. Dokument zobowiązuje arcybiskupa lwowskiego do bezzwłocznego powołania wskazanego przez władze miejskie duchownego.

Król Zygmunt II August zwalnia Ormian lwowskich spod jurysdykcji wszelkich sądów urzędników ziemskich i grodzkich, poddając ich wyłącznie pod jurysdykcję wójta oraz seniorów ormiańskich sądzących według prawa ormiańskiego. Wszelkie odwołania od tego sądu zastrzeżono do wyłącznego rozpoznania przed sądem królewskim.

Podskarbi koronny Jan Mikołaj Daniłowicz wzywa burmistrza i rajców lwowskich do natychmiastowego zwolnienia z aresztu kupców cudzoziemskich wraz z ich towarami, by mogli udać się na jarmark do Lublina. Podkreśla, że bezprawne zatrzymanie kupców przynosi straty skarbowi państwa i narusza wyłączne kompetencje podskarbiego w sprawach celno-skarbowych.

Król Zygmunt II August potwierdza akt Zygmunta I Starego z 1526 roku, ustanawiający coroczny obowiązek składania przez urzędujących rajców lwowskich sprawozdań z dochodów miejskich przed komisją złożoną z dawnych rajców, ławników i pospólstwa. Uczestnicy kontroli finansowej zostają zobowiązani pod przysięgą do zachowania bezwzględnej tajemnicy w kwestii wyników rachunków.

Kardynał Henri Albert de La Grange d'Arquien prosi wojewodę ruskiego o przysłanie ze Lwowa dokumentów procesowych niezbędnych do uzyskania zadośćuczynienia za zniewagę, jakiej doznał w Magierowie. Przesyła także pozdrowienia dla hetmana wielkiego i rodziny adresata.

Nadawca informuje Joannę Domicelę Jabłonowską o podróży pani marszałkowej i swojej siostry do Kocka na kilkutygodniowy pobyt. Zachęca adresatkę do zrobienia im niespodzianki i przyjazdu na wspólne spotkanie w połowie drogi.

Markiz d'Arquien informuje hetmana Stanisława Jana Jabłonowskiego, że z powodu braku wyznaczonej zapłaty ze skarbu pruskiego oraz od wojewody poznańskiego zawarta wcześniej ugoda stała się nieważna. W związku z niedotrzymaniem warunków porozumienia autor listu zapowiada powrót do swoich pierwotnych roszczeń finansowych i prosi hetmana o dyspozycje.

Król Zygmunt II August potwierdza dawny zwyczaj pobierania przez wrotnych miejskich we Lwowie opłaty w postaci jednego polana drewna oraz wiązki siana lub słomy od każdego wozu i sań wjeżdżających do miasta. W zamian strażnicy bram zobowiązani są do utrzymywania czystości przejazdów i zapewniania dogodnego wjazdu do Lwowa.

Król Zygmunt II August dokonuje transumptu i potwierdzenia czterech dawnych przywilejów królewskich dla miasta Lwowa, dotyczących m.in. prawa składu wszelkich towarów, zakazu omijania lwowskiego składu przez kupców podolskich i ruskich, poddania kupców obcych sądownictwu miejskiemu oraz zasad sporządzania testamentów i obrotu nieruchomościami. Dokument nadaje odpisom tych przywilejów pełną moc prawną równą oryginałom.

Nadawca opisuje ciężkie położenie i spory dotyczące dóbr, powinności oraz chorągwi związanej z dobrodziejem, prosi adresata o wstawiennictwo i pomoc w uzyskaniu sprawiedliwego rozstrzygnięcia. Wspomina o dokumentach, wcześniejszych rozkazach, żołnierzach i krzywdach, a także o próbach naprawy sytuacji. List zaczyna się 8 grudnia 1698 r.; zakończenie nosi datę 19 stycznia 1699 r. Adresat jest tytułowany jako palatyn ruski, lecz jego nazwiska nie udało się pewnie odczytać.

Król Zygmunt II August uwalnia mieszczan i przedmieszczan lwowskich w ich sprawach prywatnych od jurysdykcji sądów komisarzy królewskich oraz zakazuje wydawania przeciw nim takich komisji. Postanawia zarazem, że apelacje od wyroków miejskich mają trafiać bezpośrednio do sądu królewskiego drogą urzędowego przesyłania rot spraw bez konieczności osobistego stawiennictwa stron przed komisarzami.

Król Zygmunt II August znosi dawny lwowski zwyczaj wykluczający wnuki z dziedziczenia po dziadkach i ustanawia prawo reprezentacji, zrównujące ich w dziale spadku ze stryjami i ciotkami. Ponadto powierza burmistrzowi i rajcom lwowskim pełną władzę rozstrzygania wszelkich dotychczasowych sporów spadkowych tego rodzaju bez możliwości apelacji do króla.

Biskup przemyski i kanclerz Jerzy Albrecht Denhoff prosi wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o wstawiennictwo u kasztelana krakowskiego w sprawie zwolnienia Radymna i dóbr probostwa iłockiego z leż zimowych. Powołując się na koligacje rodzinne i własną przychylność dla wojska, zapewnia o terminowym uregulowaniu należności.

Paweł Drzewiecki dziękuje wojewodzie Janowi Jabłonowskiemu za wyznaczenie komisji i prosi o dalszą protekcję w sporze ze świeckimi mieszczanami. Skarży się na bezprawne pozbawienie go urzędu pisarza miejskiego oraz lekceważenie przez adwersarzy autorytetu starosty i interweniujących urzędników.

Król Zygmunt II August unieważnia darowiznę placu pod Zamkiem Niskim we Lwowie poczynioną na rzecz Mikołaja Leśniowskiego z Zimnej Wody, wskazując na zagrożenie dla obronności miasta i zamku. Nakazuje staroście lwowskiemu rozbiórkę wzniesionych tam budynków oraz zabrania władzom miejskim dopuszczania do dalszej zabudowy tego terenu.

Adam Dzierżek potwierdza syndykowi lwowskiemu odbiór listu od rajców i deklaruje swój przyjazd na sejmik królewski. Mimo zbieżności terminu z własnymi roczkami sądowymi obiecuje stawiennictwo w obronie miejskich przywilejów.

Jerzy Dzieduszycki poleca Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu pana Zwolskiego, dawnego jeńca wykupionego w Konstantynopolu, który zasłużył się przy spisywaniu polskich niewolników. Prosi o wsparcie go u hetmana wielkiego koronnego w celu uzyskania paszportu i listów polecających na drogę powrotną do Turcji.

Jerzy Dzieduszycki wstawia się u wojewody ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego za porucznikiem swojego ojca, prosząc o uwzględnienie go przy podziale zasług i nagród. Zaznacza, że czyni to ze względu na wcześniejszą obietnicę złożoną oficerowi przez adresata.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transsumptu cztery wcześniejsze przywileje królewskie dla miasta Lwowa. Dokument gwarantuje wyłączenie mieszczan lwowskich spod obcych jurysdykcji i sądów komisarskich oraz zwalnia lwowskich kupców wszystkich obrządków z opłat celnych m.in. w Chełmie, Bełzie i Hrubieszowie.

Król Zygmunt II August znosi uciążliwą daninę w naturze z żywych ryb, uiszczaną dotąd przez mieszczan lwowskich na zamek królewski, zastępując ją stałą opłatą pieniężną pobieraną od naczyń z rybami przywożonymi na miejski targ. Nakazuje staroście lwowskiemu oraz jego urzędnikom bezwzględne przestrzeganie nowo ustanowionej taksy targowej.

Kazimierz Dłużewski zwraca się do Jana Jabłonowskiego, wojewody ruskiego, w sprawie planowanego wyboru podkomorzego chełmskiego. Prosi, by nie zwoływać sejmiku, wskazując na nieodpowiednią kandydaturę chorążego chełmskiego oraz wolność szlachty w wyborze. List sporządzono w Lublinie 1 czerwca; rok 1698 podaje opis inwentarzowy.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej króla Władysława III Warneńczyka z 1444 roku, nakazujący szlachcie i duchowieństwu wyprzedaż lwowskich nieruchomości w ciągu roku mieszczanom lwowskim. Dodatkowo monarcha wprowadza obowiązkowe urzędowe taksowanie obciążanych dóbr przez magistrat pod przysięgą oraz zakazuje sztucznego zawyżania długów zastawnych ponad oszacowaną wartość.

Król Zygmunt II August ustala porządek sprzedaży przywożonych z Grecji win małmazyjskich i muszkateli we Lwowie, nakazując obcym kupcom ich wystawienie na wozach rynkowych przez cztery tygodnie przed ewentualnym złożeniem do piwnic mieszczan. Regulacja miała ukrócić praktyki spekulacyjne zagranicznych handlarzy i zapobiec sztucznemu zawyżaniu cen trunków.

Podziękowanie za dobrodziejstwa, wzmianka o sumach pieniężnych; obszerne postscriptum o postępowaniu starszego syna, sprowadzonych przez niego ludziach i podróży z Warszawy do Lwowa.

Anna Dolska przesyła Janowi Jabłonowskiemu oraz jego małżonce wyrazy głębokiego współczucia z powodu śmierci ich syna Franusia, modląc się o boskie ukojenie w ich żalu. List kończy zapewnieniami o pamięci i pozdrowieniami dla pozostałych bliskich.

Anna Dolska gratuluje bratu, hetmanowi Stanisławowi Janowi Jabłonowskiemu, szczęśliwego rozwiązania żony i narodzin syna, życząc mu doczekania prawnuków. Przekazuje mu również pełnomocnictwo i swobodę decyzji w sprawach majątkowych osieroconego starosty żydaczowskiego, polecając jego dobro opiece brata.

Anna Dolska informuje brata Stanisława Jana Jabłonowskiego o pobycie na weselu we Lwowie i dobrym zdrowiu bratowej. Dopytuje o rychły przyjazd adresata oraz zapowiada przybycie swojego syna Stanisława.

Anna Dolska donosi wojewodzie ruskiemu o szkodach wyrządzonych przez stacjonujące w jej dobrach regimenty wojsk cudzoziemskich oraz prosi o ratunek przed ruiną. Wyraża obawę o brak zgody w kraju wobec wydania uniwersałów wzywających województwa pod broń i zapowiada swój przyjazd do Lwowa po świętach.