Katalog źródeł

Zygmunt III zarzuca władzom miejskim utrudnianie ugody jezuitów z Żydami. Posiadacze gruntów, które Żydzi chcą wykupić dla jezuitów, według króla są gotowi odstąpić je za odpowiednią zapłatą, lecz sprzeciw miasta blokuje porozumienie. Król ponownie żąda doprowadzenia ugody do skutku.

Król Zygmunt III Waza wzywa burmistrza i rajców Lwowa do bezzwłocznego sfinalizowania zamiany placów między jezuitami a lwowskimi Żydami. Przedstawienie szczegółowych propozycji ułatwiających załatwienie tej sprawy monarcha powierzył sędziemu ziemskiemu lwowskiemu Piotrowi Ożdze.

Zygmunt III przypomina, że władze Lwowa same popierały założenie kolegium jezuitów. Zarzuca im następnie utrudnianie sprawy i podburzanie pospólstwa. Wysyła delegatów mających zakończyć przeszkody i rozpocząć fundację; wzywa do współpracy pod groźbą królewskiej niełaski.

Król wzywa władze Lwowa do wykonania rozstrzygnięcia arbitrów dotyczącego fundacji kolegium jezuitów. Przypomina zgodę przedstawicieli miasta oraz własne zatwierdzenie ugody, żąda zaprzestania zwłoki i przedstawia fundację jako ozdobę miasta.

Król przypomina wcześniejszy mandat nakazujący wykonanie dekretu w sprawie miasta z jezuitami i sprawiedliwą wycenę domów, których potrzebują oni do budowy dla kultu i nauki młodzieży. Oburzony zwłoką, żąda natychmiastowego wykonania dekretu i ostrzega przed dalszym postępowaniem przeciw władzom Lwowa.

Król Zygmunt III Waza informuje magistrat Lwowa o nieudanym zamachu na swoje życie dokonanym przez Michała Piekarskiego, zapewniając, że odniesione obrażenia nie zagrażają jego zdrowiu. Nakazuje ogłosić tę wiadomość mieszkańcom miasta, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się fałszywych pogłosek i ewentualnym rozruchom.

Król otrzymuje częste skargi mieszczan Lwowa na starostę Stanisława Bonifacego Mniszka. Zanim przystąpi do wykonania dekretów sejmowych i zadwornych, prosi biskupa Achacego Grochowskiego o upomnienie starosty i doprowadzenie do zgody z miastem, z zachowaniem oraz pomnożeniem miejskich wolności według świeżo nadanego przywileju.

Król poleca staroście udostępnić drewno z lasów starostwa na palisadę i kobylice. Żąda skutecznej pomocy magistratowi w poborze składek na fortyfikację także od mieszkańców domów szlacheckich i duchownych.

Król zaleca pomoc augustianom, którzy nabyli plac dawnego klasztoru zakonnic św. Katarzyny Sieneńskiej za Bramą Halicką. Wskazuje uzyskaną zgodę arcybiskupa i prosi o poparcie miejskie oraz brak przeszkód w budowie.

Dominikanie kupili dom obok klasztoru i chcą połączyć go z murem klasztornym. Król żąda od miasta zgody, argumentując, że dobrowolne przyzwolenie nie naruszy jego przywilejów.

Król Jan Kazimierz wzywa władze miasta Lwowa do zwrotu wydatków i wyrównania strat Janowi Torosowiczowi, który wcześniej dzierżawił cła ruskie oraz akcyzę. Monarcha zaznacza, że obowiązek zaspokojenia roszczeń poprzedniego dzierżawcy wynika z warunków umowy zawartej przez pisarza skarbu koronnego.

Dominikanie skarżą się królowi na ciasnotę kościoła i klasztoru oraz brak należytego cmentarza, zmuszający do pochówków przy publicznej ulicy. Proszą o możliwość wykupu kamienic przy kościele. Król nakazuje wysłać komisję, aby rozstrzygnęła sporne kwestie prawne, i żąda pomocy miasta bez utrudniania zakonnego przedsięwzięcia.

Król nakazuje obu komisjom współdziałać w odzyskaniu sreber kościoła żółkiewskiego, zabranych z depozytu w katedrze lwowskiej podczas oblężenia tureckiego. Należy odzyskać przedmioty lub ich sprawiedliwy ekwiwalent i osądzić osoby winne bezprawnego handlu nimi.

Augustianie za pośrednictwem prowincjała i królewskiego kaznodziei proszą o wznowienie nabożeństw w Lorecie. Król nakazuje miastu nie przeszkadzać w powrocie i posługach.

Władze Starej Warszawy deklarują solidarność z innymi magistratami w obronie praw i sprawiedliwości. Informują, że sejmik ziemi warszawskiej zakończył się już na etapie wyboru marszałka. Zapewniają o próbie pozyskania innych ziem i województw dla postulatów adresatów.

Elbląg deklaruje solidarność z magistratem Lwowa i poparcie dla ochrony władz miejskich. Ponieważ zgromadzenia prowincji zakończyły się bezskutecznie i nie wybrano posłów na sejm, nie może spełnić prośby w tej drodze. Zapowiada, że sekretarz mający wkrótce wyjechać do Warszawy otrzyma polecenie zabiegania u kanclerza wielkiego i innych protektorów o pomyślne rozstrzygnięcie sprawy Lwowa.

Magistrat Lublina dziękuje za zainteresowanie niezwykłym nieszczęśliwym zdarzeniem i za listy wstawiennicze. Prosi o polecenie arcybiskupowi lwowskiemu sprawy, która ma trafić do rozpoznania przez Trybunał, oraz o doręczenie załączonego listu. Nie opisuje samego zdarzenia ani nie wymienia stron sporu.

Rajcy Lwowa opisują zabezpieczenie ruchomości Wyrzykowskiego, starania o kaduk wobec braku wykazanych krewnych oraz oddanie rzeczy po jego powrocie z obozu. Polecają użyć pokwitowania w obronie przeciw późniejszemu roszczeniu. Przesyłają też akta do sprawy z kapitułą, dotyczącej drogi i obiektu za Bramą Halicką, prosząc o aktywną obronę oraz zwrot dokumentów.

Rajcy powołują się na królewskie przywileje pozwalające im przedstawiać kandydatów na duchownych do cerkwi na gruncie miejskim. Proszą biskupa chełmskiego o pobożnego kapłana, zwolennika unii, który obejmie jedną z tych cerkwi. Chcą jego szybkiego przyjazdu, najlepiej w ciągu dwóch tygodni, i obiecują ochronę oraz pomoc.

Rajcy podtrzymują gotowość dostarczenia królowi stu tysięcy złotych w związku z kontraktem dotyczącym dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wyjaśniają, że odjazd opata wąchockiego oraz działania nieprzyjaciela opóźniły rokowania. Proszą administratora skarbu, aby z tej sumy przydzielono prowiant załodze Lwowa, ponieważ jego brak grozi bezpieczeństwu miasta.

Rajcy proszą sekretarza królewskiego Jerzego Januszewicza o pomoc na dworze. Podtrzymują ofertę stu tysięcy złotych na potrzeby Rzeczypospolitej pod warunkiem rozliczenia sumy przez zmniejszenie należności z dzierżawy akcyzy lwowskiej i ceł ruskich. Wysłanie delegatów opóźniło niebezpieczeństwo wojenne. Miasto oczekuje bezpiecznej drogi i wiadomości o miejscu pobytu króla.

Alberti zapewnia wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o rychłym skierowaniu prośby do króla w celu uzyskania pożądanego listu i niezwłocznym odesłaniu go adresatowi. Przesyła także uszanowanie wojewodzinie oraz prosi o doręczenie załącznika wskazanemu odbiorcy.

Baranowski zapewnia władze Lwowa, że dopuszczenie urzędu grodzkiego do sprawy Żyda nie miało uszczuplać ich praw. Wyjaśnia je nieobecnością wojewody ruskiego, któremu podlegało sądzenie Żydów. Ze względu na zaawansowanie postępowania poleca wspólne ukończenie sprawy, jednocześnie wskazując królewskie napomnienie, by urząd grodzki nie nadużywał dopuszczenia do niej.

Baranowski donosi, że starał się o królewskie zatwierdzenie przesłanego przez Lwów testamentu, lecz król odmówił, obawiając się oszukańczych zapisów mogących krzywdzić jego prawo do kaduków. Pisarz wskazuje zarazem na wcześniejsze nadanie określonego kaduka Lwowowi na budowę szkoły i przypomina, że zabiegał o nie po otrzymaniu pisma arcybiskupa oraz próśb. Szczegóły wcześniejszego wnioskodawcy i jedna klauzula pozostają niepewne.

Przeor uznaje obowiązek stawienia się przed sądem asesorskim, lecz prosi o rozstrzygnięcie sprawy przez sąd rady miejskiej dla uniknięcia kosztów. Chce wyznaczenia komisarzy do obejrzenia dokumentów dotyczących gruntów klasztoru. W związku z niedawnym pilnym wyjazdem prosi o tydzień do powrotu, zwolnienie z terminów asesorskich i zgodę na dalszą budowę do polubownego rozstrzygnięcia, przy czym budynki mają przypaść temu, komu zostanie przyznany grunt.

Autor prosi o pilne wstawiennictwo u generała dla swego „wnuka”, ks. Rusnowskiego [?], w sprawie archidiakonatu warszawskiego. Skarży się na konkurencję kanonika Suszyckiego [?] i powołuje na pisemną obietnicę.

Jezuita Jan Bielicki składa wojewodzie wołyńskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu podziękowania za wsparcie kolegium oraz życzenia z okazji zbliżających się imienin i Bożego Narodzenia. W imieniu swoim i całego zgromadzenia poleca dobrodzieja opiece nowo narodzonego Chrystusa oraz świętego patrona.

Duchowny skarży się na postępowanie Tarabultowskiego i wyrok wydany podczas jego nieobecności. Prosi Niewęgłowskiego o przeniesienie sprawy do Trybunału. Załącza szczegółowy wykaz kosztów sądowych i podróży.

Bonawentura poświadcza przekazanie kanonikowi lwowskiemu relikwii męczenników z rzymskich katakumb przy kościele św. Pankracego. Prosi ordynariuszy o ich uwierzytelnienie dla publicznego kultu. Część imion pozostaje niepewna.

Inżynier Józef Awin przekazuje dyrektorowi Aleksandrowi Czołowskiemu odnaleziony na strychu kamienicy we Lwowie dokument z 1698 roku. Pismo to zostało sporządzone przez rektora klasztoru św. Piotra i Pawła do kanonika katedry lwowskiej w sprawie relikwii.

Burnett prosi Forbesa o mediację między Johnem Lithgowem a Johnem i Godfriedem Bellami. Relacjonuje bójkę i groźbę dalszej zniewagi jako zasłyszane wiadomości; zaleca ugodę oraz poufność.

Burnett skarży się na brak zwrotu pożyczki 292 sztuk monety przez Williama Thomsona. Zapowiada zlecenie słudze Jamesowi zajęcia należności, jeśli dłużnik nie zapłaci w ciągu tygodnia lub dwóch; wspomina powszechny brak pieniędzy.

Burgrabia zamku lwowskiego Andrzej Jordan Zakliczyński zwraca się do burmistrza Mikołaja Boima w związku ze skargą kanonika na cieślę, który porzucił powierzone mu prace ze szkodą dla zamku. Prosi miejskiego urzędnika o ujęcie niesumiennego rzemieślnika i osadzenie go w ratuszu.

Karmelita Walenty prosi prezydenta Lwowa o urzędowe wydanie rzeczy i papierów Górskiego przechowywanych u Herbuta. Szabla pozostaje sporna z powodu roszczenia o jeden złoty; zakonnik obiecuje pokwitowanie odbioru.

Ksiądz Waluniecki wzywa Samuela Stana do bezzwłocznego sfinalizowania sprawy w bieżącym tygodniu z uwagi na jego własne bezpieczeństwo, mimo wcześniejszej zgody biskupa przemyskiego na odroczenie terminu. Apeluje o jego przybycie do Brzozowa lub wystawienie prezenty, sugerując powierzenie jej polecanemu kaznodziei sanockiemu, księdzu Kuligremcowi.

Warszycki zapewnia wojewodę wołyńskiego o pamięci i gotowości służby. Wspomina sejmik opatowski i cześnika, który przekazał pozdrowienia; dopisuje ukłony dla pani koronnej.

Michał Warszycki przesyła wojewodzie wołyńskiemu powinszowania z okazji świąt Bożego Narodzenia, życząc mu zdrowia, pomyślności oraz najwyższych zaszczytów w Rzeczypospolitej. Prosi zarazem o podtrzymanie dawnej życzliwości i deklaruje gotowość do oddawania dalszych przysług.

Prymas obiecuje interwencję u jezuitów, nuncjusza i biskupów w sprawie uczniów zakłócających pokój. Wyjaśnia ograniczenia własnej jurysdykcji i prosi Lwów o wysłanie przedstawiciela na konwokację.

Prymas radzi szukać ochrony praw Lwowa na nadchodzącej elekcji. Wspomina bezskuteczne starania posłów województwa ruskiego oraz ostrzega, że protestacja rozdrażnia jego obywateli.

Jan Wyhowski usprawiedliwia dotychczasowe milczenie strony kozackiej piętrzącymi się trudnościami i zapowiada rychłe wysłanie posłów do księcia Siedmiogrodu po weselu Tymofieja Chmielnickiego w Mołdawii. Zapewnia o nienaruszalności dawnego przymierza oraz odsyła po szczegóły do ustnych relacji posłańca.

Arcybiskup lwowski Mikołaj Ignacy Wyżycki interweniuje u władz Lwowa, prosząc o umożliwienie plebanowi bez przeszkód zwożenia z Kleparowa opłaconych i wydobytych na jego koszt kamieni przeznaczonych na dokończenie budowy kościoła Najświętszej Marii Panny.

Arcybiskup prosi magistrat o sprawiedliwe rozpatrzenie skargi Stanisława Rozesłanka na wykonawców testamentu jego brata i o ochronę przed dalszymi roszczeniami.

Wyżycki popiera wspólne starania magistratu o patrona i święto dla metropolii; zapowiada pomoc u króla oraz wystąpienie do zwierzchnika Kościoła. Imię świętego nie pada.

Wyżycki rekomenduje Jana Jasińskiego i prosi magistrat o prezentę na miejsce zmarłego księdza Bogadzkiego w beneficjum pozostającym w dyspozycji miasta.

Winnicki przedstawia spór z metropolitą Załęskim o archimandrie w Walawie, Dermaniu i Dubnie. Prosi wojewodę o wstawiennictwo u nuncjusza po wniesieniu apelacji; praw do beneficjów nie rozstrzyga sam list.

Burmistrz Lwowa Wojciech Wiśniowski wzywa ławników miejskich na naradę dotyczącą opłat z kamienic jezuickich, odzyskania akt po zmarłym panu Laskowskim oraz sporu cechu szewców o kapliczkę.

Generał jezuitów dziękuje za życzliwość Lwowa wobec zakonu. Podkreśla, że wiadomości otrzymał od wiarygodnych świadków, i obiecuje modlitwę za radę oraz mieszkańców. Oryginał datowany 1626, okładka 1616.

Ksiądz Paweł Garbowski odpowiada na skargę burmistrza oraz rady Lwowa dotyczącą nieuprawnionego pobrania sumy przez ks. Gudłowskiego. Zapewnia o nakazaniu pisarzowi bełskiemu wystawienia pozwu i deklaruje sprawiedliwe rozsądzenie sprawy po stawieniu się pełnomocnika miasta.

Podkanclerzy koronny Piotr Gembicki zwraca się do wójta i starszych gminy ormiańskiej we Lwowie z prośbą o wstrzymanie wykonania wyroku sądu asesorskiego dotyczącego poręczenia długu biskupa ormiańskiego. Wskazuje, że kwestia ta ma zostać ugodowo rozstrzygnięta na najbliższym sejmie.

Autor protestuje przeciw przejęciu kamienicy Katarzyny Piergiewiczowej przez cesję długu. Powołuje się na konstytucję 1678 r. i żąda zwrotu nieruchomości do obrotu miejskiego za odpowiednią cenę.