Katalog źródeł

Adam Dzierżek potwierdza syndykowi lwowskiemu odbiór listu od rajców i deklaruje swój przyjazd na sejmik królewski. Mimo zbieżności terminu z własnymi roczkami sądowymi obiecuje stawiennictwo w obronie miejskich przywilejów.

Paweł Brzowski relacjonuje burmistrzowi Lwowa starania na dworze królewskim o sublewację w sprawach trybunalskich i radzi wysłać gotowy projekt pisma do podpisu króla. Przedstawia także kwestię egzekucji banicji na Kiemieńczaninie, sprawę kupców i interesów Manlego, nakazując zachowanie listu w ścisłej tajemnicy.

Paweł Brzowski donosi władzom Lwowa o trudnym przebiegu spraw miejskich w Warszawie, zabiegach u króla oraz sporze ze starostą. Skarży się na wyczerpanie środków i długi zaciągnięte na opłacenie spraw, pilnie prosząc miasto o przysłanie pieniędzy.

Tadeusz Dzieduszycki apeluje do magistratu lwowskiego o pilną naprawę drogi dojazdowej do klasztoru bazylianów przed nadejściem zimy. Podkreśla, że brak przejazdu uniemożliwi zakonnikom zaopatrzenie w opał i żywność.

Zapis adresu listu skierowanego do magistratu oraz obywateli królewskiego miasta Lwowa.

Cześnik koronny Tadeusz Dzieduszycki zwraca się do władz Lwowa z prośbą o umożliwienie mu zakupu wystawionych na sprzedaż ruin przy ulicy Ormiańskiej, deklarując zapłatę wyznaczonej sumy. Informuje również, że o wyborze konkretnej nieruchomości rozmawiał już z panem Frankiem.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transsumptu cztery wcześniejsze przywileje królewskie dla miasta Lwowa. Dokument gwarantuje wyłączenie mieszczan lwowskich spod obcych jurysdykcji i sądów komisarskich oraz zwalnia lwowskich kupców wszystkich obrządków z opłat celnych m.in. w Chełmie, Bełzie i Hrubieszowie.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej króla Władysława III Warneńczyka z 1444 roku, nakazujący szlachcie i duchowieństwu wyprzedaż lwowskich nieruchomości w ciągu roku mieszczanom lwowskim. Dodatkowo monarcha wprowadza obowiązkowe urzędowe taksowanie obciążanych dóbr przez magistrat pod przysięgą oraz zakazuje sztucznego zawyżania długów zastawnych ponad oszacowaną wartość.

Król Zygmunt II August zezwala mieszczanom lwowskim na wykupienie z rąk żony Krzysztofa Gnojeńskiego królewskich wsi Kożyce, Jamelna i Jaromierka wraz z karczmą, stawem i młynem. Dokument gwarantuje miastu spokojne posiadanie i użytkowanie tych dóbr przez okres dwudziestu lat od momentu objęcia intromisji, z zastrzeżeniem zwrotu sumy zastawnej przez monarchę po upływie tego czasu.

A. Drogomir, powołując się na uniwersał dowódcy wojsk rosyjskich księcia Hessen-Homburga, nakazuje magistratowi Lwowa dostarczenie 32 podwód oraz racji żywnościowych dla wycofywanych garnizonów. Określa również formalną procedurę zwolnienia załóg ochronnych w książęcej kancelarii.

Król Zygmunt II August dokonuje transumptu trzech wcześniejszych przywilejów monarszych dla Lwowa: Kazimierza Wielkiego z 1368 r. (potwierdzonego w 1389 r.) na 100 łanów frankońskich, Władysława Jagiełły z 1415 r. na tzw. obszary i Krzywylas oraz Władysława Warneńczyka w sprawie zagospodarowania nadwyżek łanowych nad Brzuchowicką. Dokument nadaje wpisanym aktom pełną i niewątpliwą moc prawną równą oryginałom.

Samuel Dunikowski z Orska domaga się od rajców lwowskich wydania zbiegłego sługi, który dopuścił się zdrady i naraził go na straty. Powołując się na prawa szlacheckie i zwyczaje prawne, zapowiada rychłe przysłanie swego człowieka po uciekiniera.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór apelacyjny pomiędzy spadkobiercami Marcina Hanela a władzami miasta Lwowa, opierając się na dawnych przywilejach królewskich i zeznaniach świadków. Dokument ostatecznie potwierdza, że wsie Hołosko Wielkie i Brzuchowice leżą w granicach miejskich i na zawsze podlegają jurysdykcji władz Lwowa.

Nadawca prosi zwierzchnika miejskiego o interwencję na rzecz Konrada, określonego jako majster ślusarski lub rzemieślnik o niepewnie odczytanym fachu. Chce, aby cech stolarski zwolnił go od swoich wymagań i nie przeszkadzał mu w pracy. List datowano 28 grudnia 1737 r. w prawdopodobnym Łańcucie. Imię i nazwisko rzemieślnika oraz podpis nadawcy wymagają kontroli.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy Andrzejem Gembickim a wójtem i ławnikami lwowskimi, zatwierdzając zasadę, że akta spraw apelacyjnych mają być przesyłane do sądu królewskiego lub sądu wyższego prawa magdeburskiego na zamku krakowskim wyłącznie w zapieczętowanych zwojach przez posłańca sądowego. W konsekwencji monarcha uwalnia władze miejskie Lwowa od zarzutów i roszczeń powoda domagającego się wydania mu dokumentacji procesowej do rąk własnych.

Król Zygmunt August potwierdza w formie transumptu vidimus dwa wcześniejsze przywileje królów Władysława Jagiełły (1415) i Władysława Warneńczyka (1444), dotyczące nadania oraz użytkowania przez miasto Lwów podmiejskich gruntów i nadwyżek łanowych, tzw. obszarów. Dokument gwarantuje transumowanemu wypisowi taką samą moc prawną i wiarygodność, jaką posiadały dokumenty oryginalne.

Król Zygmunt II August zatwierdza postanowienia rajców lwowskich dotyczące ograniczenia liczby garncarzy w mieście. Akt wprowadza zakaz uprawiania tego rzemiosła przez osoby nienależące do cechu.

Król Zygmunt II August postanawia, że wszyscy posiadacze nieruchomości we Lwowie oraz osoby prowadzące tam działalność handlową podlegają jurysdykcji magistratu i obowiązkowi uiszczania podatków miejskich bez względu na stan. Dokument znosi wszelkie zwolnienia, immunitety i serwitoriaty, upoważniając władze miasta do egzekwowania powinności miejskich na równi od wszystkich mieszkańców.

Ksiądz Rajmund Jezierski przeprasza magistrat lwowski za niemożność osobistego przybycia z powodu zatrudnienia sprawami kapituły oraz Żydów. Prosi rajców o łaskawe przyjęcie doręczyciela listu, księdza Kotowskiego, na miejsce zmarłego niedawno księdza Bogackiego.

Hieronim Jełowicki tłumaczy powody swojej wcześniejszej interwencji dotyczącej krzywdy pewnego księdza, pozostawiając rozstrzygnięcie roztropności adresata. Informuje również o pilnowaniu spraw korespondenta oraz o swoim rychłym wyjeździe na sejm do Warszawy.

Ksiądz Hieronim Jełowicki prostuje informacje przekazane przez księdza Jastrzębskiego i zapewnia adresata o odprawieniu wspomnianego duchownego już tydzień wcześniej. W postscriptum prosi o baczenie na sprawę i sprawiedliwy sąd.

Hieronim Maciej Jełowicki zwraca się do magistratu Lwowa z uniżoną prośbą o nadanie mu probostwa katedralnego na wypadek wakatu na tym beneficjum. Deklaruje przy tym dozgonną wdzięczność oraz gotowość do wypełniania wszelkich dyspozycji władz miejskich.

Biskup Hieronim Jełowicki dziękuje magistratowi lwowskiemu za wcześniejszą prezentację na probostwo oraz deklaruje swoją gotowość do przysług. Jednocześnie prosi rajców o poparcie i prezentowanie kanonika łuckiego Barączewskiego na wakującą po zmarłym księdzu Łapińskim kanonię katedralną we Lwowie.

Król Zygmunt II August zatwierdza Janowi Krowickiemu oraz mieszkańcom jurydyki kościoła św. Jana Chrzciciela na przedmieściu Lwowa dawne przywileje królów i urzędników dotyczące prawa ormiańskiego i zwolnień od ciężarów grodzkich. Ponadto monarcha zezwala tamtejszym ormiańskim rzemieślnikom na swobodne wykonywanie wszelkich rzemiosł wedle dawnego zwyczaju.

Nikodem Żaboklicki zapewnia Jana Jabłonowskiego o swojej wierności i prosi go o protekcję oraz wsparcie. W dopiskach donosi o obecności cudzoziemców we Lwowie oraz uwięzieniu poddanych przemyskich przez straż miejską w Horodyszczu.

Nikodem Żaboklicki skarży się Janowi Jabłonowskiemu na klucznika i sołtysa, którzy napadli na wiozących sól poddanych z Tarnogóry oraz pobili czeladź. Kasztelan prosi o ukaranie sprawców i nakazanie zwrotu zagrabionego mienia.

Król Zygmunt August przysądza miastu Lwowowi własność dóbr Brzuchowice wraz z młynem oraz potwierdza jurysdykcję miejską nad wsiami Brzuchowice i Hołosko. Sukcesorom Marcina Hanela zapewnia prawo do pobierania dochodów z dóbr Hołosko z zachowaniem tradycyjnych szarwarków na rzecz miasta.

Król Zygmunt August rozstrzyga spór pomiędzy władzami miasta Lwowa a cechem rzeźników, zatwierdzając ugodę z 1550 roku regulującą zasady handlu mięsem w dni wolnego targu. Jednocześnie monarcha zastrzega wyłączne prawo lwowskich rzeźników do sprzedaży mięsa poza wyznaczonymi dniami targowymi i znosi wzajemne koszty sądowe stron.

Nadawca przypomina o złożonej przez lwowski magistrat deklaracji w sprawie probostwa lwowskiego i o spodziewanej możliwości objęcia go po śmierci Jmci księdza Łozowskiego. Wspomina, że po śmierci księdza dziekana sprawa dziekanii i deklaracja dotycząca probostwa wymagają ponownego rozważenia; przywołuje też sufragana, który miał być przeznaczony na dziekanię. Końcowy zapis adresuje list do szlachetnych i znakomitych panów; podpis wygląda na „M. Rzewuski”. Datowany w Warszawie 13 lutego 1763 r.

Dokument ustala szczegółowy przebieg granic oraz usypanie kopców granicznych między należącą do franciszkanów wsią Kozielniki a miejskimi gruntami Lwowa oraz wsiami Sichów i Zubrza, kładąc kres dotychczasowym sporom i zranieniom. Ponadto potwierdza przyznane konwentowi przez władze miejskie prawo do ograniczonego wyrębu drewna na opał oraz wypasu bydła na gruntach miejskich pod warunkiem zachowania poprawnych stosunków z miastem.

Anna Rzewuska prosi magistrat lwowski o powierzenie wakującego po sufraganie probostwa zasłużonemu kustoszowi archikatedralnemu, biskupowi Bąkowskiemu. W zamian za przychylną decyzję deklaruje wdzięczność własną oraz swojego męża.

Król Zygmunt II August nakazuje wszystkim Ormianom zamieszkującym we Lwowie bezwzględne podleganie ormiańskiemu prawu i jurysdykcji oraz równe ponoszenie ciężarów gminnych. Dokument unieważnia wszelkie dotychczasowe i przyszłe listy wyjmujące ich spod tej jurysdykcji.

Król Zygmunt II August potwierdza w formie transsumptu przywilej Zygmunta I Starego z 1535 roku wydany dla Lwowa. Zgodnie z jego treścią akta spraw apelacyjnych mają być doręczane do sądu królewskiego wyłącznie przez specjalnego posłańca miejskiego opłacanego przez stronę apelującą.

Ignacy Rzeszowski SJ informuje władze Lwowa o doręczeniu powierzonych mu listów oraz osobistym wstawiennictwie u adresatów w sprawach miasta. Do pisma załącza uzyskaną odpowiedź informacyjną i deklaruje dalszą gotowość do posługi.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy rajcą lubelskim Maciejem Kasprowiczem a władzami miejskimi Lwowa, podtrzymując przywileje lwowian do sądzenia ich wyłącznie w granicach Korony. Monarcha orzeka, że w sprawach podlegających prawu magdeburskiemu pozew „jednym edyktem za trzy” nie ma mocy terminu zawitego, lecz stanowi jedynie pierwsze zwykłe wezwanie przed sąd.

Król Zygmunt August wyjaśnia i potwierdza przywilej swojego ojca, stanowiąc, że sprawy apelacyjne z sądów miejskich Lwowa nadsyłane w zapieczętowanych zwojach przez wyznaczonego posłańca mają być rozpatrywane przez sąd królewski z pominięciem generalnych odroczeń (limitacji). Zasada ta została rozciągnięta na osoby wszelkich stanów i jurysdykcji procesujące się przed sądami lwowskimi.

Dokument rozstrzyga spór kompetencyjny pomiędzy władzami Lwowa a gminą ormiańską, określając zakres właściwości sądu miejskiego i sądu ormiańskiego w sprawach karnych oraz majątkowych. Król potwierdza prawo Ormian do wyboru dwunastu seniorów do orzekania na zmianę z wójtem oraz normuje kwestie porządku miejskiego i składania przysięgi.

Król Zygmunt II August zatwierdza wpis z piotrkowskich ksiąg radzieckich z 1538 roku dotyczący sprzedaży domu z placem i ogrodem za Bramą Krakowską w Piotrkowie przez ołtarzystę Jana Kraskę na rzecz rajców i burmistrza miasta Lwowa. Nabywcy zobowiązani zostali do uiszczania dorocznego czynszu w wysokości 15 groszy na rzecz wspomnianego ołtarza na święto św. Mateusza.

Piotr Barzy, kasztelan przemyski i starosta generalny lwowski, wydaje kapitule metropolitalnej we Lwowie uwierzytelniony wypis z akt grodzkich z 1510 roku. Potwierdza on zbycie podmiejskiego młyna Ważny przez Barbarę młynarkę i jej syna Erazma na rzecz kapituły za sumę 300 grzywien.

Rajcy lwowski, działając jako zarządcy szpitala Świętego Ducha, zapisują młynarzowi Maciejowi Malskiemu i jego żonie Katarzynie sumę 30 grzywien na trzeciej części nowo wybudowanego młyna na rzece Pełtwi we wsi Malechów oraz oddają im tę część w posiadanie i użytkowanie. Dokument zastrzega prawa dożywotnie Wawrzyńca Morawińskiego i jego żony Anny do pozostałych dwóch części młyna oraz nakłada na Macieja Malskiego obowiązek późniejszego utrzymania całego obiektu.

Zahorowska donosi wojewodzie wołyńskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o śmierci swojego męża. Zaprasza go na uroczystości pogrzebowe zaplanowane na 21 marca 1697 roku u ojców dominikanów w Łucku.

Król Zygmunt II August ponownie inkorporuje wsie Zubrza i Sichów do prawa magdeburskiego miasta Lwowa, potwierdzając ich status po weryfikacji na sejmie egzekucyjnym. Dokument uwalnia te dobra od jurysdykcji i podatków ziemskich oraz powinności wojennych, zobowiązując je jedynie do uiszczania podatku szosu wraz z miastem.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich z powszechnego obowiązku dostarczania podwód na potrzeby posłańców królewskich, przenosząc ten ciężar na wsie zamkowe. Nakazuje jednocześnie wpłacanie do skarbu koronnego kwoty 400 florenów z poboru szosu, pozostawiając resztę na potrzeby miasta.

Grzegorz Zalykiewicz skarży się prezydentowi Lwowa na bezprawne zaczepienie jego czeladzi i odebranie mięsa zakupionego na Zamarstynowie na potrzeby domowe. Autor prosi o sprawiedliwość i nakazanie zwrotu skonfiskowanej żywności.

Grzegorz Zalikiewicz informuje pana dyrektora o przejęciu przez cechowych rzeźników mięsa niesionego ze Zamarstynowa, które okazało się towarem partackim. Zaznacza, że zgodnie z prawem cechowym mięso zostanie zwrócone jedynie pod warunkiem złożenia przysięgi przez sługę adresata, iż nabył je na własny użytek, w przeciwnym razie zostanie skonfiskowane.

Grzegorz Zadykiewicz tłumaczy prezydentowi Lwowa, że zakupił mięso wyłącznie na własne i brata potrzeby, do czego cech rzeźników nie powinien rościć pretensji. Uprasza władze miejskie o zwolnienie go z dalszych kłopotów i postępowań w tej sprawie.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich poszkodowanych w niedawnym pożarze miasta od wszelkich opłat, podatków i kontrybucji na okres ośmiu lat, aby ułatwić im odbudowę domostw i przywrócenie dawnej świetności Lwowa. Jednocześnie nakazuje poborcom ziem ruskich bezwzględne przestrzeganie tej ulgi pod groźbą niełaski królewskiej.

Król Zygmunt II August zwalnia budynek lwowskiego ratusza z obowiązku odbywania w nim roków ziemskich, wieców szlacheckich i sądów komisarskich, rezerwując go wyłącznie dla urzędu i sądownictwa prawa miejskiego. Decyzję uzasadniono ciasnotą pomieszczeń ratuszowych oraz koniecznością niezakłóconego sprawowania władzy przez rajców w wielokulturowym i obciążonym obowiązkami mieście.

Król Zygmunt II August surowo nakazuje burmistrzowi i rajcom lwowskim przestrzeganie godzin zamykania bram miejskich pod groźbą kar, zakazując ich otwierania nocą z wyjątkiem wyższej konieczności oraz zapowiadając ukaranie każdego, w tym szlachty, kto wymuszałby wstęp do miasta.

Biskup warmiński i kanclerz Andrzej Chryzostom Załuski prosi magistrat lwowski o jak najszybsze rozstrzygnięcie sprawy spadkowej swojego domownika Andrzeja Łabudzińskiego. Tłumaczy swoją prośbę słusznością sprawy oraz potrzebą rychłego powrotu sługi do dworskich obowiązków.