Katalog źródeł

Król Zygmunt II August zatwierdza przedłożone artykuły i porządek prawny cechu mydlarzy lwowskich, zaaprobowane wcześniej przez rajców miasta Lwowa w 1561 roku.

Król Zygmunt II August potwierdza kapitule metropolitalnej lwowskiej prawo do pobierania cła mostowego i grobelnego we wsi Wierzbiż, nadanego pierwotnie przez Władysława Jagiełłę, oraz ustala szczegółowy taryfikator opłat przeznaczonych na konieczne naprawy dróg, grobli i mostów.

Król Zygmunt II August zatwierdza wpis z piotrkowskich ksiąg radzieckich z 1538 roku dotyczący sprzedaży domu z placem i ogrodem za Bramą Krakowską w Piotrkowie przez ołtarzystę Jana Kraskę na rzecz rajców i burmistrza miasta Lwowa. Nabywcy zobowiązani zostali do uiszczania dorocznego czynszu w wysokości 15 groszy na rzecz wspomnianego ołtarza na święto św. Mateusza.

Piotr Barzy, kasztelan przemyski i starosta generalny lwowski, wydaje kapitule metropolitalnej we Lwowie uwierzytelniony wypis z akt grodzkich z 1510 roku. Potwierdza on zbycie podmiejskiego młyna Ważny przez Barbarę młynarkę i jej syna Erazma na rzecz kapituły za sumę 300 grzywien.

Kajetan Zabielski przedstawia wyliczenie podziału czynszu z sum ulokowanych u przemyskich Żydów i prosi o przesłanie należności potrzebnych na prowadzone prace budowlane. Ze względu na obowiązki przy fabryce rezygnuje z wyjazdu do Przemyśla, zalecając podjęcie kroków prawnych przeciwko Żydom w konsystorzu.

Zawadzki donosi wojewodzie o przekazaniu asygnacji do żupnictwa oraz o zatrwożeniu poddanych w starostwie, którzy z oporem opłacają czynsze i taksy zbożowe. Apeluje o wydanie rozkazów dowództwu chorągwi, aby miało wzgląd na ubogą ludność, oraz wspomina o bieżących sprawach zamkowych i finansowych.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich z powszechnego obowiązku dostarczania podwód na potrzeby posłańców królewskich, przenosząc ten ciężar na wsie zamkowe. Nakazuje jednocześnie wpłacanie do skarbu koronnego kwoty 400 florenów z poboru szosu, pozostawiając resztę na potrzeby miasta.

Król Zygmunt II August zwalnia mieszczan lwowskich poszkodowanych w niedawnym pożarze miasta od wszelkich opłat, podatków i kontrybucji na okres ośmiu lat, aby ułatwić im odbudowę domostw i przywrócenie dawnej świetności Lwowa. Jednocześnie nakazuje poborcom ziem ruskich bezwzględne przestrzeganie tej ulgi pod groźbą niełaski królewskiej.

Król Zygmunt II August zatwierdza kapitule lwowskiej prawo do pobierania trzeciej miarki z młyna przy bramie Halickiej we Lwowie na okres trzydziestu lat. Po upływie tego czasu i spłaceniu sumy zastawnej młyn ma w pełni powrócić pod zarząd królewski.

Walenty Zaleski informuje wojewodę Jana Stanisława Jabłonowskiego o szczęśliwym przybyciu ze statkami do Świecia oraz o surowych kontrolach i wysokich opłatach celnych w Toruniu. Donosi również o aktualnych cenach zboża i płótna oraz trudnościach z odbiorem drzewek z Wilanowa.

Walenty Zaleski donosi wojewodzie Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o pomyślnym dopłynięciu do Torunia oraz o opóźnieniach w odbiorze zboża z winy warszawskich urzędników. Informuje również o konieczności opłacenia toruńskiego cła oraz o niskich cenach zbóż i braku popytu na płótno.

Król Zygmunt II August zwalnia budynek lwowskiego ratusza z obowiązku odbywania w nim roków ziemskich, wieców szlacheckich i sądów komisarskich, rezerwując go wyłącznie dla urzędu i sądownictwa prawa miejskiego. Decyzję uzasadniono ciasnotą pomieszczeń ratuszowych oraz koniecznością niezakłóconego sprawowania władzy przez rajców w wielokulturowym i obciążonym obowiązkami mieście.

Felicjan Zaleski zawiadamia pisarza radzieckiego Wojciecha Zimnickiego o odroczeniu przez króla sądzenia jurydyki pruskiej do 1 listopada oraz deklaruje dotrzymanie terminu wrześniowego. Dopytuje również o bieżące wieści ze wschodu dotyczące zagrożenia ze strony Turków i Tatarów.

Felicjan Zaleski wyjaśnia trudności z dotrzymaniem terminu odprawienia komisji we Lwowie z powodu kolizji z obradami jurysdykcji pruskiej. Zapewnia o swej gotowości do przysłużenia się miastu i liczy na przesunięcie spraw na późniejszy czas.

Król Zygmunt II August surowo nakazuje burmistrzowi i rajcom lwowskim przestrzeganie godzin zamykania bram miejskich pod groźbą kar, zakazując ich otwierania nocą z wyjątkiem wyższej konieczności oraz zapowiadając ukaranie każdego, w tym szlachty, kto wymuszałby wstęp do miasta.

Król Zygmunt II August zatwierdza transsumpt z lwowskich akt ziemskich, w którym mieszczanin lwowski Sebald Wortzel zastawia wieś Zamarstynów hetmanowi polnemu Mikołajowi Sieniawskiemu w zamian za dług w wysokości 5500 florenów. Dokument sankcjonuje poddanie tej czynności prawu ziemskiemu mimo wcześniejszego sprzeciwu władz miejskich Lwowa.

Biskup warmiński i kanclerz Andrzej Chryzostom Załuski przesyła z Torunia wojewodzie ruskiemu noworoczne powinszowania. Donosi także o przybyciu biskupa i wojewody chełmińskich na audiencję u króla oraz o wspólnym obiedzie na dworze monarszym.

Andrzej Chryzostom Załuski składa wojewodzie ruskiemu powinszowania rodzinne i wyraża nadzieję na rychłe spotkanie podczas zbliżającego się sejmu. Odnosi się także z niepokojem do zerwania zgody litewskiej, zapowiadając modlitwy w intencji pomyślności ojczyzny.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski donosi wojewodzie ruskiemu Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o zerwaniu sejmiku generalnego Prus Królewskich w Malborku, do czego doprowadziły wzajemne animozje i spory o laskę marszałkowską. Wspomina również o napięciach towarzyszących kwestiom komisarzy do hiberny oraz indygenatu.

Andrzej Chryzostom Załuski donosi wojewodzie wołyńskiemu o obradach senatorów i podejmowanych środkach zaradczych przeciwko poczynaniom wojskowych związkowych. Wyraża także ubolewanie nad losem ubogiej ludności swojej diecezji, pustoszonej przez konfederatów.

Andrzej Chryzostom Załuski donosi wojewodzie ruskiemu o warszawskich wieściach dotyczących gotowości króla szwedzkiego do podjęcia rozmów pokojowych. Wspomina także o wojennych nastrojach posłów z Wielkopolski i Sieradza oraz o planowanej w Malborku radzie.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski informuje wojewodę ruskiego Jana Stanisława Jabłonowskiego o konieczności pilnego wyjazdu do Malborka na spotkanie z królem. Zapewnia adresata o swej pamięci i braterskiej przychylności.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski donosi o krótkim pobycie w Świętej Lipce w celu załatwienia pilnych spraw kościelnych i świeckich. Jednocześnie usilnie wzywa wojewodę ruskiego do działań na rzecz pokoju, przestrzegając przed nieuchronną ruiną Rzeczypospolitej w wypadku przedłużania się wojny.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski wyraża żal z powodu zgonu kasztelana wileńskiego i wspomina o rywalizacji o wakujące urzędy. Informuje także o działaniach wojewody malborskiego w Prusach Królewskich oraz tłumaczy się brakiem czasu z powodu napływu wiernych z okazji jubileuszu.

Andrzej Chryzostom Załuski donosi Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o swoim przybyciu do Malborka i zaangażowaniu Augusta II w ratowanie uciemiężonej Rzeczypospolitej. Wspomina również o porozumieniu województw, które mimo trudnego położenia daje nadzieję na poprawę sytuacji w kraju.

Andrzej Chryzostom Załuski tłumaczy Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu konieczność zachowania powściągliwości w listach z powodu niepewnej sytuacji politycznej oraz braku pewnych wieści. Informuje także o złej pogodzie w Toruniu utrudniającej podróże i w dopisku odpowiada na narzekania wojewody.

Biskup płocki Andrzej Chryzostom Załuski informuje wojewodę wołyńskiego o swoim wyjeździe z Warszawy na ustronie przed zbliżającą się elekcją oraz o odprawieniu delegacji wojska skonfederowanego ze stosowną odpowiedzią. Zapewnia także adresata o swej stałej pamięci i życzliwości pomimo utrudnień w prowadzeniu korespondencji.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski komentuje nastroje polityczne w Rzeczypospolitej oraz doniesienia o zerwaniu wielu sejmików. Podkreśla, że w czasie jubileuszu woli poświęcić się sprawom duchowym niż troskom publicznym.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski powiadamia wojewodę wołyńskiego o rezygnacji z udziału w Trybunale Skarbowym z powodu braku jednomyślności sejmików i trudności aprowizacyjnych. Przesyła także pożądane pisma polityczne oraz składa adresatowi życzenia bożonarodzeniowe.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski donosi wojewodzie Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o odprawianiu nabożeństw wielkopostnych w diecezji oraz planowanym wyjeździe na ponowne poświęcenie zbezczeszczonych świątyń. Mimo braku świeżych wiadomości przesyła wyrazy niezmiennej życzliwości i gotowości do posług.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za nadesłanie dokumentów komisji lwowskich i wyraża nadzieję na rychłe załagodzenie kryzysu oraz przywrócenie pokoju w państwie. Donosi także o swoim nagłym wyjeździe do Warszawy na wezwanie prymasa oraz o trudnościach związanych z nastrojami wojska i zjazdem szlachty.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski pisze do wojewody ruskiego, tłumacząc brak świeżych wiadomości regułą zapożyczoną z Cycerona. W dopisku porusza kwestię opóźnionej korespondencji z Litwy i Wielkopolski oraz zawiłe rozliczenia finansowe.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski wyraża nadzieję na pomyślny przebieg sejmiku generalnego ruskiego dzięki staraniom wojewody Jana Stanisława Jabłonowskiego oraz wspomina o wątpliwościach wojewody malborskiego. Informuje także z radością o publicznym wyrzeczeniu się luteranizmu przez dziewięciu domowników i ich planowanym bierzmowaniu.

Andrzej Chryzostom Załuski informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o swoim krótkim wyjeździe z Torunia spowodowanym zmęczeniem i koniecznością zdobycia zaopatrzenia. Uprzedza o możliwej zwłoce w korespondencji, zapewniając jednocześnie, że listy będą mu na bieżąco przekazywane przez rezydenta.

Biskup Andrzej Chryzostom Załuski informuje wojewodę ruskiego o przybyciu na sejmik generalny do Malborka. Relacjonuje życzliwe przyjęcie na trasie przejazdu przez Braniewo, Elbląg oraz Frombork, gdzie odprawił posługę w swojej katedrze.

Biskup warmiński Andrzej Chryzostom Załuski gratuluje wojewodzie ruskiemu szczęśliwego powrotu i pomyślnego porodu małżonki, ciesząc się ze wznowienia korespondencji. Wspomina również o swoich sprawach prywatnych, biskupie łuckim oraz kontaktach z regimentarzem.

Andrzej Chryzostom Załuski informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o zakończeniu obrad Rady Senatu oraz trwających pracach nad ekspedycją pism na sejmiki, których daty król jeszcze nie wyznaczył. Z powodu obowiązków urzędowych i rozpoczętych sądów kanclerz nie wie, gdzie spędzi święta, z okazji których przesyła wojewodzie życzenia.

Sufragan Marcin Załuski informuje wojewodę wołyńskiego o natychmiastowym wydaniu polecenia zarządcy lwowskiemu w sprawie udostępnienia kamienicy na komisję. Zastrzega jednak, że budynek musi być wolny, ponieważ królowa wcześniej zezwoliła na korzystanie z niego biskupowi płockiemu.

Sufragan płocki Marcin Załuski zapewnia wojewodę wołyńskiego o swojej nieustannej wierności i zabieganiu o jego łaskę. Tłumaczy się z trudności związanych z przemieszczeniem stad koni na Żółkiewszczyznę oraz wyjaśnia starania o kontrakt od królowej.

Franciszek Jan Załuski donosi wojewodzie ruskiemu o obawach związanych z posunięciami wojsk szwedzkich, przygotowaniach do sejmików oraz uciążliwościach czynionych przez wojska saskie. Informuje również o planach biskupa warmińskiego i swoim zamiarze spędzenia zimy w Toruniu.

Franciszek Jan Załuski donosi wojewodzie ruskiemu o niepokojach na prowincji, ostatnich decyzjach personalnych dotyczących laski wielkiej oraz pobożnej postawie króla w Toruniu. Kończy list pośpiesznymi powinszowaniami pomyślności na nadchodzący nowy rok.

Franciszek Jan Załuski powiadamia Jana Stanisława Jabłonowskiego o przemieszczeniu się króla do Malborka oraz o własnych zamiarach wyjazdu do Wielunia i odesłania żony do Królewca. Wspomina również o podróży swojego brata na dwór królewski oraz wszechobecnych podejrzeniach panujących w Rzeczypospolitej.

Franciszek Jan Załuski dziękuje Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu za powinszowania, opisując zniszczenia kraju, powolny bieg sesji pod Warszawą oraz zagrożenie ze strony nadciągających wojsk wroga. Donosi również o złym stanie zdrowia podkanclerzego i kanclerza, którzy z powodu wyczerpania pracą planują udać się na krótki odpoczynek na wieś.

Franciszek Jan Załuski informuje Jana Stanisława Jabłonowskiego o śmierci podskarbiego wielkiego koronnego i wynikłym z tego rozdaniu urzędów senatorskich. Donosi także o ruchach dworu królewskiego, pismach prymasa oraz obawach związanych z rozdwojeniem politycznym Rzeczypospolitej.

Król Zygmunt II August rozstrzyga spór pomiędzy miastem Lwowem a spadkobiercami Kazimierza Hynka, nakazując im zwrot dokumentów i ustąpienie z posiadania trzeciej miarki młyna Zimnowodzkiego przed Bramą Krakowską po wypłaceniu należnej sumy. Władca wyznacza woźnego ziemskiego do dokonania intromisji na rzecz miasta pod zakładem 1000 grzywien i z pomocą starosty lwowskiego.

Król Zygmunt II August zatwierdza dwa wcześniejsze dokumenty z 1417 i 1499 roku dotyczące rozgraniczenia Lwowa z posiadłościami Zubrza i Sychów oraz zasad korzystania z tamtejszych lasów. Akt nadaje wieczystą moc prawną dawniejszym ugodom i wytyczonym kopcom granicznym.

Król Zygmunt II August potwierdza przywilej Zygmunta I z 1543 roku wydany dla władz, kupców, krawców i kuśnierzy lwowskich. Dokument ponawia zakaz szycia i sprzedawania opasznic, odzieży sukiennej oraz futrzanej przez Żydów i pozacechowych partaczy na terenie Lwowa, Rusi i Podola.

Król Zygmunt II August potwierdza trzy dawne dokumenty komisarskie z lat 1440, 1442 i 1464 dotyczące rozgraniczenia dóbr kapituły metropolitalnej lwowskiej (Wierzbiąż i Kahujów) z królewskimi wsiami Honiatycze i Czerkasy. Wprowadzone akty przysądzają sporne grunty kapitule i nakazują wieczyste milczenie ich dzierżawcom.

Franciszek Zamoyski donosi Janowi Stanisławowi Jabłonowskiemu o zjeździe starosty szczurowieckiego z ludźmi szkalującymi króla. Zapewnia również o zamiarze uregulowania zaległych pretensji finansowych po przybyciu do Lwowa.

Franciszek Zamoyski zwraca się do adresata z prośbą o protekcję w skarbie królewskim w Krakowie dla deputowanych wojskowych starających się o wypłatę zaległego żołdu. Zależy mu na sprawnym załatwieniu sprawy, aby żołnierze z pieniędzmi bezpiecznie i szybko powrócili do macierzystych chorągwi.