Źródła CyfroweProjekt digitalizacji archiwów przy pomocy sztucznej inteligencji

Katalog źródeł

Wszystkie jednostkiOpracowane teksty

Filtry dat i miejsc korzystają z rozpoznanych metadanych tekstów. Jednostki bez tych danych nie pojawią się w wynikach.

Zakres wyszukiwania osób

Wyszukiwanie obejmuje także wzmianki w treści i uwagach. Warianty pisowni nazwisk nie potwierdzają tożsamości osób.

49 pism · Zespół 132, opis 1

SygnaturaDataTytuł i treśćAutor / adresatDostępność
132/1/5858-0217 lipca 1623Wydanie dwóch dział królewicza oraz pożyczenie kul i prochu

Królewicz nakazuje wydać Stanisławowi Kazanowskiemu dwie powierzone miastu armaty, prosi o krótkoterminowe użyczenie 200 kul i potrzebnej ilości prochu oraz o pomoc w transporcie.

Władysław Zygmunt Waza, królewicz Polski i Szwecji
Do: Burmistrz, rajcy i magistrat Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/139139-0230 sierpnia 1635Ponowne wstawiennictwo Gdańska w sprawie spadku Jana Gulińskiego

Władze Gdańska ponownie proszą Lwów o pomoc Janowi Gulińskiemu, związanemu z ich gimnazjum, w odzyskaniu należnego mu spadku po ojcu. Większa część majątku znajduje się u jego szwagra Jana Bulcza. Proszą o zwrot nadmiernie przejętych udziałów bez procesu oraz o szybką odpowiedź na wcześniejsze wstawiennictwo sprzed blisko czterech miesięcy.

Burmistrzowie i rajcy Gdańska
Do: Burmistrzowie i rajcy Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/140140-0231 lipca 1658Skarga Gdańska na utrudnienia i szykany wobec kupców we Lwowie

Gdańsk przekazuje skargi własnych kupców handlujących we Lwowie: naruszanie dawnych praw, opłaty, zamykanie magazynów, oskarżenia o niedozwolone umowy i przeglądanie ksiąg mimo braku dowodów. Prosi o usunięcie nadużyć, zastrzegając możliwość zwrócenia się do króla. Prawdziwość skarg przedstawiono warunkowo.

Burmistrzowie i rajcy Gdańska
Do: Burmistrz, rajcy i cały magistrat Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/141141-0228 lutego 1738Gdańsk doradza ugodowe zadośćuczynienie za zamknięcie bram Lwowa

Gdańsk odpowiada na list Lwowa z 13 lutego o incydencie zamknięcia bram. Wyraża współczucie i nadzieję na ugodę za pośrednictwem senatorów, pod warunkiem zachowania praw miasta i honoru magistratu. Zaleca rozmowę z kanclerzem koronnym.

Burmistrzowie i rajcy miasta Gdańska
Do: Burmistrz i rajcy królewskiego miasta Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/142142-0229 sierpnia 1738Dalsze starania Gdańska o zadośćuczynienie za krzywdę lwowskiemu burmistrzowi

Gdańsk współczuje lwowskiemu magistratowi krzywdy wyrządzonej burmistrzowi. Wątpi, czy przedstawienie sprawy na przyszłym sejmie przyniesie pożądany skutek, ale pozostawia wybór Lwowowi. Nie mógł wpisać sprawy do instrukcji na sejm, ponieważ 27 sierpnia zerwano sejmik w Starogardzie. Poleca sekretarzowi w Warszawie zabiegać u dostojników, zwłaszcza kanclerza koronnego, o zadośćuczynienie i przyszłe bezpieczeństwo honoru magistratów.

Burmistrzowie i rajcy miasta Gdańska
Do: Burmistrz i rajcy królewskiego miasta Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/143143-0219 września 1738Gdańsk żąda świadectw zdrowia dla przybywających osób i towarów

W związku z potwierdzonymi wiadomościami o zarazie na Węgrzech, w Siedmiogrodzie i na granicach Polski Gdańsk ustanawia obowiązek wiarygodnych świadectw zdrowia dla osób i towarów wjeżdżających do miasta. Prosi Lwów o poinformowanie mieszkańców i sąsiadów, przestrzeganie rozporządzenia oraz o podobną troskę zapobiegawczą.

Burmistrzowie i rajcy miasta Gdańska
Do: Burmistrz i rajcy królewskiego miasta Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/144144-021739-06-26Świadectwa zdrowia wymagane od osób i towarów jadących do Gdańska

Gdańsk przypomina wcześniejsze ostrzeżenie o zarazie na Węgrzech i w Siedmiogrodzie oraz przekazuje wiadomości o jej początkach w niektórych pobliskich miejscach w Polsce. Żąda rzetelnych świadectw zdrowia dla przyjezdnych i towarów, określając warunki ich wystawiania.

Burmistrzowie i rajcy Gdańska
Do: Burmistrz i rajcy królewskiego miasta Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/145145-021740-11-18Odnowienie wymogu świadectw po doniesieniu o zarazie na Węgrzech

Po otrzymaniu wiadomości o ponownej zarazie na Węgrzech Gdańsk odnawia zarządzenie sprzed około dwóch lat. Wjazd osób i dopuszczenie towarów uzależnia od wiarygodnych dokumentów pochodzenia z miejsc zdrowych i wolnych od podejrzenia zakażenia.

Burmistrzowie i rajcy Gdańska
Do: Burmistrz i rajcy królewskiego miasta Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/146146-021743-01-21Świadectwa pochodzenia osób i towarów wobec doniesień o zarazie w Polsce

Gdańsk informuje o wiarygodnych według niego doniesieniach o początkach zarazy w niektórych częściach Polski. Ogłasza wymóg dokumentów pochodzenia osób i towarów z miejsc zdrowych oraz prosi Lwów o rozpowszechnienie zarządzenia i podjęcie środków zapobiegawczych.

Burmistrzowie i rajcy Gdańska
Do: Burmistrz i rajcy królewskiego miasta Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/147147-0230 maja 1766Odpowiedź Gdańska w sprawie wolności krawca Jana Kocha

Gdańsk odpowiada na lwowską skargę z 10 maja dotyczącą zatrzymania krawca Jana Kocha po upływie rocznego kontraktu. Przytacza odmienną relację księżnej Jabłonowskiej, wojewodziny bracławskiej: Koch ma przebywać na wolności i móc wrócić do Lwowa na początku września. Miasto nie rozstrzyga sprawy, która toczy się w sądach królewskich.

Burmistrzowie i rajcy Gdańska
Do: Burmistrz i rajcy Lwowa
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/247247-671696-12-11Opóźnione listy i pogłoska o kongresie pokojowym w Utrechcie

De Baluze tłumaczy przerwy w korespondencji podróżą do Gdańska. Przesyła zaległe listy do królowej, kanclerzyny i Arnauda do Warszawy przez pośrednika. Donosi o niepotwierdzonym wyznaczeniu Utrechtu na miejsce kongresu pokojowego.

De Baluze (podpis)
Do: Wojewoda wołyński, Jan Jabłonowski (imię z opisu archiwum)
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/247247-711696-12-25Niepokój Gdańska, zaginione potwierdzenie przesyłki i życzenia noworoczne

De Baluze prosi o potwierdzenie odbioru ważnego pakietu wysłanego przed wyjazdem z Warszawy. Mimo przygotowań wojennych życzy pokoju i dobrego króla Polsce; dopisek wspomina niepokój Gdańska oraz gromadzenie wojsk.

De Baluze (podpis)
Do: Wojewoda wołyński, Jan Jabłonowski (imię z opisu archiwum)
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/247247-751696-12-28Przesłanie wiadomości z gazety hamburskiej i życzenia noworoczne

Autor odpowiada na list z 12 grudnia, przesyła artykuł z niemieckiej gazety hamburskiej i ponawia życzenia noworoczne dla adresata oraz jego żony.

De Baluze (podpis)
Do: Wojewoda wołyński, Jan Jabłonowski (identyfikacja z opisu jednostki)
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/247247-141696-06-14 / 1696-06-24 / 1696-06-29Nowiny wojenne oraz wrażenia włoskich dyplomatów z Wersalu

Biuletyn opisuje sukces wojsk Vendôme’a w Katalonii, śmierć królowej wdowy hiszpańskiej i pokaz fontann Wersalu włoskim dyplomatom. Przekazuje pogłoski o pokoju sabaudzkim, ruchach wojsk i działaniach floty. Dopiski dotyczą oblężenia Temeszwaru oraz zdobyczy Barta.

Niepodpisany autor lub kompilator nowin
Do: Niepodany
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/251251-044 kwietnia 1692Zmiana kolorów tkanin i zakup dwóch zegarków

Zmiany kolorów 100 sztuk raszy mogą nadejść zbyt późno. Barker obiecuje także zamówić dwa zegarki u najlepszego wytwórcy w mieście i wyjaśnia ograniczenia sprawdzenia ich chodu.

Thomas Barker
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/251251-027 marca 1692Sto sztuk raszy koronnej w zamówionych kolorach

Barker zapowiada zamówienie 100 sztuk barwnej raszy koronnej na Dominika oraz oczekuje pieniędzy od Roberta, syna Forbesa.

Thomas Barker
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/261261-101692-06-11Wysyłka dwóch paczek sukna i rachunek obciążający Forbesa

Becke zawiadamia o wysyłce przez przewoźników Davidsona, podaje koszty przewozu i wykaz holenderskiego sukna, dodaje czarne sukno własnego wyrobu oraz rachunek dla Forbesa.

Gottfried Becke [pisownia nazwiska w podpisie zmienna]
Do: Arthur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/261261-081692-06-04Sukno w różnych kolorach, ceny i wiadomości o koszenili

Becke omawia ceny i zakup sukna, podaje zestaw 21/4 w ośmiu kolorach oraz wiadomość o droższej koszenili. Dalsze klauzule dostaw i rozliczenia mają jawne luki.

Gottfried Becke [pisownia nazwiska w podpisie zmienna]
Do: Arthur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/261261-121692-06-25Rozliczenie z przewoźnikiem, przewóz i cło toruńskie od sukna

Becke prosi o uwzględnienie rozliczenia z przewoźnikiem. Wyszczególnia fracht, wartość towaru zgłoszoną do cła w Toruniu, opłaty i łączny rachunek 192 floreny 6 groszy.

Gottfried Becke [pisownia nazwiska w podpisie zmienna]
Do: Arthur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/261261-021687-04-25Zakup sukna i rozliczenie z kupcem gdańskim

Nadawca odpowiada Forbesowi w sprawie biletów, przesyłki i pieniędzy, prosi o zwrot z rachunku oraz zleca kupno lnu i innych towarów. Poleca rozliczyć należność przez Dominika w Gdańsku.

Gottfried Becke [odczyt podpisu do kontroli]
Do: Arthur Forbes, kupiec w Krakowie
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/261261-071 maja 1687Becke przesyła Forbesowi szkocką proklamację królewską

Becke wysyła Forbesowi proklamację króla dotyczącą Szkocji. Informuje o innym tekście ogłoszonym w Anglii, którego kopii jeszcze nie otrzymał, i uważa go za łagodniejszy. Wspomina o wcześniejszym liście w sprawie zmiany dotyczącej Wonoskiego[?], przypomina o zakupie swojej przesyłki i prosi o pokazanie proklamacji Charlesowi Painowi.

Gottfried Becke [pisownia nazwiska w podpisie zmienna]
Do: Arthur Forbes, kupiec; adres Jarosław[?]
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/321321-0413 lipca 1685Przesłanie listów do kontrahentów na koszt Brownów

Brownowie potwierdzają wcześniejsze podziękowanie za kontrakt i proszą Forbesa o doręczenie załączników, w tym dwóch obszernych listów do Rupniowskiego [?]. Koszt wysłania przez posłańca biorą na siebie.

William i John Brown
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/321321-026 lipca 1685Spadek cen zboża i wykonanie kontraktu na pszenicę

Podziękowanie za pośrednictwo przy zawarciu kontraktu. Brownowie skarżą się na spadające ceny zboża i trudnego kontrahenta; proszą o dopilnowanie dobrego przygotowania pszenicy przed dostawą.

William i John Brown
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/323323-0041685-06-14Podziękowanie za rekomendację i wiadomości z Gdańska

Bruß dziękuje za rekomendację do Petera Forbesa, informuje o bieżących notowaniach i wspomina sprzedaż dokonaną przez Jakoba Carmichela. Szczegóły towarów i cen pozostają częściowo nieodczytane.

Reinhold Bruß (podpis; pisownia nazwiska robocza)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/326326-0021692-02-29Thomas Burnett prosi o ugodowe zakończenie sporu Johna Lithgowa z Bellami

Burnett prosi Forbesa o mediację między Johnem Lithgowem a Johnem i Godfriedem Bellami. Relacjonuje bójkę i groźbę dalszej zniewagi jako zasłyszane wiadomości; zaleca ugodę oraz poufność.

Thomas Burnett starszy (podpis)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/326326-0041692-03-28Burnett domaga się zwrotu pożyczki od Williama Thomsona

Burnett skarży się na brak zwrotu pożyczki 292 sztuk monety przez Williama Thomsona. Zapowiada zlecenie słudze Jamesowi zajęcia należności, jeśli dłużnik nie zapłaci w ciągu tygodnia lub dwóch; wspomina powszechny brak pieniędzy.

Thomas Burnett starszy (podpis)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0101692-02-22Ponaglenie płatności i towar na jarmark

Buchan skarży się na brak gotówki i zwłokę dłużnika. Radzi zatrzymać skóry do odpowiedniego kupca lub wysłać je do Jarosławia. Zima utrudnia farbowanie i wykańczanie sukna.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0161692-03-21Przewlekła zima, drogie farbowanie i wojenne nowiny

Buchan opisuje utrudnienia zimowe i wzrost kosztów farbowania. Nalega na zapłatę weksla; przekazuje pocztowe wiadomości o wojnie i planowanym wyjeździe króla Wilhelma do Flandrii.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0061692-02-04Barwienie sukna i pogrzeb Petera Forbesa

Buchan opisuje koszt barwienia karmazynowego i zamówienie białego oraz żółtego sukna. Informuje o pogrzebie Petera Forbesa i przekazuje zasłyszane wiadomości polityczne.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0181692-04-25Próbki sukna i dalszy brak pieniędzy

Buchan dziękuje za starania o zapłatę, przesyła próbki sukna dla Forbesa i Alexandra Bealiego. Opisuje drożyznę, niespłacone należności i brak zbytu.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0141692-03-07Zamrożony kapitał i opóźnione dostawy

Buchan opisuje niespłacone należności, zastój towarów i obawę przed drożyzną wełny oraz oleju. Prosi o wysłanie skór do Jarosławia.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0041692-02-01Brak gotówki, handel futrami i drożyzna

Buchan prosi o wyegzekwowanie płatności od Paula Galbraitha, opisuje brak pieniędzy, handel futrami oraz wzrost cen. Chce zbywać towary za gotówkę.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0221692-07 [dzień niewpisany]Nieodebrana paka i brakujące próbki

Buchan powraca do nieodebranej paki skór dla Jamesa Buchana. Oczekuje reszty zapłaty od Galbraitha i krytykuje sługę za nieprzekazanie listu z próbkami sukna.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0081692-02-10Wysyłka skór i tkanin przez furmana

Buchan wysyła pakę skór przez furmana, omawia ceny i dodatkowe towary oraz prosi o przekazanie pieniędzy Jamesowi Buchanowi w Samborze.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0021691-12-28Zamówienie sukna i wiadomość o śmierci Petera Forbesa

Buchan omawia zamówione sukno, koszt barwienia karmazynem i inne towary. Zawiadamia o śmierci Petera Forbesa, określonego jako chrześniak adresata.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0121692-02-25Paka skór, szkarłat i weksel na Galbraitha

List potwierdza wysyłkę 70 jednostek skór, szkarłatu i tkaniny. Buchan zaciągnął pożyczkę i wystawił weksel na Galbraitha; prosi o dopilnowanie płatności.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/327327-0201692-05-23Podwojenie ceny koszenili i niesprzedane skóry

Buchan skarży się na wzrost cen koszenili i wełny, pyta o pakę skór i rozliczenie Galbraitha. Dodaje nowiny o okrętach i katolikach w Londynie.

George Buchan (podpis Georg Buchan)
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/343343-016Bez daty listu; nota o otrzymaniu 19 sierpnia [1692 według okładki]Kopia listu do Roberta Forbesa: transport, płatności i towary

Kopia listu do Roberta Forbesa opisuje przesyłanie listów i pieniędzy, brak gotówki i transport przez Lublin do Jarosławia. Nota informuje o otrzymaniu pisma pocztą zamojską19sierpnia.

Nieustalony autor listu zachowanego w kopii
Do: Robert Forbes [nagłówek kopii]
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/344344-0061665-12-30Zaproszenie na ślub z Dorotheą Braun

Autor zaprasza na swój ślub z Dorotheą Braun, córką zmarłego gdańskiego rajcy Daniela Brauna, wyznaczony na 5 stycznia. Zaproszenie z 30 XII 1665 skierowano do Jacoba Barenhama [?] w Krakowie.

Peter West [?] (podpis); Piotr West według późniejszej okładki
Do: Jacob Barenham [?], radny królewski i gdański, w Krakowie (adres roboczy)
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/361361-0161702-12-26Hiberna starostwa nowotarskiego i wiadomości o Polakach we Francji

Wielopolska prosi o ulgę w hibernie starostwa nowotarskiego, obciążonego już trzema chorągwiami i czwartą zapowiedzianą. W dopisku przekazuje doniesienia o zatrzymywaniu Polaków we Francji.

Marianna Wielopolska [podpis: M. Vielopolska]
Do: Jan Jabłonowski [identyfikacja z okładki], wojewoda ruski
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/411411-067 lipca 1685Zapytanie o pobyt Nitzscha i jego interesy

Prośba o wiadomości o miejscu pobytu Nitzscha i sprawach handlowych zmierzających do Gdańska.

Anton Heuglin
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/411411-085 października 1685Zwrot weksla i wysyłka partii wołów przez Nitzscha

Otrzymanie listu z załącznikiem i zwróconym wekslem; Nitzsch wysyła partię wołów i napisał bezpośrednio do Heuglina.

Anton Heuglin
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/411411-0420 kwietnia 1685Potwierdzenie otrzymania 905⅔ florenów

Heuglin potwierdza otrzymanie od Knabego kwoty 905⅔ florenów, uprzednio otrzymanej od Kiena, i dziękuje za pośrednictwo.

Anton Heuglin
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/411411-0229 marca 1685Wykup weksla i wypłata pieniędzy w Warszawie

Potwierdzenie wykupu weksla przez Nitzscha i dyspozycji wypłaty Knabemu w Warszawie; zgoda na potrącenie prowizji.

Anton Heuglin
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/411411-146 czerwca 1687Powrót do Gdańska, podziękowanie za gościnność i wyjazd do Amsterdamu

Antony Heuglin junior potwierdza bezpieczne dotarcie do Gdańska, dziękuje za okazaną przyjaźń, usprawiedliwia zwłokę w pisaniu i informuje o wyjeździe [ojca?] morzem do Amsterdamu 27 maja.

Antony Heuglin junior
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/411411-108 grudnia 1685 [?]Prośba o przedstawienie weksla do zapłaty i przekazanie należności

Załączony weksel ma zostać przedstawiony Piotrowi, słudze Krzysztofa Nitzscha; po inkasie należność należy przesłać Heuglinowi, potrącając prowizję.

Anton Heuglin
Do: Artur Forbes
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/491491-051701-10-28Łóżko, materiał i krzesła z Amsterdamu; wiadomość o zatopionych statkach

Kupiec potwierdza nadejście przesyłki z Amsterdamu zawierającej łóżko i materiał oraz przekazanie rzeczy przez pośrednika. Sprawdza kompletność dyspozycji i donosi o stratach statków podczas gwałtownej pogody.

Heinrich Gottlieb von Dorne
Do: Wojewoda ruski we Lwowie; nazwisko niepodane w adresie
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/491491-091701-11-04Opóźnienie przesyłki przez pogodę i podziękowanie za zamówienie

Kupiec zapewnia, że zamówione rzeczy dotarły do Gdańska. Przypisuje opóźnienie ciężkiej pogodzie i stratom na morzu, dziękuje za zaufanie i oczekuje spotkania w Warszawie podczas sejmu.

Heinrich Gottlieb von Dorne
Do: Wojewoda ruski; adresat tej samej korespondencji, nazwisko niepodane
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →
132/1/491491-021699-09-22Zamówienia w Holandii i gdańskie ceny zboża

Kupiec informuje o zamówieniach dokonanych w Holandii, dziękuje za rekomendację, podaje ceny pięciu rodzajów zboża i ostrzega przed dalszą drożyzną zależną od podaży z Polski.

Heinrich Gottlieb von Dorne
Do: Wojewoda ruski we Lwowie; nazwisko niepodane w adresie
Opracowanie · sprawdź statusCzytaj →